Ψυχρή κάσκα στη χημειοθεραπεία: Πώς λειτουργεί, κόστος και τι να περιμένετε

Βασικά σημεία

• Η θεραπεία με ψυχρή κάσκα (γνωστή και ως ψύξη του τριχωτού της κεφαλής) ψύχει το τριχωτό της κεφαλής κατά τη χημειοθεραπεία. Το κρύο προκαλεί στένωση των αιμοφόρων αγγείων και επιβραδύνει τη δραστηριότητα στους τριχοθυλάκους [1]. Σε κλινικές δοκιμές, περίπου οι μισοί έως τα δύο τρίτα όσων τη χρησιμοποίησαν έχασαν λιγότερα από τα μισά μαλλιά τους [1].
• Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι: κάσκες συνδεδεμένες με μηχάνημα (Paxman, DigniCap), τις οποίες χειρίζεται το προσωπικό του νοσοκομείου, και χειροκίνητες ψυχρές κάσκες (όπως οι Penguin), δηλαδή παγωμένες κάσκες γέλης που ένα άτομο που σας βοηθά αντικαθιστά κατά τη διάρκεια της θεραπείας [2].
• Το σχήμα χημειοθεραπείας σας παίζει τον σημαντικότερο ρόλο. Σε ολλανδικό μητρώο με περισσότερους από 7.400 ασθενείς, περίπου 8 στους 10 που λάμβαναν μόνο δοσεταξέλη ή πακλιταξέλη δεν χρειάζονταν κάλυμμα κεφαλής κατά την τελευταία συνεδρία τους, σε σύγκριση με περίπου το ένα τρίτο όσων λάμβαναν AC (δοξορουβικίνη με κυκλοφωσφαμίδη) [3].
• Να περιμένετε ότι θα νιώσετε έντονο κρύο. Ορισμένοι βρίσκουν την κάσκα άβολη ή βαριά, ιδιαίτερα τα πρώτα 15 έως 30 λεπτά, ενώ μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο [4].
• Η χρηματοδότηση διαφέρει πολύ μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Το 2023, ο εθνικός φορέας ασφάλισης υγείας του Βελγίου καθιέρωσε σταθερή αποζημίωση ανά συνεδρία για τα νοσοκομεία [5], ενώ στη Γερμανία οι φορείς ασφάλισης υγείας συνήθως δεν καλύπτουν το κόστος και μια σειρά συνεδριών κοστίζει περίπου 1.200 έως 2.000 € [6].
• Οι ψυχρές κάσκες δεν είναι κατάλληλες για όλους. Η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής δεν συνιστάται εάν έχετε αιματολογικό καρκίνο ή ορισμένες παθήσεις που προκαλούν ευαισθησία στο κρύο [1].

Αν μόλις σας είπαν ότι θα χρειαστείτε χημειοθεραπεία, η απώλεια μαλλιών πιθανότατα σας απασχολεί ήδη. Μπορεί να σας φαίνεται μία από τις πιο δύσκολες πλευρές της θεραπείας που καλείστε να αντιμετωπίσετε. Όχι επειδή τα μαλλιά έχουν μεγαλύτερη σημασία από την επιβίωση, αλλά επειδή είναι η πιο ορατή υπενθύμιση όσων συμβαίνουν μέσα στο σώμα σας.

Εδώ μπορεί να βοηθήσει η ψυχρή κάσκα στη χημειοθεραπεία. Η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής, όπως ονομάζεται ιατρικά η χρήση ψυχρής κάσκας, είναι η μόνη μέθοδος που έχει αποδειχθεί ότι προλαμβάνει την απώλεια μαλλιών από τη χημειοθεραπεία, τουλάχιστον σε κάποιον βαθμό, και συνιστάται από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ιατρικής Ογκολογίας (ESMO) [1]. Έχει, ωστόσο, περιορισμούς. Είναι πιο αποτελεσματική με ορισμένα φάρμακα απ’ ό,τι με άλλα [1]. Μπορεί επίσης να προκαλεί δυσφορία και παρατείνει κάθε συνεδρία θεραπείας [4].

Αυτός ο οδηγός παρουσιάζει την πραγματικότητα με ειλικρίνεια. Θα δούμε πώς λειτουργεί η ψυχρή κάσκα, πόσο κοστίζει σε διάφορα μέρη της Ευρώπης, τι αίσθηση προκαλεί στην πράξη μια συνεδρία και πότε μπορεί να μην είναι η κατάλληλη επιλογή για εσάς. Ο στόχος είναι απλός: να σας βοηθήσουμε να πάρετε μια απόφαση με την οποία θα νιώθετε καλά, έχοντας δίπλα σας την ογκολογική σας ομάδα.

Πώς λειτουργεί η θεραπεία με ψυχρή κάσκα

Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα στοχεύουν τα κύτταρα που διαιρούνται γρήγορα. Έτσι καταστρέφουν τα καρκινικά κύτταρα, αλλά γι’ αυτό βλάπτουν και άλλα κύτταρα του σώματός σας που διαιρούνται γρήγορα, συμπεριλαμβανομένων των κυττάρων στους θύλακες των τριχών [7]. Όταν προσβάλλονται αυτά τα κύτταρα των θυλάκων, τα μαλλιά σας πέφτουν.

Οι ψυχρές κάσκες ψύχουν το τριχωτό της κεφαλής πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από κάθε έγχυση χημειοθεραπείας. Οι έρευνες δείχνουν ότι η θερμοκρασία του τριχωτού πρέπει να πέσει περίπου στους 22°C ή χαμηλότερα, ώστε η ψύξη να προστατεύσει τα μαλλιά σας, ενώ τα σύγχρονα μηχανήματα μπορούν να τη μειώσουν περίπου στους 18°C [7]. Το ψύχος δρα με δύο τρόπους. Στενεύει τα αιμοφόρα αγγεία στο τριχωτό της κεφαλής (αγγειοσύσπαση), μειώνοντας τη ροή του αίματος και, επομένως, την ποσότητα του φαρμάκου που φτάνει στους θύλακες [7]. Επιβραδύνει επίσης τον μεταβολισμό των κυττάρων των θυλάκων και τον ρυθμό με τον οποίο το φάρμακο εισέρχεται σε αυτά [7].

Δεν αποτελεί απόλυτη ασπίδα και μέρος του φαρμάκου εξακολουθεί να φτάνει στους θύλακες. Για πολλούς ανθρώπους, όμως, η προστασία αρκεί για να διατηρήσουν σημαντικό μέρος των μαλλιών τους κατά τη διάρκεια της θεραπείας [1].

Το πρόγραμμα ψύξης σε τρεις φάσεις

Η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής ακολουθεί ένα καθορισμένο πρόγραμμα σε τρεις φάσεις:

1. Προψύξη: φοράτε την κάσκα για 30 έως 45 λεπτά πριν ξεκινήσει η έγχυση [4]. Ορισμένες μονάδες παρατείνουν αυτό το διάστημα έως και 15 λεπτά για πυκνά μαλλιά ή μαλλιά άφρο υφής [8].
2. Κατά τη διάρκεια της έγχυσης: η ψύξη συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια της έγχυσης.
3. Ψύξη μετά την έγχυση: η ψύξη συνεχίζεται μετά το τέλος της έγχυσης, συνήθως για 20 έως 90 λεπτά, ανάλογα με τα φάρμακά σας [3][8]. Ολλανδικές κλινικές μελέτες διαπίστωσαν ότι τα 20 λεπτά προστάτευαν τα μαλλιά εξίσου αποτελεσματικά με μεγαλύτερα διαστήματα μετά τη χορήγηση δοσεταξέλης και εβδομαδιαίας πακλιταξέλης [9][10]. Τα πρωτόκολλα διαφέρουν ανάλογα με το νοσοκομείο και τον τύπο της κάσκας, ενώ ορισμένα δημοσιευμένα πρωτόκολλα προβλέπουν διάρκεια έως τέσσερις ώρες [2].

Το νοσηλευτικό προσωπικό θα καθορίσει τους χρόνους ανάλογα με τα φάρμακά σας, γι’ αυτό τηρήστε τους και μην αφαιρείτε την κάσκα νωρίτερα.

Γιατί έχουν σημασία ο τύπος των μαλλιών και η εφαρμογή

Η στενή, ομοιόμορφη εφαρμογή έχει σημασία. Η κάσκα πρέπει να εφάπτεται καλά σε όλο το τριχωτό της κεφαλής, οπότε αφιερώστε χρόνο μαζί με το νοσηλευτικό προσωπικό για να εξασφαλίσετε τη σωστή εφαρμογή.

Ορισμένες μονάδες σάς ζητούν να βρέξετε ελαφρά τα μαλλιά σας πριν φορέσετε την κάσκα, αν και τα δεδομένα του ολλανδικού μητρώου δεν έδειξαν σαφή βελτίωση των αποτελεσμάτων με αυτή την πρακτική [3]. Αν τα μαλλιά σας είναι πολύ πυκνά, ρωτήστε αν ένα πιο κοντό κούρεμα θα βοηθούσε στην εφαρμογή της κάσκας. Αν έχετε μαλλιά άφρο υφής, θα χρειαστεί πρώτα να αφαιρέσετε τυχόν πρόσθετες πλεξούδες ή τρέσες και να λύσετε τις πλεξούδες σας [4]. Τα αποτελέσματα για διαφορετικούς τύπους μαλλιών έχουν μελετηθεί λιγότερο διεξοδικά, ένα θέμα στο οποίο επανερχόμαστε παρακάτω [11].

Τύποι συστημάτων ψύξης του τριχωτού της κεφαλής

Υπάρχουν δύο αρκετά διαφορετικοί τρόποι ψύξης του τριχωτού της κεφαλής. Το ποιον θα χρησιμοποιήσετε εξαρτάται συνήθως από το τι προσφέρει το νοσοκομείο σας και πόση πρακτική βοήθεια μπορείτε να εξασφαλίσετε.

Συστήματα με μηχάνημα (Paxman και DigniCap)

Αυτά είναι τα συστήματα που θα βρείτε στις νοσοκομειακές μονάδες χημειοθεραπείας και είναι εκείνα που χρησιμοποιήθηκαν στο ολλανδικό μητρώο ψύξης του τριχωτού της κεφαλής [3]. Ένα ψυκτικό υγρό κυκλοφορεί μέσα σε μια εφαρμοστή κάσκα, η οποία συνδέεται με μια μονάδα ψύξης δίπλα στην πολυθρόνα σας. Μόλις το νοσηλευτικό προσωπικό ρυθμίσει το σύστημα, το μηχάνημα διατηρεί αυτόματα σταθερή τη θερμοκρασία, οπότε δεν χρειάζονται αλλαγές κάσκας, ξηρός πάγος ή βοηθοί.

Ο περιορισμός είναι ότι μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα τέτοιο σύστημα μόνο αν το νοσοκομείο σας διαθέτει τον εξοπλισμό. Αν δεν διαθέτει μονάδα Paxman ή DigniCap, η ψύξη με μηχάνημα δεν αποτελεί διαθέσιμη επιλογή εκεί.

Και τα δύο συστήματα είναι πιστοποιημένα ιατροτεχνολογικά προϊόντα στην ΕΕ [12][13]. Η Paxman αναφέρει ότι έχουν εγκατασταθεί περισσότερα από 5.000 συστήματα σε περισσότερες από 65 αγορές και ότι το σύστημά της διατίθεται σε πάνω από το 98% των νοσοκομείων του NHS και των ιδιωτικών νοσοκομείων στο Ηνωμένο Βασίλειο [14]. Από το 2025, και τα δύο συστήματα ανήκουν στην ίδια εταιρεία, την PAXMAN AB, η οποία εξαγόρασε την Dignitana, την κατασκευάστρια του DigniCap [15].

Χειροκίνητα συστήματα ψύξης με κάσκες (Penguin και άλλα)

Οι χειροκίνητες κάσκες είναι παγωμένες κάσκες με γέλη, τις οποίες διατηρείτε κρύες και φέρνετε μαζί σας σε κάθε συνεδρία. Ένας βοηθός αντικαθιστά κάθε κάσκα με μια άλλη, μόλις βγαλμένη από την κατάψυξη, περίπου κάθε 25 έως 30 λεπτά καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας [2]. Όποιος αναλάβει αυτή τη διαδικασία, είτε είναι φίλος, μέλος της οικογένειας είτε αμειβόμενος βοηθός, πρέπει πρώτα να έχει εκπαιδευτεί.

Επειδή μεταφέρετε τις κάσκες μαζί σας, ενδέχεται να μπορείτε να τις χρησιμοποιήσετε σε μονάδα που δεν διαθέτει μηχάνημα ψύξης, εφόσον συμφωνεί το νοσοκομείο. Ωστόσο, η πρακτική οργάνωση είναι απαιτητική. Κάποιος πρέπει να διατηρεί τις κάσκες στη σωστή θερμοκρασία, να τις ελέγχει και να αναλαμβάνει κάθε αλλαγή σε όλη τη διάρκεια της συνεδρίας, οπότε εξασφαλίστε τουλάχιστον έναν εκπαιδευμένο βοηθό για κάθε ραντεβού.

Συνοπτική σύγκριση

Αν το νοσοκομείο σας προσφέρει σύστημα με μηχάνημα, αυτή είναι σχεδόν πάντα η ευκολότερη επιλογή. Αν δεν προσφέρει, οι χειροκίνητες κάσκες μπορούν και πάλι να καταστήσουν εφικτή την ψύξη του τριχωτού της κεφαλής. Απλώς ξεκινήστε γνωρίζοντας πόση δουλειά απαιτούν.

Ποσοστά επιτυχίας: Τι δείχνει η έρευνα

Αρχικά, λίγα λόγια για το τι σημαίνει «επιτυχία», καθώς ο όρος μπορεί να παραπλανήσει. Στις κύριες κλινικές μελέτες, επιτυχία σήμαινε απώλεια λιγότερων από τα μισά μαλλιά, συνήθως αρκετά περιορισμένη ώστε να μη χρειάζεται περούκα [16][17]. Επομένως, όταν μια μελέτη αναφέρει ποσοστό επιτυχίας 66%, αυτό δεν σημαίνει ότι τα δύο τρίτα των ασθενών διατήρησαν όλα τους τα μαλλιά. Σημαίνει ότι τα δύο τρίτα δεν έχασαν περισσότερα από τα μισά.

Δύο σημαντικές μελέτες δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό JAMA το 2017. Στη μελέτη SCALP, μια τυχαιοποιημένη μελέτη σε επτά κέντρα των ΗΠΑ, το 50,5% των γυναικών με πρώιμο καρκίνο του μαστού που χρησιμοποίησαν ψύξη του τριχωτού της κεφαλής έχασαν λιγότερα από τα μισά μαλλιά τους μετά από τέσσερις κύκλους χημειοθεραπείας, έναντι καμίας από τις γυναίκες που δεν τη χρησιμοποίησαν [16]. Μια δεύτερη αμερικανική μελέτη, για το σύστημα DigniCap σε γυναίκες που λάμβαναν χημειοθεραπεία χωρίς ανθρακυκλίνη, διαπίστωσε ότι το 66% έχασε τα μισά μαλλιά ή λιγότερα, ενώ και οι 16 γυναίκες της ομάδας σύγκρισης έχασαν περισσότερα [17].

Τα ευρωπαϊκά αποτελέσματα δείχνουν την ίδια τάση. Σε μια γερμανική τυχαιοποιημένη μελέτη, το 39% των γυναικών που χρησιμοποίησαν σκούφο ψύξης δεν έχασαν περισσότερα από τα μισά μαλλιά τους, έναντι καμίας στην ομάδα που δεν χρησιμοποίησε σκούφο [18]. Μια ιταλική μελέτη για το σύστημα DigniCap ανέφερε συνολικό ποσοστό επιτυχίας 68% [19]. Και σε ένα ολλανδικό μητρώο με περισσότερους από 7.400 ασθενείς, το 56% δεν φορούσε περούκα ή άλλο κάλυμμα κεφαλής κατά την τελευταία συνεδρία [3].

Συνολικά, οι τυχαιοποιημένες μελέτες υποδηλώνουν ότι περίπου οι μισοί έως τα δύο τρίτα όσων χρησιμοποιούν ψύξη του τριχωτού της κεφαλής χάνουν λιγότερα από τα μισά μαλλιά τους [1].

Η επιτυχία διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το χημειοθεραπευτικό σχήμα

Οι πιθανότητές σας εξαρτώνται κυρίως από τα φάρμακα που λαμβάνετε και τη δόση τους. Στο ολλανδικό μητρώο, κανένας προσωπικός παράγοντας ή παράγοντας του τρόπου ζωής δεν είχε σταθερή επίδραση πέρα από την ίδια τη χημειοθεραπεία [3]. Εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά, τα παρακάτω στοιχεία προέρχονται από αυτό το μητρώο, όπου επιτυχία σήμαινε να μη χρειάζεται κάλυμμα κεφαλής κατά την τελευταία συνεδρία [3].

1. Σχήματα μόνο με ταξάνες (δοσεταξέλη ή πακλιταξέλη): τα καλύτερα αποτελέσματα. Περίπου 8 στα 10 άτομα που λάμβαναν μόνο δοσεταξέλη ή πακλιταξέλη (83%) δεν χρειάζονταν κάλυμμα κεφαλής [3].
2. Δοσεταξέλη με κυκλοφωσφαμίδη (TC): συχνά καλά αποτελέσματα. Σε μια ιταλική μελέτη, το 87% των γυναικών που λάμβαναν αυτόν τον συνδυασμό δεν έχασαν περισσότερα από τα μισά μαλλιά τους [19].
3. Σχήματα με ανθρακυκλίνες (όπως τα AC ή FEC, που περιέχουν δοξορουβικίνη ή επιρουβικίνη): πολύ χαμηλότερη επιτυχία. Μόνο το 34% όσων λάμβαναν AC και το 43% όσων λάμβαναν FEC τα κατάφεραν χωρίς κάλυμμα κεφαλής [3].
4. Διαδοχικά σχήματα (πρώτα ανθρακυκλίνη και μετά ταξάνη): περίπου οι μισοί είχαν καλό αποτέλεσμα, ποσοστό καλύτερο από ό,τι με το AC μόνο [3].
5. Σχήματα με καρβοπλατίνη: εξαρτάται από τη δόση. Για την πακλιταξέλη με καρβοπλατίνη, η επιτυχία κυμαινόταν από 41% έως 97%, ανάλογα με τη δόση της πακλιταξέλης [3].

Αν το σχήμα σας περιλαμβάνει ανθρακυκλίνη (δοξορουβικίνη ή επιρουβικίνη), αξίζει να γνωρίζετε εξαρχής ότι η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής τείνει να είναι λιγότερο αποτελεσματική [1]. Συζητήστε με τον ογκολόγο σας τις ρεαλιστικές πιθανότητες για τα συγκεκριμένα φάρμακα και τις δόσεις σας, όχι για τη χημειοθεραπεία γενικά.

Τύπος μαλλιών και αποτελέσματα

Οι περισσότερες μελέτες για την ψύξη του τριχωτού της κεφαλής έχουν συμπεριλάβει πολύ λίγους μαύρους ασθενείς, ενώ ελάχιστες έχουν εξετάσει τα αποτελέσματα ανά τύπο μαλλιών [11]. Σε μια μικρή αμερικανική μελέτη σε μαύρες γυναίκες με καρκίνο του μαστού, η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής είχε τόσο χαμηλή αποτελεσματικότητα ώστε η μελέτη διακόπηκε πρόωρα: μόνο μία από τις 15 γυναίκες απέφυγε τη σημαντική τριχόπτωση [11]. Οι ερευνητές ανέφεραν το πάχος της τρίχας, τον όγκο των μαλλιών και τον σχεδιασμό των σκούφων ψύξης ως πιθανούς λόγους [11].

Τα ευρωπαϊκά δεδομένα είναι επίσης περιορισμένα. Στο ολλανδικό μητρώο, το 45% των ασθενών των οποίων ο τύπος μαλλιών καταγράφηκε ως αφροαμερικανικός τα κατάφερε χωρίς κάλυμμα κεφαλής, έναντι 58% όσων είχαν δυτικοευρωπαϊκό τύπο μαλλιών [3]. Παρ’ όλα αυτά, το μητρώο δεν διαπίστωσε ότι ο τύπος μαλλιών ή οποιοσδήποτε άλλος προσωπικός παράγοντας προέβλεπε με συνέπεια την επιτυχία [3].

Αν έχετε μαλλιά άφρο ή πολύ σφιχτές μπούκλες, ρωτήστε τη μονάδα σας πώς εφαρμόζουν τον σκούφο στον δικό σας τύπο μαλλιών και τι αποτελέσματα έχουν δει σε ασθενείς σαν εσάς. Οι ομάδες υποστήριξης ασθενών μπορούν επίσης να αποτελέσουν καλή πηγή πρακτικών συμβουλών.

Τι σημαίνει στην πράξη η «επιτυχία»

Ακόμη και ένα «επιτυχημένο» αποτέλεσμα μπορεί να σημαίνει απώλεια έως και των μισών μαλλιών σας, επομένως κάποια αραίωση είναι αναμενόμενη [16]. Ίσως θελήσετε ένα πιο κοντό κούρεμα, θα χρειαστεί να φροντίζετε απαλά τα μαλλιά σας σε όλη τη διάρκεια της θεραπείας [20], και πιθανότατα θα υπάρχουν μέρες που θα προτιμάτε ούτως ή άλλως ένα μαντίλι ή καπέλο.

Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι η μέθοδος δεν λειτούργησε. Αν περιμένετε να έχετε ακριβώς την ίδια εμφάνιση όπως πριν από τη χημειοθεραπεία, πιθανότατα θα απογοητευτείτε. Το να διατηρήσετε αρκετά μαλλιά ώστε να νιώθετε ο εαυτός σας είναι ένας ρεαλιστικός στόχος για πολλούς ανθρώπους.

Πώς είναι πραγματικά η θεραπεία με ψυχρή κάσκα

Η αίσθηση κατά τη θεραπεία έχει εξίσου μεγάλη σημασία με τα αποτελέσματα όταν αποφασίζετε αν θα την ακολουθήσετε. Δείτε, λοιπόν, τι να περιμένετε.

Τα πρώτα 15 λεπτά περίπου είναι τα πιο δύσκολα

Ένα νοσοκομείο του NHS προειδοποιεί τους ασθενείς ότι τα πρώτα 10 έως 15 λεπτά της προψύξης μπορεί να είναι επώδυνα [8], ενώ ορισμένοι νιώθουν την κάσκα άβολη ή βαριά για τα πρώτα 15 έως 30 λεπτά [4]. Το κρύο μπορεί αρχικά να είναι διαπεραστικό, κάπως σαν τον πονοκέφαλο που νιώθετε όταν τρώτε παγωτό πολύ γρήγορα.

Συνήθως γίνεται πιο εύκολο. Έπειτα από περίπου 10 έως 20 λεπτά, το κρύο τείνει να γίνεται πιο υποφερτό καθώς το σώμα σας προσαρμόζεται [20][21]. Φορέστε ζεστά ρούχα και ζητήστε μια κουβέρτα [21], και φέρτε ζεστές κάλτσες και ένα ζεστό ρόφημα για να βοηθήσετε το υπόλοιπο σώμα σας να αντεπεξέλθει.

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες κατά τη θεραπεία

Εκτός από το ίδιο το κρύο, αναφέρονται πονοκέφαλοι, πόνος στο τριχωτό της κεφαλής, ζάλη και ναυτία [21]. Σε μια ιταλική μελέτη του συστήματος DigniCap, ο πονοκέφαλος ήταν η συχνότερη ανεπιθύμητη ενέργεια, ακολουθούμενος από πόνο στο τριχωτό της κεφαλής και στον αυχένα [19]. Μπορεί να παρατηρήσετε:

1. Πονοκεφάλους
2. Πόνο στο τριχωτό της κεφαλής ή στον αυχένα, ή πόνο στο μέτωπο [8]
3. Αίσθημα βάρους από την κάσκα [4]
4. Ζάλη ή τάση λιποθυμίας, ιδιαίτερα μετά την αφαίρεση της κάσκας [22]
5. Αίσθημα κρύου ή ρίγους [21]

Αν ο πονοκέφαλος ή το κρύο είναι δύσκολο να τα αντέξετε, ρωτήστε τον νοσηλευτή χημειοθεραπείας σας αν μπορείτε να πάρετε ένα ήπιο παυσίπονο, όπως παρακεταμόλη [4]. Ορισμένοι ασθενείς το συνιστούν για τα επώδυνα πρώτα λεπτά της προψύξης [8].

Χρόνος που απαιτείται ανά συνεδρία

Η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής παρατείνει κάθε επίσκεψη. Η προψύξη προσθέτει 30 έως 45 λεπτά και η ψύξη μετά τη θεραπεία συνήθως άλλα 20 έως 90 λεπτά, επομένως μπορεί να φοράτε την κάσκα για μερικές ώρες συνολικά [4][8].

Αφήστε την υπόλοιπη ημέρα ελεύθερη, αν μπορείτε. Φέρτε ακουστικά με ακύρωση θορύβου, ένα ζεστό πουλόβερ, σνακ και κάτι για να απασχολείτε το μυαλό σας.

Φροντίδα στο σπίτι μετά τη θεραπεία

Φροντίζετε τα μαλλιά σας όσο πιο απαλά γίνεται όσο κάνετε χημειοθεραπεία [20]. Τα ενημερωτικά φυλλάδια νοσοκομείων του Ηνωμένου Βασιλείου δίνουν συμβουλές όπως οι εξής:

1. Αποφύγετε το styling με θερμότητα, όπως με πρέσες ισιώματος και ψαλίδια για μπούκλες [8][20]
2. Αποφύγετε τις βαφές μαλλιών και τις θεραπείες χημικού ισιώματος [8]
3. Λουστείτε απαλά με ένα ήπιο σαμπουάν χωρίς θειικά άλατα και ακολουθήστε τις συμβουλές της μονάδας σας για τη συχνότητα του λουσίματος (ένας οργανισμός του NHS προτείνει όχι περισσότερο από δύο φορές την εβδομάδα) [20]
4. Χτενίζετε απαλά με χτένα με αραιά δόντια για να απομακρύνετε τις τρίχες που έχουν πέσει και να αποφεύγετε το μπέρδεμα [23]
5. Στεγνώνετε τα μαλλιά σας ταμποναριστά με μια μαλακή πετσέτα αντί να τα τρίβετε [23]
6. Αποφύγετε τις αλογοουρές, τις σφιχτές πλεξούδες και οτιδήποτε άλλο τραβά τις ρίζες [8]
7. Φοράτε σκουφάκι ύπνου τη νύχτα για να διατηρείτε το κεφάλι σας ζεστό και να συγκρατείτε τις τρίχες που πέφτουν [23]

Ορισμένες προφυλάξεις συνεχίζονται και μετά την τελευταία σας συνεδρία. Το Cancer Research UK συνιστά να αποφεύγετε τις βαφές, τον αποχρωματισμό, την περμανάντ και τα προϊόντα χημικού ισιώματος για περίπου 6 μήνες μετά το τέλος της χημειοθεραπείας [24]. Πρόκειται για μια ουσιαστική δέσμευση, γι’ αυτό ζητήστε από τον νοσηλευτή σας τις οδηγίες της μονάδας σας για τη φροντίδα των μαλλιών πριν ξεκινήσετε.

Κόστος των ψυχρών σκουφιών και υγειονομική κάλυψη στην Ευρώπη

Το αν θα πληρώσετε για την ψύξη του τριχωτού της κεφαλής εξαρτάται από το πού υποβάλλεστε σε θεραπεία. Ορισμένα δημόσια συστήματα υγείας την καλύπτουν, κάποια δεν την προσφέρουν καθόλου, ενώ σε άλλα η διαθεσιμότητα εξαρτάται από το νοσοκομείο. Δείτε τι μπορέσαμε να επιβεβαιώσουμε.

Πού καλύπτεται η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής από το δημόσιο σύστημα υγείας

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Paxman αναφέρει ότι το σύστημά της είναι διαθέσιμο σε πάνω από το 98% των νοσοκομείων του NHS και των ιδιωτικών νοσοκομείων [14]. Ωστόσο, δεν μπορούν όλα τα νοσοκομεία να το προσφέρουν, γι’ αυτό ρωτήστε έγκαιρα την ομάδα χημειοθεραπείας σας [4].

Τον Ιανουάριο του 2023, ο εθνικός ασφαλιστικός φορέας υγείας του Βελγίου, RIZIV/INAMI, καθιέρωσε κατ’ αποκοπή αποζημίωση 34 € ανά συνεδρία ψύξης του τριχωτού της κεφαλής, η οποία καταβάλλεται στα νοσοκομεία, για χημειοθεραπεία για καρκίνο του μαστού και αρκετούς άλλους συμπαγείς όγκους [5]. Στην Ολλανδία, η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής χρησιμοποιείται εδώ και πολλά χρόνια: ένα εθνικό μητρώο συνέλεξε δεδομένα για 7.424 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε θεραπεία σε 68 ολλανδικά νοσοκομεία [3].

Σε άλλες χώρες, η εικόνα είναι πιο ανομοιογενής. Σε απάντηση προς το κοινοβούλιο της Δανίας τον Δεκέμβριο του 2023, το υπουργείο Υγείας δήλωσε ότι η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής δεν προσφέρεται ως συνήθης υπηρεσία στα δημόσια νοσοκομεία της Δανίας και ότι καμία από τις πέντε περιφέρειες δεν την παρείχε [25]. Στη Γερμανία, οι φορείς υποχρεωτικής ασφάλισης υγείας συνήθως δεν την καλύπτουν και ένας πλήρης κύκλος εφαρμογών κοστίζει περίπου 1.200 έως 2.000 € [6].

Αν υποβάλλεστε σε θεραπεία σε άλλη χώρα, ρωτήστε απευθείας το ογκολογικό σας κέντρο αν προσφέρει ψύξη του τριχωτού της κεφαλής και αν θα χρειαστεί να συμμετάσχετε στο κόστος.

Κόστος όταν πληρώνετε ιδιωτικά ή νοικιάζετε σκουφιά χειροκίνητης ψύξης

Αν το νοσοκομείο σας δεν προσφέρει ψύξη του τριχωτού της κεφαλής με συσκευή και σκέφτεστε να χρησιμοποιήσετε σκουφιά χειροκίνητης ψύξης, οι τιμές διαφέρουν ανά πάροχο και χώρα, επομένως ζητήστε γραπτή προσφορά πριν δεσμευτείτε. Βεβαιωθείτε ότι καλύπτει:

1. Τα σκουφιά: την τιμή ενοικίασης ή αγοράς και αν η χρέωση γίνεται ανά μήνα ή ανά κύκλο χημειοθεραπείας
2. Εγγύηση: αν απαιτείται επιστρεπτέα εγγύηση και πότε σας επιστρέφεται
3. Ξηρός πάγος: πόσο θα χρειαστείτε ανά συνεδρία και πού μπορείτε να τον αγοράσετε στην περιοχή σας
4. Παράδοση: τα έξοδα αποστολής και επιστροφής και πόσο γρήγορα μπορούν να φτάσουν τα σκουφιά σε εσάς
5. Βοήθεια: το κόστος πρόσληψης εκπαιδευμένου βοηθού, αν δεν θέλετε να βασιστείτε σε φίλους ή συγγενείς

Κόστος για συστήματα ψύξης με συσκευή (ιδιωτικές κλινικές)

Αν πληρώνετε για ψύξη με συσκευή σε ιδιωτική κλινική, ζητήστε γραπτώς την τιμή για ολόκληρο τον κύκλο εφαρμογών πριν από την πρώτη σας συνεδρία. Ελέγξτε αν χρεώνεται ανά συνεδρία ή περιλαμβάνεται στον λογαριασμό της χημειοθεραπείας σας, επειδή μια πλήρης αγωγή χημειοθεραπείας μπορεί να περιλαμβάνει πολλές συνεδρίες.

Κάλυψη από ιδιωτική ασφάλιση υγείας

Αν έχετε ιδιωτική ή συμπληρωματική ασφάλιση υγείας, επικοινωνήστε με την ασφαλιστική σας εταιρεία πριν ξεκινήσει η θεραπεία και ρωτήστε αν το συμβόλαιό σας καλύπτει την ψύξη του τριχωτού της κεφαλής στο πλαίσιο της χημειοθεραπείας. Αν είναι δυνατόν, ζητήστε γραπτή απάντηση.

Επιλογές οικονομικής στήριξης

Αν αντιμετωπίζετε έξοδα που δεν μπορείτε να καλύψετε εύκολα, ίσως δεν χρειάζεται να τα διαχειριστείτε χωρίς βοήθεια. Ο οδηγός μας, Οικονομική βοήθεια για ασθενείς με καρκίνο: Επιχορηγήσεις, επιδόματα και τρόποι πρόσβασης, παρουσιάζει τις επιχορηγήσεις από φιλανθρωπικούς οργανισμούς και τα κρατικά επιδόματα που διατίθενται σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Καλά σημεία εκκίνησης είναι:

1. Ο κοινωνικός λειτουργός ή η ομάδα υποστήριξης ασθενών του νοσοκομείου σας: μπορούν να σας ενημερώσουν για τη βοήθεια που διατίθεται στην περιοχή σας, ενώ ορισμένοι φιλανθρωπικοί οργανισμοί δέχονται αιτήσεις μόνο μέσω κοινωνικού λειτουργού.
2. Εταιρείες ενοικίασης: αν νοικιάζετε σκουφιά χειροκίνητης ψύξης, ρωτήστε αν μπορείτε να πληρώσετε σε δόσεις.
3. Φιλανθρωπικές οργανώσεις για τον καρκίνο: η Macmillan Cancer Support προσφέρει εφάπαξ οικονομικές ενισχύσεις σε άτομα με χαμηλό εισόδημα σε ορισμένες περιοχές του Ηνωμένου Βασιλείου [26]. Στο Βέλγιο, η Stichting tegen Kanker μπορεί να συνεισφέρει σε έξοδα όπως νοσοκομειακοί λογαριασμοί και περούκες, με την αίτηση να υποβάλλεται από κοινωνικό λειτουργό [27]. Στη Γαλλία, οι τοπικές επιτροπές της Ligue contre le cancer μπορούν να βοηθήσουν άτομα των οποίων η οικονομική κατάσταση έχει επηρεαστεί από την ασθένειά τους, επίσης μέσω κοινωνικού λειτουργού [28].

Λίστα ελέγχου κόστους: Τι να κάνετε και τι να αποφεύγετε

Ποιοι θα πρέπει (και ποιοι δεν θα πρέπει) να εξετάσουν τη χρήση ψυχρών σκουφιών

Το αν τα ψυχρά σκουφιά είναι κατάλληλα για εσάς είναι εν μέρει ιατρικό ζήτημα, οπότε η απόφαση πρέπει να ληφθεί μαζί με την ογκολογική σας ομάδα. Ακολουθεί ένας γενικός οδηγός.

Κατάλληλοι υποψήφιοι για θεραπεία με ψυχρά σκουφιά

Είναι πιθανό να είστε κατάλληλος υποψήφιος εάν:

1. Έχετε συμπαγή όγκο, όπως καρκίνο του μαστού, των ωοθηκών, του προστάτη ή του εντέρου, και όχι αιματολογικό καρκίνο [1]
2. Το θεραπευτικό σας σχήμα είναι από εκείνα στα οποία η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής τείνει να έχει καλά αποτελέσματα, όπως η μονοθεραπεία με ταξάνη [3]
3. Το νοσοκομείο σας προσφέρει ψύξη με ειδικό μηχάνημα ή έχετε αξιόπιστα άτομα που μπορούν να σας βοηθήσουν με τη χειροκίνητη εφαρμογή ψυχρών σκουφιών
4. Μπορείτε να δεσμευτείτε για τον επιπλέον χρόνο, να ανεχτείτε τη δυσφορία και να ακολουθήσετε τη ρουτίνα περιποίησης των μαλλιών
5. Μπορείτε να καλύψετε τυχόν έξοδα ή να λάβετε βοήθεια για την κάλυψή τους

Πότε δεν συνιστώνται τα ψυχρά σκουφιά

Οι κατευθυντήριες οδηγίες και τα νοσοκομεία του Ηνωμένου Βασιλείου συνιστούν να αποφεύγετε την ψύξη του τριχωτού της κεφαλής εάν έχετε:

1. Αιματολογικό καρκίνο, όπως λευχαιμία, λέμφωμα ή μυέλωμα, ή καρκίνο του εγκεφάλου [1][21]
2. Πάθηση που σας προκαλεί ευαισθησία στο κρύο, όπως νόσο ψυχροσυγκολλητινών ή κρυοσφαιριναιμία [1][22]
3. Έντονους πονοκεφάλους ή ημικρανίες [21]
4. Καρκίνο που έχει εξαπλωθεί στο τριχωτό της κεφαλής ή υποψία μεταστάσεων στο τριχωτό της κεφαλής, επειδή θεωρητικά τα καρκινικά κύτταρα σε ένα τριχωτό που ψύχεται ενδέχεται να μην εκτεθούν σε επαρκή ποσότητα χημειοθεραπευτικών φαρμάκων [22]
5. Τραύμα στο κεφάλι [21]
6. Προγραμματισμένη ακτινοθεραπεία ολόκληρου του εγκεφάλου μετά τη χημειοθεραπεία σας [1]
7. Χημειοθεραπεία που χορηγείται συνεχώς μέσω αντλίας για αρκετές ημέρες [4]
8. Ήπαρ που δεν λειτουργεί όσο καλά θα έπρεπε [4]

Εάν έχετε κάποια πάθηση του τριχωτού της κεφαλής, όπως ψωρίαση ή έκζεμα, αναφέρετέ το στην ομάδα σας πριν ξεκινήσετε.

Μιλήστε με την ογκολογική σας ομάδα

Θέστε το θέμα πριν από το πρώτο σας ραντεβού για χημειοθεραπεία και κάντε τρεις ερωτήσεις:

1. Αποτελεί η χρήση ψυχρών σκουφιών κλινικά κατάλληλη επιλογή για το συγκεκριμένο θεραπευτικό μου σχήμα;
2. Ποια ποσοστά διατήρησης των μαλλιών έχετε παρατηρήσει στη μονάδα σας σε ασθενείς που ακολουθούν αυτό το πρωτόκολλο;
3. Προσφέρει το νοσοκομείο ψύξη του τριχωτού της κεφαλής ή θα χρειαστεί να εξασφαλίσω ένα σύστημα χειροκίνητης εφαρμογής;

Οι απαντήσεις τους θα σας δώσουν τις περισσότερες από τις πληροφορίες που χρειάζεστε.

Εναλλακτικές λύσεις αν η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής δεν σας ταιριάζει

Αν η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής δεν είναι εφικτή ή αποφασίσετε ότι δεν αξίζει τον κόπο για εσάς, υπάρχουν άλλοι τρόποι να αντιμετωπίσετε την τριχόπτωση από τη χημειοθεραπεία.

Σύγχρονες περούκες και καλύμματα κεφαλής

Οι περούκες διατίθενται με συνθετική ή φυσική τρίχα και ένας έμπειρος ειδικός στην εφαρμογή τους μπορεί να σας βοηθήσει να βρείτε μία που να δείχνει φυσική πάνω σας. Η οικονομική βοήθεια για την αγορά τους εξαρτάται από τον τόπο διαμονής σας. Στη Σκωτία και την Ουαλία, οι περούκες παρέχονται δωρεάν από το NHS, ενώ στη Βόρεια Ιρλανδία παρέχονται δωρεάν μέσω των υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής φροντίδας [29]. Στην Αγγλία υπάρχει χρέωση, εκτός αν δικαιούστε απαλλαγή, για παράδειγμα αν νοσηλεύεστε σε νοσοκομείο, είστε κάτω των 16 ετών ή λαμβάνετε ορισμένα επιδόματα [30]. Στη Γερμανία, οι φορείς υποχρεωτικής ασφάλισης υγείας καλύπτουν σε μεγάλο βαθμό το κόστος μιας περούκας για τις γυναίκες, αν και καταβάλλετε συμμετοχή [31]. Στη Γαλλία, η εθνική ασφάλιση υγείας αποζημιώνει έως και 350 € για μια συνθετική περούκα [32]. Ρωτήστε την ογκολογική σας ομάδα ή τον κοινωνικό λειτουργό του νοσοκομείου πώς να υποβάλετε αίτηση.

Αξίζει επίσης να εξετάσετε τουρμπάνια, μαντίλια, σκουφάκια ύπνου και καπέλα. Ο πλήρης οδηγός μας, Περούκες για ασθενείς με καρκίνο: Πώς να επιλέξετε, πού να αγοράσετε και οικονομική βοήθεια, καλύπτει την εφαρμογή, το κόστος και το χτένισμα.

Φροντίδα και άνεση του τριχωτού της κεφαλής

Το τριχωτό της κεφαλής σας χρειάζεται ήπια φροντίδα κατά τη χημειοθεραπεία, είτε εφαρμόζετε ψύξη είτε όχι. Χρησιμοποιήστε ένα ήπιο σαμπουάν χωρίς άρωμα και προστατεύστε το τριχωτό της κεφαλής σας από τον ήλιο με καπέλο ή αντηλιακό. Συμβουλευτείτε το νοσηλευτικό προσωπικό πριν χρησιμοποιήσετε οποιοδήποτε προϊόν πωλείται ως διεγερτικό του τριχωτού της κεφαλής.

Υποστήριξη της υγείας των μαλλιών εκ των έσω

Η διατροφή δεν αποτρέπει την τριχόπτωση από τη χημειοθεραπεία. Ωστόσο, προσπαθήστε να τρέφεστε όσο καλύτερα μπορείτε κατά τη διάρκεια της θεραπείας και ζητήστε από την ομάδα σας να σας παραπέμψει σε διαιτολόγο αν δυσκολεύεστε να φάτε.

Αποδοχή της φάσης χωρίς μαλλιά

Μερικοί άνθρωποι επιλέγουν να ξυρίσουν το κεφάλι τους νωρίς, με τους δικούς τους όρους, αντί να βλέπουν τα μαλλιά τους να πέφτουν λίγα λίγα. Κάποιοι το βρίσκουν απελευθερωτικό. Άλλοι το συνδυάζουν με μια καλή περούκα ή μια συλλογή από μαντίλια. Δεν υπάρχει λάθος τρόπος να το αντιμετωπίσετε. Για μια εικόνα, μήνα προς μήνα, του τι συμβαίνει μετά την τελευταία σας έγχυση, ο οδηγός μας, Τριχόπτωση και χημειοθεραπεία: Χρονοδιάγραμμα, επανέκφυση και τρόποι αντιμετώπισης, εξηγεί πότε αρχίζει συνήθως η τριχόπτωση, πώς ξαναφυτρώνουν τα μαλλιά σας και πώς να διαχειριστείτε το ενδιάμεσο στάδιο.

Συχνές ερωτήσεις

Πονάει η θεραπεία με ψυχρή κάσκα;

Μπορεί να προκαλέσει δυσφορία, ιδιαίτερα στην αρχή. Ένα νοσοκομείο του NHS προειδοποιεί ότι τα πρώτα 10 έως 15 λεπτά της προκαταρκτικής ψύξης μπορεί να είναι επώδυνα [8], ενώ ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν πονοκέφαλο [4]. Μετά από περίπου 10 έως 20 λεπτά, το κρύο συνήθως γίνεται πιο ανεκτό [20][21].

Μπορώ να χρησιμοποιήσω ψυχρή κάσκα με οποιοδήποτε χημειοθεραπευτικό φάρμακο;

Όχι. Η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται από τα φάρμακα και τις δόσεις: τα σχήματα που περιλαμβάνουν μόνο ταξάνες έχουν τα καλύτερα αποτελέσματα, ενώ τα σχήματα με ανθρακυκλίνες, όπως το AC, έχουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά επιτυχίας [3]. Επίσης, δεν είναι κατάλληλη όταν η χημειοθεραπεία χορηγείται συνεχώς μέσω αντλίας [4]. Ρωτήστε τον ογκολόγο σας ποια είναι τα ρεαλιστικά ποσοστά επιτυχίας για το συγκεκριμένο θεραπευτικό σας πρωτόκολλο.

Θα επηρεάσει η ψυχρή κάσκα την αποτελεσματικότητα της χημειοθεραπείας μου;

Για τον καρκίνο του μαστού, τα μέχρι στιγμής στοιχεία είναι καθησυχαστικά. Οι μελέτες δεν έχουν διαπιστώσει ότι η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής αυξάνει την πιθανότητα εξάπλωσης του καρκίνου στο τριχωτό [33][34], ενώ μια καναδική μελέτη που παρακολούθησε γυναίκες για διάμεσο διάστημα έξι έως οκτώ ετών δεν διαπίστωσε διαφορά στην επιβίωση [35]. Τα περισσότερα από αυτά τα στοιχεία προέρχονται από τον καρκίνο του μαστού, οπότε ρωτήστε τον ογκολόγο σας πώς εφαρμόζονται στη δική σας περίπτωση. Οι αιματολογικές κακοήθειες είναι διαφορετική περίπτωση και οι κατευθυντήριες οδηγίες αποκλείουν τη χρήση ψύξης του τριχωτού σε αυτές [1].

Μπορώ να αρχίσω να χρησιμοποιώ ψυχρή κάσκα στη μέση της θεραπείας;

Συνήθως όχι. Η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής πρέπει να ξεκινά από την πρώτη συνεδρία χημειοθεραπείας και ορισμένα νοσοκομεία του Ηνωμένου Βασιλείου δεν την προσφέρουν εάν δεν τη χρησιμοποιήσατε στον πρώτο κύκλο [20]. Δρα μόνο όσο τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα εισέρχονται στο σώμα σας [21], επομένως δεν μπορεί να επαναφέρει τα μαλλιά που έχετε ήδη χάσει.

Πόσο σύντομα μετά τη χημειοθεραπεία μπορώ να βάψω τα μαλλιά μου;

Το Cancer Research UK συνιστά να αποφεύγετε τις μόνιμες και ημιμόνιμες βαφές, τον αποχρωματισμό, την περμανάντ και τα χημικά ισιωτικά για περίπου 6 μήνες μετά την ολοκλήρωση της χημειοθεραπείας, επειδή τα μαλλιά σας είναι πιο εύθραυστα από ό,τι συνήθως και το τριχωτό της κεφαλής σας μπορεί να είναι πιο ξηρό και να εμφανίζει περισσότερο κνησμό [24]. Όταν αρχίσετε ξανά, κάντε πρώτα μια δερματική δοκιμή, ακόμη και με προϊόν που έχετε χρησιμοποιήσει στο παρελθόν [24].

Καλύπτεται η ψυχρή κάσκα από το σύστημα υγείας μου;

Εξαρτάται από τη χώρα και συχνά από το νοσοκομείο. Ο εθνικός φορέας ασφάλισης υγείας του Βελγίου θέσπισε το 2023 κατ’ αποκοπήν αποζημίωση προς τα νοσοκομεία για κάθε συνεδρία ψύξης του τριχωτού της κεφαλής [5], ενώ η Paxman αναφέρει ότι το σύστημά της είναι διαθέσιμο σε πάνω από το 98% των νοσοκομείων του Ηνωμένου Βασιλείου [14]. Στη Δανία, έως τον Δεκέμβριο του 2023 καμία περιφέρεια δεν την προσέφερε στα δημόσια νοσοκομεία [25], ενώ στη Γερμανία οι ασφαλιστικοί φορείς υγείας συνήθως δεν καλύπτουν το κόστος [6]. Ρωτήστε το ογκολογικό σας κέντρο και, εφόσον έχετε ασφαλιστική κάλυψη, τον ασφαλιστικό σας φορέα πριν ξεκινήσει η θεραπεία.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ Paxman και DigniCap;

Και τα δύο είναι συστήματα με μηχάνημα που διοχετεύουν ψυκτικό υγρό μέσω μιας κάσκας και αποτελούν πιστοποιημένα ιατροτεχνολογικά προϊόντα στην ΕΕ [12][13]. Από το 2025 ανήκουν στην ίδια εταιρεία, την PAXMAN AB [15]. Στην πράξη, θα χρησιμοποιήσετε το σύστημα που διαθέτει το νοσοκομείο σας.

Πώς να πάρετε τη σωστή απόφαση για εσάς

Η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής είναι η μόνη μέθοδος που έχει αποδειχθεί ότι μειώνει την τριχόπτωση από τη χημειοθεραπεία [1]. Ωστόσο, δεν εγγυάται το αποτέλεσμα και δεν είναι κατάλληλη για κάθε ασθενή ή κάθε θεραπευτικό σχήμα.

Μια καλή απόφαση συνήθως βασίζεται σε τρία πράγματα: μια ειλικρινή συζήτηση με την ογκολογική σας ομάδα για το θεραπευτικό σας σχήμα, ρεαλιστικές προσδοκίες (κάποια αραίωση είναι φυσιολογική ακόμη και όταν η ψύξη αποδίδει) και μια σαφή εικόνα του τι θα σας κοστίσει σε χρόνο, άνεση και χρήματα.

Για ορισμένους ανθρώπους, το να διατηρήσουν έστω και τα μισά τους μαλλιά έχει τεράστια σημασία. Αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στον καθρέφτη και μπορούν να επιλέξουν ποιος θα γνωρίζει ότι έχουν καρκίνο. Για άλλους, οι ώρες στο κρύο, η καθημερινή φροντίδα στο σπίτι και το κόστος δεν αξίζουν τον κόπο, και μια περούκα, μια συλλογή από μαντίλια ή ένα ξυρισμένο κεφάλι προσφέρουν μεγαλύτερη αίσθηση ελευθερίας. Και οι δύο επιλογές είναι απολύτως θεμιτές, και μόνο εσείς μπορείτε να σταθμίσετε τι έχει μεγαλύτερη σημασία.

Το επόμενο βήμα σας: Πάρτε αυτό το άρθρο στο επόμενο ογκολογικό σας ραντεβού και θέστε στην ομάδα σας τις τρεις παραπάνω ερωτήσεις: Είναι η ψύξη με ειδικό σκουφάκι κλινικά κατάλληλη για το θεραπευτικό μου σχήμα; Τι ποσοστά επιτυχίας έχετε παρατηρήσει στη μονάδα σας; Προσφέρει το νοσοκομείο ψύξη του τριχωτού της κεφαλής ή θα χρειαστεί να εξασφαλίσω ένα χειροκίνητο σύστημα; Οι απαντήσεις τους θα σας βοηθήσουν να αποφασίσετε.

Ό,τι κι αν αποφασίσετε, δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσετε χωρίς υποστήριξη. Το νοσηλευτικό προσωπικό της μονάδας χημειοθεραπείας μπορεί να σας βοηθήσει να το σκεφτείτε διεξοδικά, και αν αναζητάτε ανθρώπους που καταλαβαίνουν όσα περνάτε, μπορείτε να γίνετε μέλος της κοινότητας Beat Cancer.

Βιβλιογραφικές αναφορές

[1] Lacouture, M. E., Sibaud, V., Gerber, P. A., van den Hurk, C., Fernández-Peñas, P., Santini, D., Jahn, F., & Jordan, K. (2021). Πρόληψη και αντιμετώπιση των δερματολογικών τοξικοτήτων που σχετίζονται με αντικαρκινικούς παράγοντες: Κατευθυντήριες οδηγίες κλινικής πρακτικής της ESMO. Annals of Oncology, 32(2), 157-170. https://doi.org/10.1016/j.annonc.2020.11.005

[2] Kaufman, L., Valentic, L., Malley, L., Icksarus, C., Rose, L., & Dulmage, B. (2025). Θεραπεία ψύξης του τριχωτού της κεφαλής στην αλωπεκία που προκαλείται από χημειοθεραπεία: Αντιμετώπιση της μεταβλητότητας στη διάρκεια και την αποτελεσματικότητα της ψύξης. Supportive Care in Cancer, 33(11), Άρθρο 1005. https://doi.org/10.1007/s00520-025-10058-y

[3] Brook, T. S., Seetsen, T., Dercksen, M. W., van Riel, A., Derleyn, V. A., van den Bosch, J., Nortier, J. W. R., Collett, A., Georgopoulos, N. T., Bryk, J., Breed, W. P. M., & van den Hurk, C. J. G. (2024). Αποτελέσματα του ολλανδικού μητρώου ψύξης του τριχωτού της κεφαλής σε 7424 ασθενείς: Ανάλυση των καθοριστικών παραγόντων για την αποτελεσματικότητα της ψύξης του τριχωτού της κεφαλής. The Oncologist, 29(10), e1386-e1395. https://doi.org/10.1093/oncolo/oyae116

[4] Macmillan Cancer Support. (2022, 1 Δεκεμβρίου). Ψύξη του τριχωτού της κεφαλής. https://www.macmillan.org.uk/cancer-information-and-support/impacts-of-cancer/hair-loss/scalp-cooling

[5] Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering. (2023, 6 Φεβρουαρίου). Omzendbrief aan de algemene ziekenhuizen OMZ. ZH. 2023/3 [Εγκύκλιος προς τα γενικά νοσοκομεία]. https://riziv.fgov.be/SiteCollectionDocuments/omzendbriefziekenhuizen_2023_03.pdf

[6] beta Institut gemeinnützige GmbH. (2026, 18 Μαρτίου). Haarausfall bei Chemotherapie [Τριχόπτωση κατά τη χημειοθεραπεία]. betanet. https://www.betanet.de/haarausfall-bei-chemotherapie.html

[7] Dunnill, C. J., Al-Tameemi, W., Collett, A., Haslam, I. S., & Georgopoulos, N. T. (2018). Κλινικός και βιολογικός οδηγός για την κατανόηση της αλωπεκίας που προκαλείται από χημειοθεραπεία και της πρόληψής της. The Oncologist, 23(1), 84-96. https://doi.org/10.1634/theoncologist.2017-0263

[8] United Lincolnshire Hospitals NHS Trust. (2024). Ψύξη του τριχωτού της κεφαλής: Οδηγός για ασθενείς (ULHT-LFT-3996). https://ulh.nhs.uk/wp-content/uploads/2025/01/Scalp-Cooling.pdf

[9] Komen, M. M. C., Breed, W. P. M., Smorenburg, C. H., van der Ploeg, T., Goey, S. H., van der Hoeven, J. J. M., Nortier, J. W. R., & van den Hurk, C. J. G. (2016). Αποτελέσματα της ψύξης του τριχωτού της κεφαλής για 20 έναντι 45 λεπτών μετά την έγχυση στην πρόληψη της αλωπεκίας που προκαλείται από δοσεταξέλη. Supportive Care in Cancer, 24(6), 2735-2741. https://doi.org/10.1007/s00520-016-3084-7

[10] Lugtenberg, R. T., van den Hurk, C. J. G., Smorenburg, C. H., Mosch, L., Houtsma, D., den Hollander-van Deursen, M. A. G., Kaptein, A. A., Gelderblom, H., & Kroep, J. R. (2022). Συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα της ψύξης του τριχωτού της κεφαλής για 45 και 20 λεπτά μετά την έγχυση στην πρόληψη της αλωπεκίας που προκαλείται από πακλιταξέλη: Μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη. Supportive Care in Cancer, 30(8), 6641-6648. https://doi.org/10.1007/s00520-022-07090-7

[11] Dilawari, A., Gallagher, C., Alintah, P., Chitalia, A., Tiwari, S., Paxman, R., Adams-Campbell, L., & Dash, C. (2021). Έχει η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής την ίδια αποτελεσματικότητα σε μαύρους ασθενείς που λαμβάνουν χημειοθεραπεία για καρκίνο του μαστού; The Oncologist, 26(4), 292-e548. https://doi.org/10.1002/onco.13690

[12] Paxman. (2023, 26 Ιανουαρίου). Το σύστημα ψύξης του τριχωτού της κεφαλής Paxman λαμβάνει πιστοποίηση EU MDR [Δελτίο Τύπου]. https://storage.mfn.se/6aad9b44-aa85-4df0-b963-8ccb05dda20d/the-paxman-scalp-cooling-system-receives-eu-mdr-certification.pdf

[13] Dignitana AB. (2020, 9 Ιουλίου). Η Dignitana επιλέγεται από τη Nuffield Health ως πάροχος ψύξης του τριχωτού της κεφαλής στο Ηνωμένο Βασίλειο [Δελτίο Τύπου]. Cision. https://news.cision.com/dignitana-ab/r/dignitana-selected-as-scalp-cooling-provider-by-nuffield-health-in-uk,c3151294

[14] Paxman Coolers Limited. (2025). Οδηγός ψύξης του τριχωτού της κεφαλής: Εγχειρίδιο εκπαίδευσης (Τεύχος 1, έκδοση UKROW). https://paxmanscalpcooling.com/wp-content/uploads/2025/04/Paxman-Scalp-Cooling-Guide_Training-Manual_UKROW-DIGITAL.pdf

[15] PAXMAN AB. (2026, 21 Αυγούστου). Η PAXMAN δημοσιεύει την ενδιάμεση έκθεσή της για το δεύτερο τρίμηνο του 2026 [Δελτίο Τύπου]. Placera. https://www.placera.se/pressmeddelanden/paxman-paxman-publishes-its-interim-report-for-q2-2026-20260821-1

[16] Nangia, J., Wang, T., Osborne, C., Niravath, P., Otte, K., Papish, S., Holmes, F., Abraham, J., Lacouture, M., Courtright, J., Paxman, R., Rude, M., Hilsenbeck, S., Osborne, C. K., & Rimawi, M. (2017). Επίδραση μιας συσκευής ψύξης του τριχωτού της κεφαλής στην αλωπεκία σε γυναίκες που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία για καρκίνο του μαστού: Η τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη SCALP. JAMA, 317(6), 596-605. https://doi.org/10.1001/jama.2016.20939

[17] Rugo, H. S., Klein, P., Melin, S. A., Hurvitz, S. A., Melisko, M. E., Moore, A., Park, G., Mitchel, J., Bågeman, E., D'Agostino, R. B., Jr., Ver Hoeve, E. S., Esserman, L., & Cigler, T. (2017). Συσχέτιση μεταξύ της χρήσης συσκευής ψύξης του τριχωτού της κεφαλής και της αλωπεκίας μετά από χημειοθεραπεία για καρκίνο του μαστού. JAMA, 317(6), 606-614. https://doi.org/10.1001/jama.2016.21038

[18] Smetanay, K., Junio, P., Feißt, M., Seitz, J., Hassel, J. C., Mayer, L., Matthies, L. M., Schumann, A., Hennigs, A., Heil, J., Sohn, C., Jaeger, D., Schneeweiss, A., & Marmé, F. (2019). COOLHAIR: Μια προοπτική τυχαιοποιημένη μελέτη για τη διερεύνηση της αποτελεσματικότητας και της ανεκτικότητας της ψύξης του τριχωτού της κεφαλής σε ασθενείς που υποβάλλονται σε (νεο)επικουρική χημειοθεραπεία για πρώιμο καρκίνο του μαστού. Breast Cancer Research and Treatment, 173(1), 135-143. https://doi.org/10.1007/s10549-018-4983-8

[19] Carbognin, L., Accetta, C., Di Giorgio, D., Fuso, P., Muratore, M., Tiberi, G., Pavese, F., D'Angelo, T., Fabi, A., Giannarelli, D., Di Leone, A., Magno, S., Garganese, G., Sanchez, A. M., Terribile, D. A., Franceschini, G., Masetti, R., Scambia, G., & Paris, I. (2022). Προοπτική μελέτη διερεύνησης της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας μιας συσκευής ψύξης του τριχωτού της κεφαλής για την πρόληψη της αλωπεκίας σε γυναίκες που υποβάλλονται σε (νεο)επικουρική χημειοθεραπεία για καρκίνο του μαστού. Current Oncology, 29(10), 7218-7228. https://doi.org/10.3390/curroncol29100569

[20] The Christie NHS Foundation Trust. (2022). Ψύξη του τριχωτού της κεφαλής [Ενημερωτικό φυλλάδιο ασθενών CHR/CT/1223]. https://www.christie.nhs.uk/media/yp0j40py/1223-scalp-cooling-sact-april-2022.pdf

[21] Guy's and St Thomas' NHS Foundation Trust. (2024). Αυτοεφαρμογή της ψύξης του τριχωτού της κεφαλής. https://www.guysandstthomas.nhs.uk/health-information/self-application-scalp-cooling

[22] Paxman Coolers Ltd. (2022). Πληροφορίες ασφάλειας για την ψύξη του τριχωτού της κεφαλής Paxman: Υπόλοιπος κόσμος. https://paxmanscalpcooling.com/efficacy-safety/rest-of-world-safety-information/

[23] St George's University Hospitals NHS Foundation Trust. (2026, 24 Αυγούστου). Μαλλιά και καρκίνος. https://www.stgeorges.nhs.uk/service/living-with-and-beyond-cancer-2/managing-physical-consequences-of-cancer-and-cancer-treatment/hair-and-cancer/

[24] Cancer Research UK. (2024, 9 Ιανουαρίου). Χρήση βαφής και θεραπειών μαλλιών μετά τη χημειοθεραπεία. https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/treatment/chemotherapy/living-with/hair-dye

[25] Indenrigs- og Sundhedsministeriet. (2023, 19 Δεκεμβρίου). SUU Alm.del: Endeligt svar på spørgsmål 10 [Τελική απάντηση στην ερώτηση 10 της Επιτροπής Υγείας σχετικά με τα σκουφάκια ψύξης του τριχωτού της κεφαλής]. Folketinget. https://www.ft.dk/samling/20231/almdel/suu/spm/640/svar/2076141/2917577.pdf

[26] Macmillan Cancer Support. (χ.χ.). Επιχορηγήσεις Macmillan. Ανακτήθηκε στις 22 Οκτωβρίου 2026, από https://www.macmillan.org.uk/local-grants

[27] Stichting tegen Kanker. (χ.χ.). Algemene voorwaarden [Γενικοί όροι οικονομικής υποστήριξης]. Ανακτήθηκε στις 22 Οκτωβρίου 2026, από https://financialhelp.cancer.be/sites/default/files/files/regelsfinst.pdf

[28] Ligue contre le cancer, Comité du Gard. (2023). Règlement intérieur de la Commission sociale [Εσωτερικός κανονισμός της κοινωνικής επιτροπής]. https://www.ligue-cancer.net/sites/default/files/media/downloadable-files/2023-08/commissionsociale_2023-03_-_reglement_interieur.pdf

[29] Macmillan Cancer Support. (2025). Υποστήριξη για τις δαπάνες υγείας εάν έχετε καρκίνο. https://www.macmillan.org.uk/cancer-information-and-support/impacts-of-cancer/benefits-and-financial-support/help-with-health-costs

[30] NHS. (2023, 30 Ιουνίου). Περούκες και υφασμάτινα υποστηρίγματα μέσω του NHS. https://www.nhs.uk/nhs-services/help-with-health-costs/wigs-and-fabric-supports-on-the-nhs/

[31] Krebsinformationsdienst, Deutsches Krebsforschungszentrum. (2022). Brustkrebs? Gut informiert bei sozialrechtlichen Fragen [Καρκίνος του μαστού; Σωστή ενημέρωση για ζητήματα κοινωνικού δικαίου] [Ενημερωτικό δελτίο]. https://www.krebsinformationsdienst.de/service/iblatt/brustkrebs-gut-informiert-sozialrecht.pdf

[32] Ministère des Solidarités et de la Santé. (2019, 2 Απριλίου). Réponse à la question écrite n° 3671 de M. Xavier Breton [Απάντηση στη γραπτή ερώτηση αριθ. 3671]. Assemblée nationale. https://www.assemblee-nationale.fr/dyn/15/questions/QANR5L15QE3671.pdf

[33] van den Hurk, C. J. G., van de Poll-Franse, L. V., Breed, W. P. M., Coebergh, J. W. W., & Nortier, J. W. R. (2013). Η ψύξη του τριχωτού της κεφαλής για την πρόληψη της αλωπεκίας μετά τη χημειοθεραπεία μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού. The Breast, 22(5), 1001-1004. https://doi.org/10.1016/j.breast.2013.07.039

[34] Rugo, H. S., Melin, S. A., & Voigt, J. (2017). Ψύξη του τριχωτού της κεφαλής με επικουρική/νεοεπικουρική χημειοθεραπεία για καρκίνο του μαστού και κίνδυνος μεταστάσεων στο τριχωτό της κεφαλής: Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση. Breast Cancer Research and Treatment, 163(2), 199-205. https://doi.org/10.1007/s10549-017-4185-9

[35] Lemieux, J., Provencher, L., Perron, L., Brisson, J., Amireault, C., Blanchette, C., & Maunsell, E. (2015). Καμία επίδραση της ψύξης του τριχωτού της κεφαλής στην επιβίωση των γυναικών με καρκίνο του μαστού. Breast Cancer Research and Treatment, 149(1), 263-268. https://doi.org/10.1007/s10549-014-3231-0