Als de oncoloog zegt: geen chemo meer — wat het betekent en wat er daarna komt

Belangrijkste punten

• Als je oncoloog zegt dat je geen chemo meer krijgt, kan dat verschillende dingen betekenen. Er kunnen drie heel verschillende boodschappen achter zitten: de chemo heeft gewerkt en je hebt niet meer nodig, de chemo werkt niet meer, of je lichaam heeft rust nodig. Uitzoeken welke boodschap jij zojuist hebt gehoord, is belangrijker dan bijna alles wat er verder wordt gezegd.
• Het is normaal als je tijdens dat gesprek verbijsterd bent of niet helder kunt denken. Voor je het weet sta je weer buiten, zonder de vragen te hebben gesteld die later bij je opkomen.
• Stoppen met chemo is niet hetzelfde als stoppen met zorg [1]. Afhankelijk van je situatie kan het zinvol zijn om te vragen naar onderhoudsbehandeling, doelgerichte medicijnen, klinische studies, palliatieve zorg en afwachtend beleid.
• "Geen chemo meer" hoeft niet te betekenen dat er "niets meer gedaan kan worden".
• Palliatieve zorg en hospicezorg zijn niet hetzelfde, en palliatieve zorg is niet alleen bedoeld voor het levenseinde [2][3]. Je kunt deze zorg ook krijgen terwijl je nog wordt behandeld [4].
• Dit artikel helpt je om tussen afspraken door helder na te denken. Het is een aanvulling op het gesprek met je behandelteam. Het vervangt dat gesprek niet.

Je hoorde: "Geen chemo meer." Dit kan dat betekenen.

Als je oncoloog zegt dat je geen chemo meer krijgt, kan er een stilte vallen waarop je niet voorbereid was. Misschien knikte je. Misschien schreef je iets op. Misschien zat je alweer in de auto toen de vragen begonnen te komen, en was er toen niemand meer aan wie je ze kon stellen.

Je weet niet zeker of je net goed nieuws hebt gekregen of het slechtste nieuws van je leven. Die onzekerheid doet op zichzelf al pijn, en dat gevoel mag er zijn.

Dit zie je op zo'n moment gemakkelijk over het hoofd: dezelfde woorden kunnen drie heel verschillende dingen betekenen. De ene boodschap kan zijn dat het goed met je gaat. De andere dat het plan verandert. En weer een andere dat het tijd is om je te richten op comfort en de tijd die je nog hebt. Aan de andere kant van een bureau kunnen ze vrijwel hetzelfde klinken, maar dat zijn ze niet.

De komende minuten wil ik je helpen uitzoeken welk gesprek je eigenlijk voert en wat er in elk van die situaties kan volgen. We doen het rustig aan. Je kunt elk onderdeel opnieuw lezen wanneer je eraan toe bent.

De drie redenen waarom een oncoloog stopt met chemotherapie

Houd allereerst dit onderscheid voor ogen. De rest van dit artikel is hierop gebaseerd.

Er zijn drie mogelijkheden. De chemo heeft gewerkt en je hebt niet meer nodig. De chemo werkt niet meer en de nadelen wegen inmiddels zwaarder dan de voordelen. Of je lichaam moet herstellen, als geplande pauze of omdat het op dit moment niet veilig meer chemo kan verdragen.

Het lastige is dat alle drie gemakkelijk kunnen klinken als hetzelfde: "Ik ga dood." De woorden "we gaan stoppen met de chemo" dragen de hele emotionele lading van kanker met zich mee, waardoor je gedachten de angstigste betekenis kunnen invullen. Soms vertelt je arts je juist dat de behandeling haar werk heeft gedaan.

Je eerste taak is dus niet om dapper te zijn of plannen te maken. Het is alleen om uit te zoeken welke van de drie situaties op jou van toepassing is. Al het andere hangt af van dat antwoord.

Hoe je herkent welk gesprek je voert

De woorden die je behandelteam gebruikt en de bijbehorende onderzoeksuitslagen kunnen aanwijzingen geven.

Als je arts het heeft over het afronden van je geplande kuren, een scan zonder afwijkingen of een lage terugkeerrisicoscore, kan dat wijzen op de gunstige boodschap. Hoor je "progressie", "de kanker groeit" of "de behandeling remt de kanker niet meer af", dan kan dat op het tweede gesprek wijzen. Hoor je "je bloedwaarden zijn te laag", "laten we je lichaam tijd geven" of "we wachten af en houden het in de gaten", dan kan dat op een pauze wijzen. Dit zijn aanwijzingen, geen antwoorden.

De enige manier om het zeker te weten, is het hardop te vragen. Verderop geef ik je concrete formuleringen, zodat je die niet zelf hoeft te bedenken op een moment dat je hoofd leeg is.

"We stoppen omdat het heeft gewerkt"

Op deze boodschap had je je misschien niet voorbereid, maar ook dit komt voor.

Chemo wordt meestal gedurende meerdere maanden in kuren gegeven, en een van de doelen is om de kanker zo mogelijk te genezen [7]. Als alle kuren uit je behandelplan zijn afgerond, is de chemo klaar.

Soms is de vraag of je überhaupt chemo nodig hebt. Bij sommige vormen van borstkanker in een vroeg stadium kunnen artsen een genomische test zoals Oncotype DX gebruiken, samen met andere factoren, om die beslissing te helpen nemen [8]. Als de uitslag erop wijst dat chemo niet nodig is, betekent dat niet dat je behandelteam je opgeeft. Het bespaart je een behandeling die je mogelijk niet nodig hebt.

Je kunt ook horen dat er "geen aanwijzingen voor ziekte" zijn. Dat is een prachtige, maar ook verwarrende uitspraak. Artsen spreken meestal over remissie, wat betekent dat er geen tekenen van kanker in je lichaam zijn, en niet over genezing, omdat ze niet zeker kunnen weten of de kanker volledig verdwenen is [9]. Het betekent dus niet altijd dat je "genezen" bent.

De behandeling kan ook in een andere vorm doorgaan. Bij oestrogeenreceptorpositieve (ER-positieve) invasieve borstkanker adviseren de Britse NICE-richtlijnen bijvoorbeeld om hormoontherapie (endocriene therapie) aan te bieden en de voordelen en risico's van voortzetting na vijf jaar te bespreken [5]. Vraag je arts of iets dergelijks ook voor jou geldt.

Waarom kan het afronden van chemo dan voelen alsof je valt, in plaats van dat je vleugels krijgt?

Waarom het einde van de behandeling toch beangstigend kan zijn

Maandenlang was chemo wat tussen jou en de kanker in stond. De infusen waren zwaar, maar ze waren ook het bewijs dat je alles deed wat mogelijk was. Als ze stoppen, verdwijnt dat houvast.

Als de behandeling eindigt, kan de angst voor terugkeer van de kanker opkomen. Elk pijntje kan een vraag worden. Je beeldt het je niet in, en je bent zeker niet de enige. Een overzichtsonderzoek dat individuele gegevens uit 46 studies onder mensen die kanker hadden of hadden gehad samenvoegde, liet zien dat meer dan de helft van de 9.311 deelnemers in de hoofdanalyses 13 of hoger scoorde op een schaal van 0 tot 36 voor angst voor terugkeer van kanker [10]. Die angst verdient echte ondersteuning, niet een opgewekt "je bent klaar, ga het vieren".

Als dit jouw situatie is, biedt Beat Cancer informatie over het leven na kanker, zoals ons artikel over de langetermijnbijwerkingen van kankerbehandeling, en een webinar over mentale gezondheid en psychosociale zorg voor jonge mensen die kanker hebben gehad. Daarin komen de emotionele uitdagingen aan bod die kunnen blijven bestaan wanneer de actieve behandeling eindigt en je de rest van je leven weer moet oppakken.

"We stoppen omdat het niet werkt"

Dit is de moeilijkste situatie, dus ik zal eerlijk tegen je zijn en het niet mooier maken dan het is.

Wanneer kanker niet te genezen is, kan er na verschillende behandelingen een punt komen waarop meer chemotherapie meer kwaad dan goed doet [11]. Dat kan betekenen dat de kanker ondanks de chemo groeit, of dat de bijwerkingen je meer kosten dan de behandeling je oplevert.

Kankercellen kunnen zich aanpassen. Sommige krijgen mutaties waardoor ze resistent worden tegen een geneesmiddel dat ze eerder afremde. Als dat gebeurt, is soms een ander type behandeling mogelijk [9]. Het betekent niet dat je iets verkeerd hebt gedaan, en ook niet dat je niet hard genoeg hebt gevochten.

Als dit gebeurt, weegt je oncoloog de voordelen af tegen de nadelen. Een behandeling die je misschien een paar weken extra geeft, maar het grootste deel daarvan afneemt door bijwerkingen, is iets anders dan een behandeling die je echt tijd met een goede kwaliteit van leven oplevert. Die afweging en wat jij belangrijk vindt, bepalen de beslissing.

Stoppen kan hier betekenen dat het doel verandert. Chemo kan worden gegeven om kanker te genezen, de tumor te verkleinen of uitzaaiingen tegen te gaan, of klachten te verlichten [7]. Als het onder controle houden van de kanker niet langer het doel is, kan de aandacht verschuiven naar het zo goed mogelijk behouden van je welzijn en kwaliteit van leven. Palliatieve zorg is daar juist voor bedoeld en kan naast andere behandelingen worden gegeven [4]. Het is een verandering van richting, niet het einde van de weg.

Stoppen met chemo is niet "opgeven"

Ik wil dit duidelijk zeggen, omdat het schuldgevoel hierover zo zwaar kan wegen.

Kiezen om te stoppen met een behandeling die je meer schaadt dan helpt, is geen overgave. Het is een beslissing over hoe je je tijd en energie wilt besteden. De European Society for Medical Oncology (ESMO) schrijft in haar patiëntengids dat stoppen met een behandeling moed vraagt, net als het proberen van een nieuwe behandeling [11]. Woorden als "vechten" en "strijd" kunnen van een medische beslissing een morele test maken waarvoor je kunt zakken. Je kunt hierin niet falen.

Als een vriend je vertelde te stoppen met een behandeling die alleen maar ellende gaf en niet werkte, zou je daar begrip voor hebben. Gun jezelf datzelfde begrip.

Wanneer is het "de moeite waard"? Voordelen en bijwerkingen afwegen

Een vraag die vaak opkomt is: wanneer is chemo niet meer de moeite waard? Alleen jij en je behandelteam kunnen die beantwoorden, maar er is een manier om erover na te denken.

De eerlijke versie van die vraag is: geeft deze behandeling me meer goede dan slechte dagen? Vraag je oncoloog hoe goed de behandeling tot nu toe werkt, hoeveel extra tijd die je realistisch gezien kan geven en wat de gevolgen zijn voor je dagelijks leven. Wat jij belangrijk vindt, mag ook meewegen. Sommige mensen accepteren zware bijwerkingen voor een kans op meer tijd. Anderen vinden kwaliteit belangrijker dan kwantiteit. Beide keuzes zijn gerechtvaardigd.

Noem ook eventuele andere aandoeningen, zoals hartziekten of diabetes, en vraag wat die betekenen voor de afweging. Leeftijd alleen zou niet doorslaggevend moeten zijn: een gezonde 78-jarige en een kwetsbare 78-jarige zijn niet dezelfde patiënt.

"Je lichaam heeft een pauze nodig"

Er is nog een derde situatie die gemakkelijk over het hoofd wordt gezien en ten onrechte als een doodvonnis kan worden opgevat.

Soms wordt chemo onderbroken omdat je lichaam tijd nodig heeft om te herstellen. Chemo wordt meestal in kuren gegeven, en je behandelteam kan vóór elke behandeling je bloed controleren [7]. Als je bloedwaarden nog niet hersteld zijn, kan de volgende behandeling een of twee weken worden uitgesteld. Volgens de patiëntengids van The Christie vermindert zo'n uitstel de werkzaamheid van de behandeling niet [6].

Vertel het je behandelteam als de bijwerkingen je te veel worden. Je kunt je toestemming voor de behandeling op elk moment intrekken. Je behandelteam bespreekt dan met je wat dat zou betekenen [6].

Vraag of het gaat om een tijdelijke pauze, waarna de behandeling wordt hervat zodra je hersteld bent, of om een overstap naar een minder belastende onderhoudsbehandeling die de ziekte met minder bijwerkingen stabiel moet houden. Dat zijn verschillende behandelplannen.

Bij sommige langzaam groeiende vormen van kanker kan je behandelteam voorstellen de ziekte te volgen in plaats van meteen te behandelen. De NHS noemt dit bij langzaam groeiend non-hodgkinlymfoom "watch and wait": regelmatige onderzoeken om het lymfoom te volgen, met behandeling zodra uit die onderzoeken blijkt dat dit nodig is [12]. Voor prostaatkanker beschrijft de NHS twee vormen: afwachtend beleid (regelmatige controles en bloedonderzoek via de huisarts) en actieve surveillance (regelmatige onderzoeken en scans in het ziekenhuis). In beide gevallen bespreekt je behandelteam de behandelmogelijkheden met je als de kanker groeit of klachten begint te veroorzaken [13].

Dat kan tegen je gevoel ingaan als alles in je zegt: "doe iets." Bij een daarvoor geschikte vorm van kanker is het een weloverwogen plan, geen verwaarlozing.

Een pauze is niet hetzelfde als stoppen. Het nuttigste wat je hier kunt doen, is duidelijk krijgen welke van de twee wordt voorgesteld.

Wat komt er na chemo: onderhoudsbehandeling, palliatieve zorg of hospicezorg

Wat de reden ook is dat de chemo is gestopt, je zorg houdt daar niet op. In het Verenigd Koninkrijk kan een ziekenhuisteam je zorg bijvoorbeeld overdragen aan je huisarts en een palliatief thuiszorgteam, die je helpen om klachten onder controle te houden [1]. Wat hierna komt, hangt af van welk gesprek op jou van toepassing is.

Als de behandeling in een andere vorm doorgaat, vraag dan of dat een onderhoudsbehandeling kan zijn, een doelgericht geneesmiddel tegen een specifieke mutatie in je tumor, immunotherapie of een klinisch onderzoek. Resistentie tegen één geneesmiddel hoeft niet te betekenen dat er geen opties meer zijn, omdat soms een ander type behandeling kan worden ingezet [9].

Als de aandacht verschuift naar comfort, komen palliatieve zorg en hospicezorg in beeld. Er is een misverstand dat we hier moeten wegnemen: palliatieve zorg is niet hetzelfde als hospicezorg en is niet alleen bedoeld voor mensen die stervende zijn. Ze kan vroeg in het ziekteverloop beginnen en naast behandelingen zoals chemotherapie worden gegeven [4], en bij gevorderde kanker kan ze op elk moment na de diagnose beginnen [2]. Het team helpt bij klachten zoals pijn of misselijkheid en bij emotionele, spirituele en praktische behoeften, voor jou en je familie [2].

Maakt het verschil als palliatieve zorg vroeg begint? Een Cochrane-review van zeven onderzoeken met 1.614 volwassenen met gevorderde kanker wees uit dat vroege palliatieve zorg de kwaliteit van leven mogelijk licht verbetert en de ernst van klachten vermindert, al was de bewijskracht laag [14]. Er kon geen effect op de overleving worden aangetoond en de bewijskracht daarvoor was zeer laag [14].

Palliatieve zorg versus hospicezorg: wat is het verschil?

De twee begrippen worden gemakkelijk door elkaar gehaald. Dit is het verschil.

Palliatieve zorg draait om kwaliteit van leven voor jou en je familie en kan al vroeg in een ziekte deel uitmaken van je zorg, naast de behandeling [4]. Hospicezorg is bedoeld voor mensen met een ongeneeslijke ziekte. Volgens de NHS bieden hospices zorg vanaf het moment dat een ziekte als terminaal wordt aangemerkt, al kan een palliatief team van een hospice eerder al helpen om klachten zoals pijn of benauwdheid onder controle te houden [3].

Kiezen voor hospicezorg hoeft niet te betekenen dat je in je laatste dagen bent. Volgens de NHS hoeft hospicezorg niet doorlopend te zijn en is die niet gebonden aan één gebouw: ze kan thuis worden gegeven, in een zorginstelling of als dagzorg in het hospice [3]. Vraag je team welke hospicezorg en palliatieve zorg beschikbaar zijn waar je woont. Onze gids over Palliatieve zorg versus hospicezorg: het echte verschil gaat dieper in op dit onderscheid.

Als je één ding uit dit gedeelte onthoudt: vragen naar palliatieve zorg betekent niet dat je ervoor kiest om te sterven. Het betekent dat je je beter wilt voelen. Dat zijn verschillende vragen.

Wanneer een klinisch onderzoek of een second opinion zinvol is

Als een behandeling niet meer werkt, zijn klinische onderzoeken en een second opinion twee mogelijkheden die het verkennen waard zijn.

Vraag je oncoloog of er klinische onderzoeken zijn die passen bij jouw kanker en jouw situatie. Meedoen aan een onderzoek is een persoonlijke keuze en is niet voor iedereen geschikt [11]. Elk onderzoek heeft eigen toelatingscriteria en meestal kun je het beste beginnen met een gesprek met je kankerspecialist [15].

Een second opinion is ook een redelijke stap. In de patiëntengids van ESMO staat dat mensen er baat bij kunnen hebben om andere medische meningen te vragen voordat ze een definitieve beslissing over hun behandeling nemen [11]. Een andere specialist kan het plan bevestigen, wat op zichzelf geruststelling kan geven, of wijzen op een optie die je team niet had genoemd. Erom vragen is geen belediging voor je oncoloog; het laat zien dat je je eigen zorg serieus neemt.

Vragen die je nu aan je oncoloog kunt stellen

Dit is het gedeelte om een screenshot van te maken, uit te printen of te geven aan degene die met je meegaat. Als je overweldigd bent, is het moeilijk om vragen te bedenken. Ze herkennen is makkelijker. Neem deze vragen dus mee.

Groepeer ze op basis van wat je wilt uitzoeken.

Om te achterhalen welk gesprek op jou van toepassing is:

• "Stoppen we omdat de behandeling heeft gewerkt, omdat die niet werkt of omdat mijn lichaam rust nodig heeft?"
• "Is het doel van mijn zorg veranderd?"

Om te begrijpen waar je staat:

• "Wat betekent dit voor mijn prognose, in begrijpelijke taal?"
• "Als de chemo niet werkt, wat doet de kanker dan nu?"

Om je opties te kennen:

• "Zijn er andere behandelingen, doelgerichte geneesmiddelen of klinische onderzoeken waarvoor ik in aanmerking kom?"
• "Zou palliatieve zorg me helpen om me beter te voelen, en kan ik daar nu mee beginnen?"

Om de volgende stap te zetten:

• "Wat gebeurt er als we niets doen?"
• "Wat zou voor ons aanleiding zijn om de behandeling te hervatten of te veranderen?"
• "Wie bel ik, en wanneer, als er vóór mijn volgende afspraak iets verandert?"

Je hoeft niet al deze vragen te stellen. Kies de vragen die voor jou het belangrijkst zijn, vraag het team om het rustiger aan te doen en neem iemand mee die alleen maar aantekeningen hoeft te maken. Je krijgt geen prijs omdat je snel door de afspraak heen bent.

Hoe je met je familie over dit nieuws praat

Misschien ben je zelf nog van slag, en nu zijn er ook mensen die het van jou moeten horen. Dat is veel om tegelijk te dragen.

Jij bepaalt wat je deelt en wanneer. Je hoeft niet iedereen diezelfde middag volledig bij te praten. Het is prima om het eerst aan één vertrouwd persoon te vertellen en het nieuws van daaruit te laten verspreiden, of om tegen anderen te zeggen: "Ik ben dit nog aan het verwerken en vertel je meer zodra ik dat kan."

Reken op verschillende reacties. Sommige mensen worden stil, anderen gaan huilen en weer anderen proberen het meteen op te lossen met supplementen en artikelen. Geen van die reacties zegt iets over jou. Als iemand vraagt hoe die kan helpen, geef dan iets concreets aan: vervoer naar een afspraak, een paar maaltijden of een middag waarop diegene gewoon bij je zit en het helemaal niet over kanker heeft.

Iemand steunen die te horen heeft gekregen dat er geen chemo meer komt

Als je dit voor iemand anders leest, is dit wat kan helpen.

Luister meer dan je oplossingen aandraagt. Weersta de neiging om stiltes op te vullen met geforceerde positiviteit of erop aan te dringen dat iemand "sterk blijft". Laat strijdtaal achterwege. De druk om dapper te zijn kan uitputtend zijn, en wat iemand misschien het meest nodig heeft, is de ruimte om bang te zijn en toch geliefd te blijven.

Laat de ander het tempo bepalen als het om hoop en eerlijkheid gaat. Sommige dagen wil diegene praten over wat er komt. Andere dagen over alles behalve dat. Beide zijn oké. En bied concrete hulp aan, niet het vage "laat maar weten als je iets nodig hebt", waarmee je het werk weer bij de ander neerlegt.

Als de chemo is gestopt omdat die niet meer werkt en je dierbare mogelijk het einde van het leven nadert, bespreekt ons artikel over Wat je kunt zeggen tegen iemand die aan kanker sterft troostende zinnen en woorden die je beter kunt vermijden.

De online community voor steun bij kanker van Beat Cancer kan je ook in contact brengen met anderen die precies hebben gestaan waar jij nu staat. Dat kan soms anders binnenkomen dan steun van mensen die dat niet hebben meegemaakt.

Steun vinden als het plan verandert

Wanneer de vaste routine van de behandeling wegvalt, kan er verdriet komen dat je overvalt, ongeacht welke van de drie redenen voor jou van toepassing is. De infuusstoel, het schema, het team dat je elke week zag: het gaf allemaal structuur aan je dagen. Als die structuur wegvalt, kan het voelen alsof je je houvast verliest, zelfs als het nieuws goed is.

Je hoeft je hier niet in je eentje doorheen te slaan. Vraag gerust naar psychologische begeleiding en lotgenotengroepen, vooral groepen voor mensen in dezelfde fase, of dat nu het leven na kanker is of leven met gevorderde kanker. Een palliatief zorgteam kan je helpen met je emotionele en praktische behoeften, niet alleen met je klachten [2]. Ook praktische hulp is belangrijk, zoals begeleiding bij financiële en organisatorische zaken wanneer je behandeling verandert en je inkomen of kosten mee veranderen.

Dat je deze steun nodig hebt, is geen teken van zwakte. Na alles wat je hebt meegemaakt, is het heel begrijpelijk om erom te vragen. De volledige bibliotheek met informatie en hulpmiddelen van Beat Cancer is een plek om te beginnen wanneer je eraan toe bent.

Eén gesprek tegelijk

Hiermee begonnen we, en het blijft ook aan het einde waar: als je oncoloog zegt dat je geen chemo meer krijgt, is dat het begin van een gesprek, niet het einde ervan.

Het kan drie dingen betekenen. De behandeling heeft gewerkt. De behandeling werkt niet meer. Of je lichaam heeft rust nodig. Het nuttigste wat je kunt doen, is met de bovenstaande vragen teruggaan naar je behandelteam en uitzoeken welk gesprek voor jou aan de orde is.

Wat het antwoord ook is, stoppen met chemo is niet hetzelfde als opgeven, en het hoeft niet te betekenen dat er niets meer mogelijk is. Er zijn nog steeds keuzes te maken, manieren om je comfort te behouden en mensen die je hierbij willen begeleiden. Neem het stap voor stap: één afspraak, één vraag, één dag tegelijk.

Bronnen

[1] Guy's and St Thomas' NHS Foundation Trust. (2024, februari). Hulp krijgen bij klachten nadat je kankerbehandeling is gestopt. https://www.guysandstthomas.nhs.uk/health-information/getting-help-with-symptoms-after-you-stop-cancer-treatment

[2] Cancer Research UK. (2025, 19 maart). Palliatieve zorg. https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/treatment/palliative

[3] NHS. (2026, 26 februari). Hospicezorg. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/end-of-life-care/where-you-can-have-care/hospice-care/

[4] Regionaal Bureau voor Europa van de Wereldgezondheidsorganisatie. (2023, 1 juni). Palliatieve zorg [Factsheet]. https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/palliative-care

[5] National Institute for Health and Care Excellence. (2018). Vroege en lokaal gevorderde borstkanker: diagnostiek en behandeling (NICE-richtlijn NG101; laatst bijgewerkt op 14 april 2025). https://www.nice.org.uk/guidance/ng101/resources/early-and-locally-advanced-breast-cancer-diagnosis-and-management-pdf-66141532913605

[6] The Christie NHS Foundation Trust. (2025, augustus). Systemische antikankertherapie (SACT): een gids voor patiënten en hun naasten (CHR/015/01.03.04, versie 20). https://www.christie.nhs.uk/media/0k1bbwwe/015-systemic-anti-cancer-treatment-sact-a-guide-aug-2025-final.pdf

[7] NHS. (2025, 14 februari). Chemotherapie. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/chemotherapy/

[8] National Institute for Health and Care Excellence. (2024, 9 mei). Tumorprofileringstests ter ondersteuning van beslissingen over adjuvante chemotherapie bij vroege borstkanker (NICE-richtlijn HTG719). https://www.nice.org.uk/guidance/htg719/resources/tumour-profiling-tests-to-guide-adjuvant-chemotherapy-decisions-in-early-breast-cancer-pdf-1809600590318533

[9] Cancer Research UK. (2023, 9 oktober). Waarom sommige vormen van kanker terugkomen. https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/what-is-cancer/how-cancer-start-grow-spread/why-some-cancers-come-back

[10] Luigjes-Huizer, Y. L., Tauber, N. M., Humphris, G., Kasparian, N. A., Lam, W. W. T., Lebel, S., Simard, S., Smith, A. B., Zachariae, R., Afiyanti, Y., Bell, K. J. L., Custers, J. A. E., de Wit, N. J., Fisher, P. L., Galica, J., Garland, S. N., Helsper, C. W., Jeppesen, M. M., Liu, J., . . . van der Lee, M. L. (2022). Hoe vaak komt angst voor terugkeer van kanker voor bij mensen die kanker hebben overleefd en bij patiënten? Een systematische review en meta-analyse van individuele deelnemersgegevens. Psycho-Oncology, 31(6), 879-892. https://doi.org/10.1002/pon.5921

[11] ESMO Palliative Care Working Group. (2011). Een gids voor patiënten met gevorderde kanker: haal het meeste uit je gesprekken met je oncoloog. ESMO Press. https://dam.esmo.org/image/upload/v1737536221/EN%20%7C%20A%20Guide%20for%20Patients%20with%20Advanced%20Cancer.pdf

[12] NHS. (2026, 10 maart). Behandeling van non-hodgkinlymfoom. https://www.nhs.uk/conditions/non-hodgkin-lymphoma/treatment/

[13] NHS. (2025, 31 juli). Behandeling van prostaatkanker. https://www.nhs.uk/conditions/prostate-cancer/treatment/

[14] Haun, M. W., Estel, S., Rücker, G., Friederich, H.-C., Villalobos, M., Thomas, M., & Hartmann, M. (2017). Vroege palliatieve zorg voor volwassenen met gevorderde kanker. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2017(6), artikel CD011129. https://doi.org/10.1002/14651858.CD011129.pub2

[15] Cancer Research UK. (2025, 30 mei). Hoe je kunt deelnemen aan een klinisch onderzoek. https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/find-a-clinical-trial/how-to-join-a-clinical-trial