Train-the-Trainer voor onderwijs- en loopbaanondersteuning

Introductie

Waarom ondersteuning bij onderwijs en loopbaan?

Kanker bij kinderen, adolescenten en jongvolwassenen (CAYA) heeft een ontwrichtende impact op onderwijs- en loopbaantrajecten, zowel tijdens als na de behandeling (bijv. Vetsch et al., 2018; Nicklin et al., 2021; Foster et al., 2021). Kankerbehandeling leidt tot vaker voorkomende onvrijwillige afwezigheid van school (van basisschool tot universiteit, afhankelijk van de leeftijd) of de werkplek. Tegelijkertijd zijn scholen en werkplekken zich vaak niet bewust van de behoeften die samenhangen met de ziekte en de behandeling. Bovendien ontbreekt het doorgaans aan kennis over welke aanvullende ondersteuning kan worden geboden. Overlevers hebben een grotere kans om werkloos te zijn dan vergelijkbare populaties (Devine et al., 2022).

Na de behandeling kan terugkeer naar school, opleiding of werk, of afhankelijk van de leeftijd zelfs het beginnen van school of werk, een grote uitdaging zijn. Enerzijds kan het sociaal en emotioneel uitputtend zijn om na een lange afwezigheid opnieuw aansluiting te vinden. Soms kan dit zelfs leiden tot discriminatie op school of op de werkplek vanwege het verschil tussen overlevers en hun leeftijdsgenoten die de ziekte niet hebben. Anderzijds kunnen de langetermijneffecten van de ziekte of de behandeling het moeilijk maken om eerdere niveaus van bekwaamheid, prestaties en stresstolerantie te herwinnen.

Om deze ontwrichtende impact op onderwijs- en loopbaantrajecten te minimaliseren, is een Train-the-Trainer-concept voor HCPs over ondersteuning bij onderwijs en loopbaan ontwikkeld op basis van een systematische literatuurreview en desktoponderzoek naar bestaand materiaal, evenals de resultaten van twee focusgroepen over dit onderwerp. Naast de oorspronkelijke intentie om het concept voor zorgprofessionals (HCPs) te ontwikkelen, werd in de loop van het ontwikkelproces besloten de doelgroep van het concept uit te breiden. Het moet ook toegankelijk zijn voor mensen die in hun instellingen of organisaties ondersteuning bij onderwijs of loopbaan willen opzetten of die bewustwording in hun omgeving willen creëren.

Het EU-CAYAS-NET Train-the-Trainer-concept is afgestemd op de behoeften van CAYA-kankeroverlevers en heeft tot doel deelnemers uit te rusten met de noodzakelijke kennis, houding en vaardigheden om hun kennis te verdiepen en kennis te kunnen verspreiden of ondersteuning bij onderwijs en loopbaan op te bouwen binnen hun nationale/lokale structuren.

Overzicht

Kader

Houd voor een goede planning van de training rekening met de toegankelijkheid van de locatie, eventuele speciale behoeften van de deelnemers en een zinvolle en voldoende pauzeorganisatie.

Vereiste om de training te leiden:

• Co-begeleiding door een patiëntenvertegenwoordiger en een zorgprofessional (wenselijk: met achtergrond in psychologie of maatschappelijk werk)
• Iedereen die als trainee heeft deelgenomen aan het Train-the-Trainer-programma (wenselijk: deelname aan online follow-upgroep)

Trainees:

• Mensen die al werkzaam zijn op het gebied van ondersteuning bij onderwijs & loopbaan
• Iedereen die iets op dit gebied wil opzetten
• Iedereen die geïnteresseerd is en met ons wil samenwerken om de bewustwording op dit gebied te vergroten

Aanbevolen duur:

• 1,5 dag fysieke training
• Online follow-upsessies en supervisie

Methodologie:

• Actieve leerbenadering
  • Naast het overdragen van kennis, vaardigheden en materialen biedt de training ruimte voor zelfreflectie om mogelijke handelingsvelden en problemen beter te begrijpen door zelfbewustzijn.
  • Tijdens de training is voldoende tijd gepland voor uitwisseling van ervaringen (bijv. zodat trainees van elkaar kunnen leren).

Inhoud van de training en modules

Modules en inhoud:

Module 1: Welkom: Teambuilding en introductie tot de training

Doelen, methoden & materiaal

Doel

• Elkaar leren kennen, vertrouwen opbouwen binnen de groep; het niveau van expertise en ervaring in de groep inschatten; verwachtingen verduidelijken
• Overzicht van het trainingsprogramma, presentatie van de methodologie

Methode

• Groepswerk
• Theoretische input

Materialen

• Flip-over
• Sticky notes
• Voorbeeldmaterialen voor groepswerk
• Achtergrond van EU-CAYAS-NET Train-the-Trainer

Inspiratie voor groepswerk - Voorbeeldmaterialen

Opdracht: De deelnemers moeten naast vooraf geplaatste posters met verschillende kleuren/symbolen gaan staan die overeenkomen met hun rol.

Wie is wie? Welke rol heb je hier?

1. Je bent een patiëntenvertegenwoordiger/ambassadeur
2. Je bent een vertegenwoordiger van een patiëntenorganisatie
3. Je bent een zorgprofessional/onderzoeker (geef alsjeblieft je beroep aan)
4. Je bent iemand anders

Opdracht: De deelnemers markeren hun thuisland met een sticker of pen op een kaart van Europa of de wereld.

Wie is wie? Uit welk land kom je?

Poster met een lege contourkaart van Europa.

Opdracht: De deelnemers markeren hun eerdere ervaringen in het veld op een vooraf geplaatste poster.

Wie is wie? Hoe zou je je eigen ervaring op het gebied van ondersteuning bij onderwijs/loopbaan bij CAYA-kanker beoordelen?

1 (beginner) · 2 · 3 · 4 · 5 · 6 · 7 · 8 · 9 · 10 (expert)

Opdracht: De deelnemers moeten bij de vooraf geplaatste posters gaan staan (in verschillende kleuren of symbolen) die overeenkomen met hun motivatie om deel te nemen aan de training.

Wie is wie? Waarom ben je hier?

1. Je bent een trainer/coach voor loopbaanondersteuning op het gebied van CAYA-kanker
2. Je biedt ondersteuning bij onderwijs/loopbaan in je instelling/organisatie
3. Je wilt ondersteuning bij onderwijs/loopbaan in je land opbouwen
4. Je bent geïnteresseerd in dit onderwerp en beslist later
5. Je bent hier om een heel andere reden

Theoretische input - Achtergrond van EU-CAYAS-NET Train-the-Trainer

Overzicht van alle taken op het gebied van ondersteuning bij onderwijs en loopbaan die binnen het EU-CAYAS-NET-project zijn uitgevoerd en zijn opgenomen in de ontwikkeling van deze handleiding.

Achtergrond: EU-CAYAS-NET Workpackages over ondersteuning bij onderwijs & loopbaan

• Verzamelen van best practices/richtlijnmaterialen
  • Systematische review van de literatuur
  • Desktoponderzoek van bestaande materialen/tools
  • Toolkit/handleiding samenstellen
  • beatcancer.eu (https://beatcancer.eu/project-deliverables/)
• Een reeks aanbevelingen ontwikkelen
• Een webinar voor de community voorbereiden (https://www.youtube.com/@youthcancersurvivors/videos)
• Hiaten identificeren in programma's voor loopbaanondersteuning voor CAYA-kankeroverlevers (Med. Univ. Vienna, CCI-E en Prinses Maxima Center)
  • Focusgroep #1, Wenen (CCI-E)
  • Focusgroep #2, Utrecht (PMC)
  • Gegevensanalyse van focusgroepen
  • Publicatie voorbereiden (MedUni en PMC)
• Een train-the-trainer-concept ontwikkelen
  • Pilot testen en het concept evalueren
  • Concept afronden

Module 2: Achtergrond: Impact van CAYA-kanker op onderwijs en werk: uitdagingen & beschermende factoren

Doelen, methoden & materialen

Doel

• Achtergrondkennis verbreden om…
  • gedifferentieerde, geïndividualiseerde en effectieve ondersteuning mogelijk te maken,
  • onderschatting of overschatting te voorkomen,
  • onzekerheid en angst rond het onderwerp te voorkomen.

Methode

• Theoretische input

Materialen/ inhoud

• Ziekte- of behandelingsgerelateerde fysieke, psychologische en sociale late effecten; beschermende factoren (figuur "Welke factoren beïnvloeden de mentale gezondheid bij CAYA-kankeroverlevers")
• Normatieve en niet-normatieve ontwikkelingstaken voor kinderen, adolescenten en jongvolwassenen
• Contextuele factoren die participatie in onderwijs en werk beïnvloeden (bijv. Davis et al., 2022)
• Kernpunten voor ondersteuning bij onderwijs en loopbaan (download op https://beatcancer.eu/project-deliverables/)

Materiaal: Figuur "Welke factoren beïnvloeden de mentale gezondheid bij CAYA-kankeroverlevers"

1 Risico (RF)- & 2 Beschermende factoren (PF)

• Ziekteafhankelijke RF: lokalisatie, tumorbiologie, enz.
• Behandelingsafhankelijke RF: chirurgie, bestraling/chemotherapie (type - dosis - intensiteit), epileptische aanvallen enz.
• Patiëntafhankelijke RF: leeftijd bij diagnose, tijd sinds diagnose, gezondheids- en ontwikkelingsstatus vóór de ziekte, genetische aanleg, sociaaleconomische status, enz.
• RF die geen verband houden met ziekte en behandeling: levensgebeurtenissen, eerdere psychische aandoening, enz.
• Persoonlijke PF: gunstige ziekteopvattingen, copingstrategieën (bijv. informatie zoeken), enz.
• Sociale PF: betrouwbare emotionele relaties, sociaal goed geïntegreerd gezin, open communicatie, stabiele economische/juridische omstandigheden, vermogen om sociale steun te aanvaarden, enz.

3 Fysieke bijwerkingen en late effecten

• Beperkingen/ tekorten: hormonaal, cardiovasculair, auditief, visueel, vruchtbaarheid, neurologisch, neuropsychologisch
• Infecties
• sign. gewichtstoename/-verlies
• Misselijkheid
• veranderd lichaamsbeeld
• Tweede maligniteit
• Pijn
• Slaapstoornissen
• Vermoeidheid
• Neuropsychologische beperkingen beïnvloeden: verwerkingssnelheid, aandacht, leren/geheugen, visuele/auditieve/ruimtelijke waarneming, planning/organisatorische vaardigheden, flexibiliteit, taal, academische vaardigheden, emotionele regulatie, sociale vaardigheden

4 Psychologische & sociale stressoren (licht tot ernstig) als gevolg van… Schok door ziektediagnose; Medische onderzoeken; Medische behandeling; Bijwerking/ late effecten

• Omgaan met een levensbedreigend/ onzeker beloop (mogelijke terugval, palliatieve situatie…)
• Het ondergaan van stressvolle, beangstigende, pijnlijke medische procedures
• Belemmering van leeftijdsadequate ontwikkeling
• Chronisch verdriet, chronische meervoudige stressoren
• Problemen in gezinsinteracties
• Beperkt vermogen om voor zichzelf te zorgen
• Beperkte mobiliteit
• Verlies van lichamelijke integriteit
• Moeizame integratie in voorschool/ school/ werk
• Beperkte vrijetijdsactiviteiten
• Omgaan met een veranderd lichaamsbeeld, angst voor blijvende gevolgen, aanhoudende beperkingen
• Plotselinge verandering van de algemene levensomstandigheden, leefstijlbeperkingen
• Sociale isolatie
• bijkomende sociaaleconomische lasten

5 Mentale gezondheidstoestand

• Gezonde verwerking
• Aanhoudende stressreactie: symptomen overschrijden het verwachte niveau niet qua uiting, ernst en duur
• Psychische stoornis: acute stressreactie F43.0, posttraumatische stressstoornis F 43.1, aanpassingsstoornis F43.2; andere emotionele, affectieve of sociaal-gedragsstoornissen, bijv. angststoornis, depressieve episodes, somatoforme stoornissen, eetstoornis, enz. Symptomen zijn aanzienlijk en overschrijden het verwachte niveau qua uiting en ernst
• Complexe verbanden mogelijk! (1 → 3 → 4 → 5; 1 + 2 → 5; 1 → 3 → 5)
• Differentiële diagnose! → Bio-psycho-sociaal behandelplan

Bronnen: Schröder, 2019; Cheung, 2018; Kahallery, 2020; Krull, 2018; Wiener, 2015. © Leiss, 2023

Materiaal: PowerPoint-dia's over normatieve en niet-normatieve ontwikkelingstaken

Ontwikkelingsmijlpalen – fysieke & psychologische ontwikkelingsstappen

Doel: bereiken van een autonome leefsituatie = emotioneel-sociale onafhankelijkheid van volwassenen en gezagsfiguren, economische onafhankelijkheid

15-18 years

Fysiologisch:

• puberteit,
• stemmingswisselingen,
• ontwikkeling van de frontale hersenen

Psychologisch:

• identiteitsontwikkeling
• verlangen naar "normaliteit" – zijn zoals de anderen
• seksualiteit verkennen
• belang van lichaamsbeeld
• belang van peerrelaties
• een onderwijs- en beroepsmatige basis creëren
• het proces starten om emotioneel-sociaal onafhankelijk te worden
• juridische mijlpalen

Verstoringen: afhankelijkheid van artsen, medicatie, ouders …; gebrek aan deelname aan gebruikelijke activiteiten; ouders vinden "loslaten" vaak moeilijker dan bij gezonde kinderen

Ontwikkelingsmijlpalen – geselecteerde fysieke & psychologische ontwikkelingsstappen

18-25 years

Fysiologisch: ontwikkeling van de frontale hersenen voltooid, gevorderde executieve functies ontstaan, impulsiviteit neemt af

Psychologisch:

• experimenteren met sociale normen, geloofssystemen, relaties
• onderwijs- en beroepsmatige fundamenten leggen
• processen starten om financieel onafhankelijk te worden

25-39 years

• identiteit vestigen
• onderwijs-/beroepsdoelen consolideren
• financiële onafhankelijkheid bereiken
• romantische relaties formaliseren
• gezinnen stichten

Niet-normatieve ontwikkelingstaken

• fysiologische veranderingen en beperkingen aanvaarden (bijv. haarverlies …)
• omgaan met een beperkt toekomstperspectief (bijv. wat betreft loopbaankeuze…)
• onzekerheid verdragen over de toekomstige ontwikkeling van de ziekte
• en meer…

Gebrek aan rolmodellen voor het omgaan met niet-normatieve ontwikkelingstaken in deze leeftijdsgroep! → Belang van mentorprogramma's

Normatieve en niet-normatieve ontwikkelingstaken

• Kinderen/AYA's hebben meer "jaren na kanker" dan volwassenen
• "normatieve" ontwikkelingstaken liggen nog in het verschiet….

→ Belang van anticiperende begeleiding

Ontwikkelingstaken gedurende de levensloop: loskomen van ouders; omgaan met emoties; regels volgen; vrienden maken; taal en culturele vaardigheden leren; steeds onafhankelijker worden in afgebakende levensdomeinen; omgaan met/aanvaarden van late effecten; afstuderen; werk vinden; een partnerschap opbouwen, een gezin stichten

Materiaal: PowerPoint-dia's over factoren die participatie in onderwijs & werk beïnvloeden

Bron: Davis, E. L., Clarke, K. S., Patterson, P. & Cohen, J. Using Intervention Mapping to Develop an Education and Career Support Service for Adolescents and Young Adults Diagnosed with Cancer: Identification of the Contextual Factors That Influence Participation in Education and Employment.

Verstoorde onderwijsprestaties

• Voor AYA's in de schoolgaande leeftijd verstoren kanker en de behandeling ervan het schoolbezoek tot drie jaar na de diagnose.
• Verstoorde deelname aan onderwijs hangt samen met verminderde onderwijsresultaten, wat gevolgen heeft voor arbeidsuitkomsten en loopbaanontwikkeling.
• Jongvolwassen kankeroverlevers hebben meer kans om werkloos of ondertewerkgesteld te zijn dan leeftijdsgenoten en tot 50% van de AYA's gaf aan twee jaar na de diagnose nog steeds moeilijkheden te ondervinden bij het bereiken van eerdere onderwijs- of werkdoelen.

Impact op toekomstige gezondheid en welzijn

• Aangezien onderwijs en werk sociale determinanten van gezondheid zijn, kunnen verstoringen in participatie en betrokkenheid een aanzienlijke impact hebben op de toekomstige gezondheid en het welzijn van AYA's.
• Onder- of werkloos zijn hangt samen met verminderde economische productiviteit, sociale participatie en financiële onzekerheid, evenals met een slechtere fysieke en psychologische gezondheid en kwaliteit van leven.

Onvervulde ondersteuningsbehoefte

• Veel AYA's met kanker melden een onvervulde behoefte aan ondersteuning bij het verkrijgen en behouden van onderwijs en werk.
• Jongeren met een kankerdiagnose geven aan zich niet ondersteund te voelen bij het omgaan met veranderingen in hun onderwijs en/of werk tijdens de behandeling en moeite te hebben om toegang te krijgen tot een onderwijs- en loopbaanadviseur.
• AYA's met kanker beschrijven specifieke ondersteuningsbehoeften op het gebied van onderwijs en loopbaan, waaronder behoefte aan informatie over de effecten van kanker en de behandeling ervan op participatie in onderwijs en werk, persoonlijke begeleiding bij loopbaanontwikkeling en training in sollicitatiegereedheid en arbeidsvaardigheden.
• Hoewel steun van peers en ouders een belangrijke rol speelt bij het bereiken van onderwijs- of loopbaandoelen, beschreven AYA's dat zij zich beter ondersteund voelden wanneer zij formele steun ontvingen van onderwijs- en loopbaanprofessionals, in plaats van informele steun van ouders of vrienden.
• Ondanks het bewijs voor de effectiviteit van formele onderwijs- en loopbaanondersteuning, melden veel jongeren dat zij geen toegang hebben tot dit type gespecialiseerde professionele ondersteuning.
• Er zijn weinig evidence-based interventies ontwikkeld om tegemoet te komen aan de specifieke behoeften van AYA's met een kankerdiagnose

Materiaal: Pocketkaart over onderwijsondersteuning

De Pocketkaarten over ondersteuning bij onderwijs en loopbaan zijn ontwikkeld binnen Task 3.2.1 in een werkgroep bestaande uit zorgprofessionals en patiëntvertegenwoordigers, en vervolgens bekrachtigd via een Delphi-enquête en verschillende consensusbijeenkomsten.

Onderwijsondersteuning

Jongeren die leven met en na kanker kunnen beperkingen ervaren in hun onderwijs als gevolg van hun ziekte, behandeling of late effecten.

Wat is nodig?

• Monitoring en ondersteuning gedurende het gehele onderwijstraject … voor jongeren die leven met en na kanker, hun zorgverleners, leerkrachten & peers
• Gemakkelijke toegang tot zinvolle informatie over alle juridische en praktische ondersteuningsmogelijkheden
• Toegewijde professionals in de nazorg met de nodige kennis, vaardigheden en tijd om de communicatie tussen de jongere/het gezin, de school en het zorgteam te coördineren

Vind de kernpunten voor onderwijsondersteuning op de achterkant. Vind ondersteuningsmateriaal in verschillende talen op: beatcancer.eu

NORMALITEIT waar mogelijk - ONDERSTEUNING waar nodig

Ons doel: onderwijs dat past bij capaciteiten, persoonlijkheid en toekomstplannen

6 stappen om onderwijsondersteuning te verbeteren

1. Krijg een duidelijk overzicht van persoonlijke STERKTEN en MOEILIJKHEDEN, bijv. via neuropsychologisch onderzoek. Ga om met beperkingen - profiteer van sterke punten
2. Overweeg COMPENSATIE VAN NADELEN: deze zijn bijzonder belangrijk als een beperking op één gebied (bijv. geheugen) zou leiden tot een nadeel op andere gebieden (bijv. wiskunde).
3. PERSOONSGERICHTE ondersteuning: gebruik juridische mogelijkheden en/of compensatie van nadelen - afgestemd op individuele behoeften.
4. Wees TRANSPARANT: plan en bespreek ondersteuningsopties SAMEN. Communiceer en werk samen met alle betrokkenen. (jongere, zorgverleners, broers/zussen, peers & leerkrachten)
5. Bied EMOTIONELE ONDERSTEUNING: laat gevoelens van angst, onzekerheid & vrees om anders te zijn toe en maak gebruik van ondersteuning.
6. Richt u niet alleen op prestaties, maar ook op een GEVOEL ERBIJ TE HOREN en op de sociale situatie; voorkom pesten.

Ga ervoor! COMPENSATIE VAN NADELEN = compensatie voor ziektegerelateerde nadelen om gelijke kansen te waarborgen

• Aparte, stille ruimtes voor examens
• Extra tijd voor examens
• Gebruik van leermaterialen die het geheugen ondersteunen (bijv. verzameling wiskundige formules)
• Vermindering van taken of huiswerk
• Multimodale leermaterialen, materialen voor planning en structuur
• Ruimte voor pauzes

Geen voortrekken, maar vermindering van nadelen

Materiaal: Pocketkaart over loopbaanondersteuning

Laten we loopbaanondersteuning prioriteit geven

Jongeren die leven met en na kanker kunnen beperkingen ervaren in hun loopbaan als gevolg van hun ziekte, behandeling of late effecten. Heel vaak worden zij onder- of overschat door het gebrek aan kennis van anderen en kunnen zij daardoor in ongeschikte werksituaties terechtkomen

Wat is nodig?

• Continue monitoring en langdurige ondersteuning in de nazorg… … voor jongeren die leven met en na kanker, hun zorgverleners & werkgevers
• Gemakkelijke toegang tot zinvolle informatie over alle juridische en praktische ondersteuningsmogelijkheden
• Toegewijde professionals in de nazorg met de nodige kennis, vaardigheden en tijdsbronnen om de communicatie te coördineren … tussen de jongere/het gezin, de werkplek, het zorgteam en aanbieders van loopbaanondersteuning
• Peer-supportprogramma's

Vind de kernpunten voor loopbaanondersteuning op de achterkant. Vind ondersteuningsmateriaal in verschillende talen op: beatcancer.eu

Kernpunten over beroepsmatige ondersteuning

Doel: een beroepssituatie die past bij capaciteiten, persoonlijkheid, passie en toekomstplannen

NORMALITEIT waar mogelijk - ONDERSTEUNING waar nodig

1. Krijg een duidelijk overzicht van werkgerelateerde STERKTEN & MOEILIJKHEDEN, bijv. via neuropsychologie of arbeidsgeneeskunde. Ga om met beperkingen - profiteer van sterke punten
2. Analyseer de WERKOMSTANDIGHEDEN om vast te stellen waar aanpassingen mogelijk zijn.
3. PERSOONSGERICHTE ondersteuning: op maat gemaakte maatregelen & aanpassingen aan individuele behoeften. Houd rekening met de bio-psycho-sociale achtergrond en PLAN VOORUIT.
   • Aanpassing van werktijden
   • Randvoorwaarden of type activiteit
   • Aanbieden en gebruiken van geschikte hulpmiddelen
   • Ruimte voor rust & meer…
4. Verduidelijk JURIDISCHE KWESTIES: arbeidsrecht en sociaal recht.
5. TRANSPARANT: plan en bespreek ondersteuningsopties SAMEN. Communiceer met alle betrokkenen. (jongere, zorgverleners, werkgevers, collega's, aanbieders van loopbaanondersteuning)
6. EMOTIONELE & SOCIALE ONDERSTEUNING: richt u niet alleen op prestaties. Laat gevoelens toe van bijv. onzekerheid, angst om anders te zijn & rouw om oorspronkelijke plannen. Houd rekening met de sociale situatie. Voorkom pesten.

Module 3: Persoonlijke factoren: Reflectie op onderwijs- en werkgerelateerde sterke en zwakke punten

Doelen, methoden & materialen

Doel

• Zelfreflectie en analyse van de eigen onderwijs- of werkgerelateerde sterke en zwakke punten.
• Erkennen hoe belangrijk het is om de eigen sterke en zwakke punten te kennen om passend onderwijs of passend werk te vinden, met name in het geval van late effecten.
• Inzien wat in de context van onderwijs of werk een relevante kracht kan zijn.

Methode

• Zelfreflectie/ werken in tweetallen

Materialen/ inhoud

• Voorbeeldmateriaal voor zelfreflectie

Materiaal: Partnerinterview Zelfreflectie

Train-the-trainer Onderwijs- & Loopbaanondersteuning

• Welke sterke punten zijn behulpzaam in je opleiding/werk? Van welke sterke punten kun je gebruikmaken?
• Zijn er sterke punten die je in je werk/opleiding niet kunt realiseren? Waar niemand van weet? (algemeen, ziektegerelateerd of niet-gerelateerd)

Voorbeelden van sterke punten: Enthousiasme, Loyaliteit, Creativiteit, Luistervaardigheid, Empathie, Geheugen, Probleemoplossend vermogen, Verwerkingssnelheid, Belastbaarheid, Teamgeest, Taal, Organisatie, Visie, Flexibiliteit, Vooruitdenken, Uithoudingsvermogen, Wiskundige vaardigheden, Nauwkeurigheid, Aandacht, Logisch denken, Organisatie, Multitasking, Manuele vaardigheden, Communicatie, Stressbestendigheid … en nog veel meer…

• Welke zwakke punten heb je, die je werk/opleiding soms moeilijk maken?
• Wat gebeurt er precies? Hoe ga je met de situatie om?
• Kennen je collega's je sterke of zwakke punten beter?

Module 4: Omgevingsfactoren: Analyse van school- en werkplekomstandigheden & sociaal netwerk

Doelen, methoden & materialen

Doel

• Analyse van onderwijs- en arbeidsomstandigheden: bevorderende en belemmerende factoren.
• Bewustwording vergroten dat omgevingsfactoren grote invloed hebben op prestaties op school/het werk en daarom gedetailleerd moeten worden geanalyseerd en zeer vaak moeten worden aangepast.

Methode

• Groepswerk: Wat kunnen belemmerende factoren zijn in de school- of werkcontext?

Materialen/ inhoud

• Voorbeeldmateriaal voor groepswerk
• Flip-over
• Post-its

Inspiratie voor groepswerk

Opdracht: In groepen van 3-4 personen worden belemmerende factoren op school of op het werk besproken en op een poster verzameld. De resultaten worden vervolgens kort gepresenteerd en in de hele groep besproken.

Omgevingsfactoren: School- en werkplekomstandigheden & sociaal netwerk

• School-/werkplekomstandigheden
• Docent/werkgever
• Familie/vrienden/leeftijdsgenoten/collega's
• HCPs en andere professionals

Waar kunnen belemmeringen verborgen zitten? (1) School (2) Werk

Module 5: Omgevingsfactoren: Financiën en juridisch kader

Doelen, methoden & materialen

Doel

• Kennis verbreden over juridische en financiële regelingen en uitdagingen in de onderwijs- of werkcontext.

Methode

• Theoretische inleiding
• Groepsdiscussie
• Verzameling van nationale best-practicemodellen

Materialen/ inhoud

• Flip-over
• Post-its
• In het najaar van 2024 wordt op onze website beatcancer.eu een publicatie met specifieke informatie over financiële en juridische onderwerpen gepubliceerd. Bezoek deze regelmatig om op de hoogte te blijven.

Module 6: Specifieke ondersteuningsmogelijkheden

Doelen, methoden & materialen

Doel

• Leren over en bespreken van specifieke ondersteuningsmaatregelen en best-practicemodellen.

Methode

• Theoretische inleiding
• Groepswerk: "Specifieke ondersteuningsmogelijkheden in het beroepsleven"

Materialen/inhoud

• Werkbladen die ingaan op verschillende mogelijke beperkingen/belemmeringen in het schoolleven, zoals chronische vermoeidheid of geheugenstoornissen, en hoe hiermee om te gaan. Hoe kan de betreffende beperking/belemmering worden herkend? Hoe kan gerichte ondersteuning worden geboden?
• Opdracht: Maak op basis van de lijsten in de schoolcontext geschikte checklists voor het beroepsleven.

Materiaal: Werkblad Verminderde belastbaarheid/chronische vermoeidheid

Hoe herken ik het?

• Moeite om op tijd op school te komen
• Ernstige vermoeidheid en uitputting, die toeneemt naarmate de schooldag vordert
• Gebrek aan motivatie
• Toegenomen prikkelbaarheid
• Verminderde concentratie of geheugenproblemen
• Frequente verwardheid
• Trager werktempo
• Minder interactie met klasgenoten
• Verminderde eetlust

Wat kan ik doen?

• Geleidelijke re-integratie: In eerste instantie keert de leerling voor een verminderd aantal uren terug naar school, waarna dit geleidelijk wordt opgevoerd (met herstel); bij voorkeur aanwezigheid bij hoofdvakken en favoriete vakken; afwisseling van inspannende/minder inspannende lessen; bijvoorbeeld pas beginnen op school bij het tweede of derde lesuur
• Indien nodig de vermindering van lessen handhaven in geval van aanhoudend verminderde belastbaarheid
• Individuele vorm van taakstelling/prestatiebeoordeling/evaluatie
• Individuele organisatie van pauzes
• Eten en drinken toestaan in geval van een ernstige "energiedip" (na voorafgaande afspraak); van kauwgom is bijvoorbeeld aangetoond dat het de alertheid op korte termijn verhoogt
• Bewegingsmomenten en andere activerende maatregelen mogelijk maken

Materiaal: Werkblad Beperking van de verwerkingssnelheid/het initiatief

Hoe herken ik het?

• De leerling vertoont een trager werktempo (algemeen of alleen bij specifieke taken)
• De leerling lijkt "lui", ongemotiveerd, onoplettend, afgeleid, "afgestompt", traag, sloom, teruggetrokken en/of depressief
• De leerling mist initiatief en/of ideeën, vooral in de vrije tijd

Wat kan ik doen?

• Variatie in werktijden voor toetsen/schoolwerk
• Beoordeling en positieve feedback op afgeronde taken in plaats van te benadrukken wat ontbreekt
• Tijdsdruk waar mogelijk vermijden, omdat de leerling anders snel onder druk komt te staan, "de draad kwijtraakt" enz.
• Extra signaal bij het begin van taken dat het tijd is om te starten
• Bieden van structuur (van de dag, van taken, enz.)
• Bieden van een basisstructuur voor vrij werk/in vrij georganiseerde tijd of bij keuzes, omdat de leerling door ziekte een gebrek heeft aan eigen initiatief of ideeën

Materiaal: Werkblad Beperking van aandacht & concentratie

Hoe herken ik het?

• Dagdromen, afdwalen
• Toegenomen afleidbaarheid
• Moeite om reacties in te houden (bijv. antwoorden roepen zonder een beurt van de leerkracht te hebben gekregen)
• Korte aandachtsspanne
• Sterke schommelingen in aandacht gedurende de dag
• Duidelijke afname van het concentratievermogen in de tweede helft van de dag, zonder regeneratie/herstel na een pauze
• Overbelasting bij te veel of meerdere taken die gelijktijdig moeten worden uitgevoerd
• Duidelijk verhoogde foutgevoeligheid bij toenemende tijdsdruk

Wat kan ik doen?

• Aanwijzingen geven om het voor de leerling gemakkelijker te maken om "bij de taak te blijven" (bijv. kort aanspreken, kleine hints geven, vaak oogcontact maken, vragen om van zithouding te veranderen of op het puntje van de stoel te gaan zitten)
• Vooraan in de klas zitten
• Een "prikkelarme" omgeving creëren (bijv. op de zitplaats) om afleiding te verminderen
• Duidelijk gestructureerde bekrachtigings-/beloningssystemen invoeren wanneer langdurige aandacht of impulsbeheersing vereist is
• De leerling toestaan zich op één taak tegelijk te concentreren
• Individueel vormgegeven pauzes en variatie in werktijden

Materiaal: Werkblad Beperking van leer- & geheugencapaciteit

Hoe herken ik het?

• Moeite om dingen te onthouden wanneer ze nodig zijn
• Herhaald vergeten van eerder geleerde informatie (bijv. ook routinematige handelingen)
• Moeite met het volgen van complexe instructies en instructies in meerdere stappen
• Wisselende geheugenprestaties - zelfs bij vergelijkbare taken
• Frequente vervolgvraag
• Confabuleren bij geheugenlacunes (d.w.z. er wordt meer informatie uit het geheugen opgeroepen dan er is opgeslagen; vaak onbewust, ook om onaangename geheugenlacunes te verbergen); de inhoud kan geconstrueerd lijken of het kan lijken alsof de leerling dingen verzint
• Dezelfde informatie meerdere keren vertellen zonder dat de leerling dit beseft; ook geen merkbare inhoudelijke winst bij navraag
• De indruk wekken dat er geen leerrendement is (bijv. bij woordenschat, bij het toepassen van rekenbewerkingen of vakspecifieke kennis)
• Herkenning werkt beter dan het vrij oproepen van inhoud (bijv. de leerling kan de open vraag over wat in de les van gisteren is behandeld niet beantwoorden, maar herkent de inhoud in het leerboek)

Wat kan ik doen?

• Gebruik eenvoudige, duidelijke instructies
• Vragen of de leerling de instructie heeft begrepen en onthouden
• Leerinhoud opdelen en structureren; indien nodig overeenkomstig reduceren
• Leer- en geheugenstrategieën opnemen in de les, bijv. ezelsbruggetjes, geheugensteunzinnen, mindmaps, effectief notities maken, kerninhoud onderstrepen/markeren, onbelangrijke inhoud weglaten, enz.
• Verschillende materialen gebruiken om het geheugenproces te ondersteunen ("voor alle zintuigen"), bijv. met afbeeldingen, schriftelijk leermateriaal, markeerstiften, geluiden, gevormde letters, enz., zodat goed functionerende geheugenstructuren (bijv. visueel geheugen) kunnen worden benut
• In geval van confabulatie: geen inhoudelijke beoordeling geven van terugkerende inhoud, d.w.z. uitspraken niet telkens corrigeren, maar laten zoals ze zijn om conflicten te vermijden; de leerling niet in verlegenheid brengen en zoeken naar een manier om hiermee om te gaan (ook met klasgenoten en ouders)
• Bewust pauzes inplannen tussen het memoriseren, vooral als de inhoud vergelijkbaar is (bijv. een pauze tussen het leren van woordenschat in twee vreemde talen); idealiter zoveel mogelijk verschillende geheugentaken afwisselen [bijv. eerst woordenschat van een vreemde taal memoriseren (= verbaal geheugen), daarna vlaggen van verschillende landen (= visueel geheugen)]
• Hulpmiddelen bieden, bijv. schriftelijke instructies, huiswerkagenda, checklists, klokken, memokaarten, signaalkaarten, dictafoons, rekenmachines, enz.
• Routines ontwikkelen
• Regelmatige herhalingen aanbieden
• Leerlingen herinneren aan regelmatig terugkerende procedures
• Toetsen afnemen in multiplechoiceformaat, omdat herkenning gemakkelijker is dan het vrij reproduceren van geheugeninhoud
• Nieuwe leerinhoud verbinden met wat al is onthouden

Materiaal: Werkblad Beperking van executieve functies (bijv. vermogen om te organiseren, plannen en handelen)

Hoe herken ik het?

• Ongestructureerde, chaotische en doelloze manier van werken
• De indruk hebben dat de leerling de opdracht niet begrijpt
• Moeilijkheden:
  • een plan maken (voor de schooldag, een project of andere activiteiten)
  • vooruitdenken
  • beslissingen nemen (bijv. wanneer er meerdere mogelijke oplossingen zijn)
  • concepten ontwikkelen
  • een taak opdelen in deelproblemen en deze stap voor stap oplossen (bijv. de leerling kan geen begin vinden; vergeet de deelproblemen en/of verwart de stappen)
  • relevante van irrelevante informatie onderscheiden (vaak vasthouden aan onbelangrijke details)
  • oplossingen/gedrag/regels flexibel aanpassen aan nieuwe situaties (nieuwe situaties of uitzonderingen veroorzaken stress)
  • fouten herkennen en corrigeren
  • de gevolgen van handelingen inschatten

Wat kan ik doen?

• Indien mogelijk duidelijk gestructureerde plannen bieden (bijv. roosters, dagplannen en werkplannen die de leerling alleen maar hoeft "af te vinken")
• Gebruik van planningshulpmiddelen (bijv. visuele weergave op een grote poster: handelingsstappen, doelen of alternatieve oplossingen noteren)
• Taken structureren en opdelen zodat gedeeltelijke successen mogelijk zijn
• Ondersteuning bij het formuleren van (deel)doelen - (schriftelijke of mondelinge) markering van relevante informatie in taken (vooral bij toetsen/examens)
• Bewuste voorbereiding op nieuwe situaties
• Bespreken van oorzaak-gevolgrelaties
• Aansporen om op fouten te controleren

Materiaal: Werkblad Onzekere sociale vaardigheden

Hoe herken ik het?

• Sociaal onzeker tot onaangepast gedrag (bijv. gebrek aan gepaste afstand)
• Gebrek aan "perspectiefneming": onvermogen om zich in anderen te verplaatsen
• Goede interactie met volwassenen, maar moeilijkheden met leeftijdsgenoten (gedrag lijkt "anders"; niet leeftijdsadequaat "kinderlijk" of "puberaal", maar te volwassen; geen gemeenschappelijke gespreksonderwerpen met leeftijdsgenoten)
• Rigide of inflexibel gedrag
• Moeilijkheden:
  • non-verbale communicatie/signalen correct interpreteren
  • nieuwe vrienden maken en oude vrienden behouden
  • abstract taalgebruik begrijpen (bijv. grappen, metaforen)

Wat kan ik doen?

• Ouders informeren en (gezamenlijk) ondersteuning organiseren vanuit een begeleidende leerkracht, schoolpsycholoog, schoolarts, zorgkliniek of nazorgvoorziening
• Deelname aan schooluitstappen, schoolreizen, projectweken en andere schoolactiviteiten aanmoedigen
• Gebruik van een leerlingbegeleider, mentor of buddysysteem
• Betrekken van klasgenoten, gesprek met de klas

Module 7: EU-CAYAS-NET-aanbevelingen voor loopbaanondersteuning

Doelen, methoden & materiaal

Doel

• Kennismaken met de EU-CAYAS-NET-aanbevelingen voor loopbaanondersteuning.

Methode

• Theoretische inleiding
• Groepsdiscussie

Materialen/inhoud

• Pocket Cards over onderwijs- en loopbaanondersteuning (zie Module 2 en downloadmaterialen op https://beatcancer.eu/project-deliverables/)
• In het najaar van 2024 zal een publicatie verschijnen met uitgebreide informatie en aanbevelingen voor loopbaanondersteuning. Momenteel wordt intensief gewerkt aan het samenstellen van alle belangrijke details. Het is daarom de moeite waard om onze website beatcancer.eu regelmatig te bezoeken om up-to-date te blijven en geen belangrijke informatie te missen.

Module 8: Begeleidingsaspecten - Communicatie & houding

Doelen, Methoden & Materialen

Doel

• Leer over de basisprincipes van communicatie met jongeren met of na kanker.
• Ontwikkelen van communicatievaardigheden en een passende houding door middel van zelfreflectie.

Methode

• Theoretische input
• Rollenspel "Respecteer gevoelens"
• Groepsdiscussie

Materialen/ inhoud

• Pocket Cards over communicatie (download materialen op https://beatcancer.eu/project-deliverables/)
• Beschikbare richtlijnen voor communicatie over ernstige onderwerpen

Materiaal: Pocket Cards over communicatie

Do's en Don'ts in communicatie

Aanbevelingen voor iedereen die betrokken is bij een gesprek

Voordat je een gesprek aangaat met mensen die leven met en na kanker, vraag jezelf af…

• Hoe voel ik me vandaag? Ben ik in staat om steun te bieden?
• Wat is mijn rol in het leven van deze persoon? Wat betekent dat voor het gesprek?
• Wat verwacht deze persoon van mij?
• Als ik het was, wat zou ik dan van dit gesprek willen?
• Wat weet ik (of denk ik te weten) over deze diagnose?
• Wat voor soort vraag kan ik stellen? Moet ik dit vragen?

Belangrijkste inzichten

• Wees nieuwsgierig
• Wees geduldig
• Het is oké om niet te weten wat je moet zeggen (en dat openlijk te uiten)
• Het is oké om een moeilijke vraag te stellen, maar geef de persoon de ruimte om die onbeantwoord te laten
• Accepteer de ervaring van de persoon, niet wat jij denkt dat die is
• Probeer je op je gemak te voelen bij stilte, non-verbale communicatie kan ook effectief en troostend zijn

Meer informatie op: beatcancer.eu

Tips om communicatie te verbeteren

Slechte communicatie kan de besluitvorming, therapietrouw, sociale relaties & mentale gezondheid beïnvloeden.

Wat te zeggen (Do's)

• Stem communicatie af: Houd rekening met individuele leeftijd, cognitieve ontwikkeling, sociale aspecten en erken hun unieke behoeften en mogelijkheden
• Erken emoties: Wees empathisch, maar vermijd overmatige empathie
• Ondersteun besluitvorming: Geef alle informatie die nodig is om een geïnformeerde beslissing te nemen
• Wees eerlijk en transparant: Breng informatie op een constructieve hoopvolle manier

Wat NIET te zeggen (Don'ts)

• Beschuldigen: "Wat heb je gedaan om kanker te krijgen?"
• Vergelijken: "Ik kende iemand met kanker en die is overleden"
• Opleggen: "Je zou dankbaar moeten zijn! Je leeft tenminste nog!"
• Etiketteren: "Vechter" "Held" (Er is geen standaardaanpak die voor iedereen werkt)
• Gebruik geen toxische positiviteit: "Stop met je zorgen maken, over een paar maanden zie je er weer helemaal normaal uit"
• Depersonaliseer of minimaliseer: "Je hebt in elk geval niet de meest agressieve vorm van kanker"

Praten met jongeren over ernstige onderwerpen

Aanbevelingen voor iedereen die betrokken is bij een gesprek

Communicatie over moeilijke onderwerpen is niet iets wat vermeden kan worden, maar de benadering en houding kunnen een verschil maken.

1. WEES OP OOGHOOGTE: Fysiek en symbolisch.
2. TOON WAARDERING: Toon bereidheid om de wereld van de jongere binnen te gaan, probeer hun werkelijkheid te accepteren zoals zij die zien en hoor hun angsten en hun verliezen zoals zij die voelen. Waardeer hun standpunten - veroordeel of onderschat ze niet.
3. BETREK: Geef jongeren een stem: Praat MET hen, niet OVER hen! Moedig leeftijdsadequate, actieve participatie aan.
4. LUISTER: Luister aandachtig: WAT wordt er gezegd en HOE? Vooral op ongebruikelijke momenten & op onverwachte plaatsen.
5. PAS TAAL AAN: Gebruik milde & zorgvuldige taal, afgestemd op het ONTWIKKELINGSNIVEAU van de jongere. Houd rekening met zowel verbale & non-verbale communicatie. bijv. oogcontact, persoonlijke ruimte
6. RESPECTEER EMOTIES: Neem emoties serieus. Benoem emoties, respecteer ze, minimaliseer ze niet.
7. WEES OPRECHT: Jongeren verwachten eerlijke antwoorden op eerlijke vragen om vertrouwen op te bouwen.
8. TOON OPENHEID: Laat merken dat alle vragen goed zijn & welkom. Sta open voor het bespreken van moeilijke onderwerpen in plaats van ze taboe te maken. Let op kleine signalen.
9. RICHT JE OP VRAGEN: Laat je leiden door vragen van de jongeren. Zij zoeken van nature naar de hoeveelheid informatie die voor hen juist is om zich veilig te voelen. Vraag niet te veel of te weinig van hen. bijv. Wat weet je al? Wat en hoeveel wil je weten? Waar maak je je precies zorgen over?
10. GEEF RUIMTE & TIJD: Bied een beschermde, leeftijdsadequate omgeving. Houd rekening met de spanningsboog en geef tijd om alles te verwerken. Plan meerdere opeenvolgende gesprekken.
11. GEBRUIK HULPMIDDELEN: Bied boeken, tekeningen, apps, visuele modellen, enz. aan om begrip en verwerking te bevorderen en zo geïnformeerde en gezamenlijke besluitvorming te ondersteunen.
12. PLAN & HANDEL: Bespreek concrete vervolgstappen & maak samen een plan om zelfeffectiviteit en gezonde coping te waarborgen. Geef vertrouwen & zekerheid.
13. BETREK FAMILIE & SOCIAAL NETWERK: Open communicatie is een beschermende factor gebleken voor iedereen die betrokken is. Een vertrouwd persoon kan een waardevolle bron van steun zijn tijdens moeilijke gesprekken.

Het is oké om je overweldigd te voelen en hulp te zoeken bij het communiceren.

Meer informatie op: beatcancer.eu

Module 9: Afsluitende samenvatting, vervolgsessies, evaluatie

Doelen, Methoden & Materialen

Doel

• Evaluatie van de training
• Bespreek open vragen
• Verzamel en stel de inhoud beschikbaar die tijdens de training is ontwikkeld.
• Zorg voor de mogelijkheid van toekomstige samenwerking/netwerken binnen de groep (voor iedereen die wil deelnemen).
• Plan de focus van de volgende online vervolgsessies (bijv. supervisie, open vragen, uitwisseling van best-practicemodellen, enz.).

Methode

• Groepsdiscussie

Materialen/ inhoud

• Flip-over
• Plakbriefjes

Verder lezen

• Braun, I., Friedrich, M., Morgenstern, L., Sender, A., Geue, K., Mehnert-Theuerkauf, A., & Leuteritz, K. (2023). Changes, challenges and support in work, education and finances of adolescent and young adult (AYA) cancer survivors: A qualitative study. European journal of oncology nursing : the official journal of European Oncology Nursing Society, 64, 102329. https://doi.org/10.1016/j.ejon.2023.102329
• Davis, E. L., Clarke, K. S., Patterson, P. & Cohen, J. (2022). Using Intervention Mapping to Develop an Education and Career Support Service for Adolescents and Young Adults Diagnosed with Cancer: Identification of the Contextual Factors That Influence Participation in Education and Employment. Cancers, 14(19), 4590. https://doi.org/10.3390/cancers14194590
• Dax, V., Edwards, N., Doidge, O., Morkunas, B., Thompson, K., & Lewin, J. (2021). Evaluation of an Educational and Vocational Service for Adolescent and Young Adults with Cancer: A Retrospective Review. Journal of adolescent and young adult oncology, 10(1), 56–65. https://doi.org/10.1089/jayao.2020.0009
• Devine Christen S, Mulder RL, Brown MC, Ingerski LM, Mader L, Potter EJ, Sleurs C, Viola AS, Waern S, Constine LS, Hudson MM, Kremer LCM, Skinner R, Michel G, Gilleland Marchak J, Schulte F. Recommendations for the surveillance of education and employment outcomes in survivors of childhood, adolescent, and young adult cancer: A report from the International Late Effects of Childhood Cancer Guideline Harmonization Group. Cancer. 2022. https://doi.org/10.1002/cncr.34215
• Foster, R.H., Hayashi, R.J., Wang, M., Liu, W., Mohrmann, C., Howell, R.M., Smith, S.A., Gibson, T.M., Srivastava, D., Green, D.M., Oeffinger, K.C., Leisenring, W.M., Robison, L.L., Armstrong, G.T., Krull, K.R. and Hardy, K.K. (2021). Psychological, educational, and social late effects in adolescent survivors of Wilms tumor: A report from the Childhood Cancer Survivor Study. Psycho-Oncology, 30: 349-360. https://doi.org/10.1002/pon.5584
• Nicklin, E., Pointon, L., Glaser, A. et al. (2021). Unmet support needs in teenage and young adult childhood brain tumour survivors and their caregivers: "it's all the aftermath, and then you're forgotten about". Support Care Cancer 29, 6315–6324. https://doi.org/10.1007/s00520-021-06193-x
• Thompson, A. L., Christiansen, H. L., Elam, M., Hoag, J., Irwin, M. K., Pao, M., … Kelly, K. P. (2015). Academic continuity and school reentry support as a standard of care in pediatric oncology. Pediatric Blood and Cancer, 62(Suppl 5), S. 805-817. doi:10.1002/pbc.25760
• Vetsch, J., Wakefield, C.E., McGill, B.C., Cohn, R.J., Ellis, S.J., Stefanic, N., Sawyer S.M., Zebrack, B., Sansom-Daly, U.M (2018). Educational and vocational goal disruption in adolescent and young adult cancer survivors. Psycho-Oncology, 27: 532–538. https://doi.org/10.1002/pon.4525
• https://beatcancer.eu/resources/
• https://beatcancer.eu/resources/mental-health/article/bridging-the-gap-researching-together/
• https://beatcancer.eu/resources/mental-health/article/lab-book-research-together-in-junior-research-academy/

Na de workshop

• Neem deel aan onze vervolgsessies
  • om meer best-practicemodellen voor onderwijs- en loopbaanondersteuning te verzamelen,
  • om concrete mogelijkheden voor de implementatie van ondersteuningsopties te bespreken,
  • om samen na te denken over specifieke uitdagingen en
  • om van elkaar te blijven leren.
• Vertel anderen over de Train-the-Trainer-mogelijkheid of plan/organiseer je eigen training als trainer in je regio, instelling of organisatie.
• Neem deel aan discussies en initiatieven binnen de gezondheidszorg en het onderwijssysteem die de mogelijkheden voor onderwijs- en loopbaanondersteuning kunnen verbeteren.

Geïnteresseerden kunnen ook contact opnemen met de Medical University of Vienna (eucayasnet@meduniwien.ac.at) of CCI Europe (office@ccieurope.eu)

Over deze publicatie

Deze handleiding werd ontwikkeld in Werkpakket 3 onder de vlag van EU-CAYAS-NET, een project dat medegefinancierd wordt door het EU4Health-programma van de Europese Unie (subsidieovereenkomstnummer 101056918).

Projectteam

Concept, implementatie & ontwerp:

• Ulrike Leiss, klinisch neuropsycholoog, onderzoeker, Medical University of Vienna (projectleider)
• Carina Schneider, patiëntexpert, algemeen directeur CCI Europe (EU-CAYAS-NET-coördinator)
• Inga Bosch, onderzoeksassistent, Medical University of Vienna
• Kerstin Krottendorfer, maatschappelijk werker, onderzoeker, Medical University of Vienna
• Barbara Brunmair, projectcoördinator, CCI Europe
• Doris Hoffmann-Lamplmair, onderzoeker, Medical University of Vienna
• Jikke Wams, onderzoeker, Princess Máxima Center
• Hannah Gsell, psycholoog, patiëntexpert, CCI Europe
• Anna Zettl, onderzoeksassistent, patiëntenvertegenwoordiger, Medical University of Vienna
• Marie Gubi, onderzoeksassistent, patiëntenvertegenwoordiger, Medical University of Vienna

Wij danken alle deelnemers aan de eerste EU-CAYAS-NET Train-the-Trainer-workshop oprecht voor hun actieve deelname, de belangrijke en inspirerende discussies en de waardevolle feedback!

Juli 2024

Financiering en disclaimer

Medegefinancierd door de Europese Unie. De weergegeven standpunten en meningen zijn echter uitsluitend die van de auteur(s) en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs die van de Europese Unie of het Europees Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en digitaal beleid (HaDEA). Noch de Europese Unie, noch de subsidieverstrekkende autoriteit kan hiervoor verantwoordelijk worden gehouden.