Najważniejsze informacje
- W całej Europie osoby z chorobą nowotworową mogą otrzymać państwowe świadczenia chorobowe i świadczenia z tytułu niepełnosprawności, zapomogi organizacji charytatywnych, skorzystać z limitów opłat za leki na receptę oraz pomocy mieszkaniowej.
- W niektórych krajach osoby w terminalnym stadium choroby mogą skorzystać z przyspieszonych procedur, dlatego warto zapytać o nie jak najwcześniej.
- Pomoc nie ogranicza się do kosztów leczenia. Dostępne jest wsparcie na czynsz i rachunki za energię, dostosowanie mieszkania, krótkie wyjazdy wypoczynkowe, a we Francji nawet na peruki.
- Nie musisz pozostawać bez pracy, by spełniać warunki. Świadczenia chorobowe są przeznaczone dla osób pracujących, a niemiecki limit dopłat do leków na receptę obejmuje każdą osobę ubezpieczoną.
- Zacznij wcześnie i poproś szpitalnego pracownika socjalnego lub pielęgniarkę specjalistyczną o sprawdzenie formularzy. Rozpatrywanie wniosków trwa, a druga osoba może zauważyć braki.
Rozpoznanie nowotworu zmienia wszystko z dnia na dzień. Kiedy próbujesz zrozumieć plan leczenia i wyniki badań obrazowych, rachunki wciąż przychodzą. Jeśli szukasz pomocy finansowej dla osób z chorobą nowotworową, wiele osób jest w podobnej sytuacji, a Ty robisz dokładnie to, co trzeba.
Trudności finansowe są realnym problemem dla osób z chorobą nowotworową, nawet tam, gdzie opieka zdrowotna jest finansowana ze środków publicznych [1]. W badaniu z 2025 roku obejmującym 2507 pacjentów onkologicznych z całej Europy 56% zgłosiło utratę dochodów, a 86% ponosiło dodatkowe wydatki związane z leczeniem [2]. Naukowcy oszacowali całkowity koszt chorób nowotworowych w Europie w 2018 roku na 199 mld euro, w tym 70 mld euro z tytułu utraconej produktywności oraz 26 mld euro z tytułu nieodpłatnej opieki sprawowanej przez rodzinę i przyjaciół [3].
Ten przewodnik przedstawia główne rodzaje wsparcia: jednorazowe zapomogi organizacji charytatywnych, długoterminowe świadczenia państwowe, limity opłat za leki na receptę, pomoc mieszkaniową i kilka mniej oczywistych programów. Gdziekolwiek mieszkasz w Europie, pomoc istnieje, a jej znalezienie jest często najtrudniejszym krokiem.
Jeśli szukasz osób, które rozumieją, przez co przechodzisz, zapraszamy do społeczności Beat Cancer.
Rodzaje pomocy finansowej dostępnej dla osób z chorobą nowotworową
Zanim zaczniesz wypełniać formularze, warto poznać dostępne rodzaje wsparcia. Pomoc finansowa dla osób z chorobą nowotworową nie jest jednym programem. Składa się z wielu elementów i prawdopodobnie będziesz potrzebować kilku z nich.
Główne formy wsparcia to jednorazowe zapomogi od organizacji onkologicznych, regularne świadczenia państwowe, takie jak świadczenia chorobowe i świadczenia z tytułu niepełnosprawności, limity opłat za leki na receptę lub zwolnienia z tych opłat, pomoc w pokrywaniu kosztów mieszkaniowych, praktyczne wsparcie w opłacaniu przejazdów i rachunków za energię oraz prawa pracownicze chroniące dochody podczas zwolnienia chorobowego.
Niektóre formy pomocy mają bardzo konkretne przeznaczenie. Na przykład we Francji ubezpieczenie zdrowotne pokrywa do 350 euro kosztu peruki, a refundację można uzyskać ponownie po 12 miesiącach [4].
Jednorazowe zapomogi a regularne świadczenia: czym się różnią?
Zapomoga to jednorazowa wypłata od organizacji charytatywnej lub fundacji. Składasz jeden wniosek, a po jego zatwierdzeniu otrzymujesz całą kwotę. Wysokość pomocy różni się zależnie od organizacji i kraju: we Francji średnia zapomoga przyznawana przez lokalne komitety Ligue contre le Cancer wynosi 449 euro [5]. Zapomogi zwykle pokrywają konkretną potrzebę, taką jak rachunek za ogrzewanie, dojazdy do szpitala czy nowe ubrania po zmianie masy ciała wskutek leczenia.
Regularne świadczenie to cykliczna wypłata ze środków państwowych. Przykładami są niemiecki zasiłek chorobowy (Krankengeld), francuskie świadczenie dla dorosłych osób z niepełnosprawnością (AAH) i irlandzkie Illness Benefit [6][7][8]. Zastępują one część utraconych dochodów lub pomagają pokryć dodatkowe koszty życia z chorobą i są wypłacane tak długo, jak długo spełniasz warunki.
Ubiegaj się o obie formy pomocy jednocześnie. Zapomoga może pomóc przetrwać okres oczekiwania na rozpatrzenie wniosku o świadczenie.
| Jednorazowe zapomogi | Regularne świadczenia |
|---|---|
| Kto wypłaca | Organizacje charytatywne, fundacje i fundusze powiernicze |
| Jaka kwota | Zależy od organizacji, zwykle niewielka jednorazowa suma |
| Jak długo | Jedna wypłata |
| Formalności | Zwykle niewielkie |
| Jak szybko | Zależy od organizacji |
Zapomogi dla osób z chorobą nowotworową: jak je znaleźć i złożyć wniosek
Organizacje onkologiczne w kilku krajach europejskich oferują bezpośrednią pomoc finansową. Programy te mają zwykle niewielką skalę, a każdy określa własne zasady, dlatego sprawdzaj je osobno.
We Francji lokalne komitety Ligue contre le Cancer mogą przyznawać pomoc finansową na codzienne wydatki, takie jak czynsz, żywność i energia [5]. W Niemczech Deutsche Krebshilfe prowadzi fundusz pomocy osobom w trudnej sytuacji (Härtefonds), który wypłaca jednorazową bezzwrotną zapomogę, pod warunkiem że Twoje dochody i wydatki spełniają określone kryteria. Odpowiedź zwykle przychodzi w ciągu czterech do sześciu tygodni [9]. Działający przy tej organizacji serwis poradniczy INFONETZ KREBS odpowiada także na pytania dotyczące prawa socjalnego i finansów [10].
W Irlandii Irish Cancer Society prowadzi Travel2Care, fundusz o bardzo ograniczonych zasobach dla pacjentów w rzeczywistej potrzebie finansowej, którzy dojeżdżają ponad 30 km w jedną stronę do wyznaczonego ośrodka onkologicznego [11]. Kwota zależy od planu leczenia i sposobu podróżowania [11]. Rodzice dzieci poniżej 18. roku życia poddawanych leczeniu onkologicznemu mogą również otrzymać jednorazową wypłatę 3000 euro z Children's Fund, która nie jest uzależniona od sytuacji materialnej [12].
W Hiszpanii bezpłatny serwis pomocy socjalnej AECC udziela pacjentom i ich rodzinom informacji oraz wskazówek dotyczących dostępnego wsparcia socjalnego i pomocy w zaspokajaniu potrzeb związanych z chorobą nowotworową [13]. W Belgii Fondation contre le Cancer (Stichting tegen Kanker) oferuje wsparcie finansowe na dodatkowe koszty związane z nowotworem [14]. Wypłaca do 1000 euro na pacjenta rocznie osobom, których dochody nie przekraczają określonych progów, a wniosek może złożyć wyłącznie pracownik socjalny [15].
We Włoszech stowarzyszenie pacjentów AIMaC wyjaśnia, jaka ochrona prawna i jakie świadczenia finansowe przysługują pacjentom oraz ich rodzinom [16]. W Holandii KWF Kankerbestrijding finansuje badania nad nowotworami, opiekę i wsparcie dla osób dotkniętych chorobą nowotworową [17].
Na szczeblu UE Europejski plan walki z rakiem, wsparty kwotą 4 mld euro, zakłada działania na rzecz sprawiedliwego dostępu osób po chorobie nowotworowej do usług finansowych, takich jak ubezpieczenia [18].
Zapytaj też szpitalny zespół pracowników socjalnych o niewielkie lokalne fundusze.

Krok po kroku: jak ubiegać się o zapomogę w chorobie nowotworowej
Oto sprawdzona kolejność działań:
- Zapytaj pielęgniarkę specjalistyczną, szpitalnego pracownika socjalnego lub koordynatora opieki nad pacjentem, jakie zapomogi i świadczenia odpowiadają Twojej sytuacji. Niektóre programy przyjmują wyłącznie wnioski przesłane przez pracownika socjalnego [15].
- Najpierw zgromadź dokumenty. Prawdopodobnie potrzebne będą zaświadczenie potwierdzające rozpoznanie, dokumenty potwierdzające dochody i harmonogram leczenia.
- Składaj wnioski do więcej niż jednego programu jednocześnie. Fundusze organizacji charytatywnych są ograniczone, więc nie uzależniaj wszystkiego od jednego wniosku.
- Jeśli po kilku tygodniach nie otrzymasz odpowiedzi, zapytaj o status wniosku. Uprzejmy telefon może pomóc.
- W razie odmowy zapytaj o przyczynę. Czasem problemem jest brakująca informacja, a nie Twoja sytuacja.
Częste błędy, które opóźniają rozpatrzenie wniosku lub prowadzą do odmowy
| ✓ RÓB | ✗ NIE RÓB |
|---|---|
| Składaj wnioski do kilku programów jednocześnie | Nie czekaj na jedną odpowiedź, zanim spróbujesz w innym miejscu |
| Opisuj w formularzach swoje najgorsze dni, a nie najlepsze | Nie umniejszaj objawów z dumy lub przyzwyczajenia |
| Poproś pielęgniarkę lub pracownika socjalnego o sprawdzenie formularza | Nie wysyłaj go bez przeczytania przez drugą osobę |
| Wymień wszystkie dodatkowe koszty, nawet niewielkie | Nie zapominaj o dojazdach, parkowaniu czy opiece nad dziećmi |
| Zachowuj kopie wszystkich wysyłanych dokumentów | Nie zakładaj, że zapamiętasz treść wniosku |
| Złóż wniosek jak najszybciej po rozpoznaniu | Nie czekaj, aż znajdziesz się w kryzysie finansowym |
Wsparcie finansowe dla osób z chorobą nowotworową w stadium terminalnym
Jeśli u Ciebie lub bliskiej Ci osoby rozpoznano chorobę w stadium terminalnym, niektóre systemy przewidują szybszą lub dodatkową pomoc. Nikt nie chce potrzebować informacji z tej sekcji, ale ich wcześniejsze poznanie może oszczędzić cenny czas, dlatego jak najszybciej zapytaj zespół opiekujący się Tobą o przyspieszone procedury.
Jak działają przyspieszone procedury przyznawania świadczeń w Europie
W Niemczech, jeśli złożysz wniosek o świadczenia z ubezpieczenia pielęgnacyjnego podczas pobytu w hospicjum lub korzystania z opieki paliatywnej w domu, ocena potrzeb opiekuńczych musi odbyć się do piątego dnia roboczego od wpłynięcia wniosku [19]. Zasiłek pielęgnacyjny (Pflegegeld) wynosi od 347 do 990 euro miesięcznie, w zależności od stopnia potrzeb opiekuńczych [20].
W Irlandii możesz otrzymać kartę medyczną, jeśli masz chorobę w stadium terminalnym i poinformowano Cię, że przewidywany czas przeżycia wynosi najwyżej 24 miesiące. Karta nie podlega ponownej weryfikacji i nigdy nie traci ważności [21]. Irish Cancer Society oferuje również do 10 nocy bezpłatnej domowej opieki pielęgniarskiej u kresu życia [22].
We Francji nowotwory znajdują się na liście chorób przewlekłych objętych opisanym poniżej systemem ALD [23]. Jeśli członek rodziny korzysta z urlopu solidarności rodzinnej, aby opiekować się w domu osobą u kresu życia, może ubiegać się o dzienny zasiłek (AJAP) w wysokości 64,93 euro przez maksymalnie 21 dni lub 42 dni, jeśli zamiast urlopu zmniejszy wymiar czasu pracy [24].
W Holandii opieka lekarza rodzinnego i domowa opieka pielęgniarska (wijkverpleging) nie są wliczane do obowiązkowego udziału własnego (eigen risico) [25]. Opieka paliatywna i opieka w stadium terminalnym mogą być finansowane na podstawie ustawy o opiece długoterminowej (Wlz) lub z ubezpieczenia zdrowotnego [26].
Jakie świadczenia przysługują osobom z chorobą nowotworową?
W tej sekcji możesz znaleźć pomoc, o której wcześniej nie było Ci wiadomo. Zwróć uwagę na słowo „przysługują”: to prawa zagwarantowane przepisami, a nie przysługi.
Każdy kraj UE tworzy własny system zabezpieczenia społecznego, dlatego szczegółowe zasady różnią się w zależności od kraju [27]. Jeśli chcesz poznać szerszy kontekst prawny, nasz poradnik o prawach osób z chorobą nowotworową omawia dostęp do opieki, zatrudnienie i świadczenia.
Najważniejsze świadczenia dla osób z chorobą nowotworową w poszczególnych krajach
Kwoty i zasady często się zmieniają, dlatego przed złożeniem wniosku sprawdź aktualne dane.
| Kraj | Główny system | Wysokość świadczenia lub zakres pokrycia kosztów | Jak to działa |
|---|---|---|---|
| Francja | ALD (affection de longue durée) | Opieka związana z chorobą pokrywana w 100% według stawek Sécurité sociale, choć niektóre opłaty nadal obowiązują [23] | Lekarz, często lekarz rodzinny, opracowuje protokół opieki [23] |
| Niemcy | Krankengeld (zasiłek chorobowy) | 70% regularnego wynagrodzenia brutto do określonego limitu, ale nie więcej niż 90% wynagrodzenia netto [6] | Wypłacany przez ubezpieczyciela zdrowotnego po zakończeniu wypłaty wynagrodzenia chorobowego przez pracodawcę (zwykle po sześciu tygodniach), przez maksymalnie 78 tygodni w okresie trzech lat z powodu tej samej choroby [6] |
| Holandia | Dalsza wypłata wynagrodzenia przez pracodawcę (loondoorbetaling), następnie WIA | Co najmniej 70% wynagrodzenia przez maksymalnie dwa lata, a w pierwszym roku co najmniej płaca minimalna [28] | Pracodawca wypłaca wynagrodzenie przez maksymalnie 104 tygodnie, a osoby bez pracodawcy mogą otrzymać zasiłek Ziektewet z UWV [29]. Po dwóch latach UWV sprawdza uprawnienia do świadczenia WIA z tytułu niezdolności do pracy [30] |
| Irlandia | Zasiłek chorobowy (Illness Benefit) | Do 254 euro tygodniowo, w zależności od zarobków, z wyłączeniem pierwszych 3 dni nieobecności z powodu choroby [8] | Wniosek składa się online przez MyWelfare lub na formularzu papierowym, a chorobę musi potwierdzić lekarz [8] |
| Hiszpania | Incapacidad temporal | 60% podstawy wymiaru składek od 4. do 20. dnia, następnie 75% [31] | Pracodawca wypłaca świadczenie wraz z wynagrodzeniem i finansuje je z własnych środków za dni od 4. do 15. [32] |
| Belgia | Incapacité de travail / arbeidsongeschiktheid | 60% dziennego wynagrodzenia brutto w pierwszym roku, do określonego limitu, następnie od 40% do 65% w zależności od sytuacji gospodarstwa domowego [33] | Obliczane i wypłacane przez kasę ubezpieczenia zdrowotnego (mutualité / ziekenfonds) [33] |
| Włochy | Indennità di malattia | 50% średniego dziennego wynagrodzenia od 4. do 20. dnia, następnie 66,66% do 180. dnia [34] | Pracodawca wypłaca świadczenie z góry wraz z wynagrodzeniem w imieniu INPS [34] |
| Polska | Zasiłek chorobowy | 80% podstawy wymiaru świadczenia przez maksymalnie 182 dni [35] | Pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe za pierwsze 33 dni choroby w roku (14 dni w przypadku osób w wieku co najmniej 50 lat), następnie przysługuje zasiłek [36] |
W kilku krajach wypłacane są także świadczenia z tytułu niepełnosprawności, gdy choroba nowotworowa powoduje długotrwałe ograniczenia. We Francji zasiłek dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami (AAH) wynosi do 1041,59 euro miesięcznie dla osoby bez innych dochodów [7]. W Holandii UWV sprawdza po dwóch latach choroby, czy przysługuje Ci świadczenie WIA z tytułu niezdolności do pracy [30].
Świadczenia z tytułu niepełnosprawności i pomoc w pokrywaniu kosztów leków na receptę
Słowo „niepełnosprawność” może wydawać Ci się nieadekwatne, gdy żyjesz z chorobą nowotworową. Możesz nie czuć się osobą z niepełnosprawnością, a w niektóre dni funkcjonować niemal normalnie. Jednak w kilku krajach europejskich choroba nowotworowa może być podstawą do uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności.
Na przykład w Niemczech nowotwór złośliwy zasadniczo oznacza stopień niepełnosprawności (GdB) wynoszący co najmniej 50 w okresie obserwacji po leczeniu (Heilungsbewährung), który zwykle trwa pięć lat [37]. Osoby z chorobą nowotworową zazwyczaj otrzymują legitymację osoby ze znaczną niepełnosprawnością (Schwerbehindertenausweis) z urzędu do spraw zaopatrzenia socjalnego (Versorgungsamt) [38]. Pracownicy ze znaczną niepełnosprawnością mają dodatkową ochronę przed zwolnieniem i dodatkowy tydzień urlopu [39]. Każdy orzeczony GdB wynoszący co najmniej 20 może również uprawniać do ulgi w podatku dochodowym [40]. Osoby ze znaczną niepełnosprawnością, których mobilność jest istotnie ograniczona, mogą korzystać bezpłatnie z lokalnego transportu publicznego na podstawie specjalnego znaczka (Wertmarke) [41].
We Francji wnioski dotyczące niepełnosprawności trafiają do lokalnego urzędu do spraw osób z niepełnosprawnościami (MDPH), gdzie rozpatruje je komisja do spraw praw i samodzielności (CDAPH) [7].
Wypełniając formularz oceny, opisuj swoje najgorsze dni, a nie najlepsze. Jeśli zmęczenie sprawia, że przez trzy dni w tygodniu nie możesz gotować, napisz o tym. Jeśli zaburzenia funkcji poznawczych po chemioterapii powodują, że potrzebujesz przypomnień o przyjmowaniu leków, wyjaśnij to szczegółowo. Przed wysłaniem poproś szpitalnego pracownika socjalnego, koordynatora opieki nad pacjentem lub doradcę organizacji pomagającej osobom z chorobą nowotworową o przejrzenie formularza.
Zwolnienia z opłat za leki na receptę w Europie
Koszty leków na receptę szybko się kumulują, a zasady znacznie różnią się między krajami.
| Kraj | Ile płacisz za leki na receptę |
|---|---|
| Francja | Opieka i leki związane z chorobą objętą ALD są zasadniczo pokrywane w 100% według stawek Sécurité sociale, ale nadal obowiązują ryczałtowe dopłaty medyczne (franchises) i niektóre inne opłaty [23][42] |
| Niemcy | Dopłaty są ograniczone do 2% rocznego dochodu brutto gospodarstwa domowego lub 1% w przypadku ciężkiej choroby przewlekłej [43] |
| Holandia | Obowiązkowy udział własny (eigen risico) wynosi 385 euro w 2026 roku, a opieka lekarza rodzinnego i domowa opieka pielęgniarska nie są do niego wliczane [25]. Dodatkowo pobierane są dopłaty do leków, ograniczone do 250 euro rocznie [44] |
| Irlandia | W ramach Drugs Payment Scheme Twoja rodzina płaci nie więcej niż 80 euro miesięcznie, a za rodzinę uznaje się także partnera lub partnerkę oraz dzieci pozostające na utrzymaniu [45] |
| Hiszpania | Leki wydawane w szpitalu nie wymagają dopłat. W przypadku recept realizowanych w aptece osoby niebędące emerytami ani rencistami płacą od 40% do 60% ceny w zależności od dochodu, chyba że należą do grupy zwolnionej z opłat, a emeryci i renciści zwykle płacą 10%, do określonego limitu miesięcznego [46] |
| Belgia | Podwyższona refundacja (intervention majorée) obniża koszty konsultacji, leków i pobytów w szpitalu dla osób pobierających określone świadczenia lub o dochodzie gospodarstwa domowego poniżej ustalonego progu [47]. System maksymalnego obciążenia kosztami (MAF) zapewnia pełny zwrot dalszych kosztów opieki zdrowotnej po osiągnięciu rocznego limitu [48] |
| Włochy | Kod zwolnienia 048 zwalnia z opłaty „ticket” za leki, wizyty i badania związane z chorobą nowotworową i jej powikłaniami [49] |
Jeśli nie masz pewności, czy już korzystasz z tych ulg, zapytaj swój zespół onkologiczny lub farmaceutę. W niektórych krajach trzeba najpierw złożyć wniosek lub się zarejestrować. We Francji to lekarz zgłasza chorobę do systemu ALD [23], a w Belgii niektóre osoby muszą złożyć wniosek o podwyższoną refundację w swojej kasie ubezpieczenia zdrowotnego [47].
Pomoc w spłacie kredytu hipotecznego i wsparcie mieszkaniowe
Jeśli leczenie oznacza ograniczenie pracy lub całkowitą rezygnację z niej, raty kredytu hipotecznego i czynsz nie znikają, a związane z nimi obawy mogą być jednymi z najtrudniejszych.
Jeśli masz kredyt hipoteczny, skontaktuj się z kredytodawcą, gdy tylko dowiesz się, że Twoje dochody spadną, zanim pojawią się zaległości w spłacie. Zapytaj o dostępne rozwiązania, takie jak czasowe zawieszenie spłat.
We Francji sprawdź swoje ubezpieczenie kredytobiorcy (assurance emprunteur). Zależnie od warunków umowy może ono pokrywać raty kredytu w okresie czasowej niezdolności do pracy [50]. Bezpłatna usługa AIDEA oferowana przez Ligue contre le Cancer zapewnia porady dotyczące ubezpieczenia kredytobiorcy i problemów kredytowych [51].
Przebyta choroba nowotworowa może też utrudniać uzyskanie kredytu. Kilka krajów europejskich, w tym Francja, Belgia, Luksemburg, Holandia, Portugalia i Rumunia, wprowadziło przepisy dotyczące „prawa do bycia zapomnianym”, aby rozwiązać ten problem [52]. We Francji, na mocy porozumienia AERAS, przy ubezpieczaniu kredytu mieszkaniowego nie musisz zgłaszać przebytej choroby nowotworowej, jeśli od zakończenia leczenia minęło co najmniej pięć lat bez nawrotu, pod warunkiem że ochrona ubezpieczeniowa kończy się przed Twoimi 71. urodzinami [53]. Jeśli planujesz wykupienie ubezpieczenia, nasz poradnik o tym, czy można uzyskać ubezpieczenie na życie, chorując na raka, wyjaśnia dostępne możliwości i warunki kwalifikacji.
W Irlandii, jeśli zalegasz ze spłatą kredytu hipotecznego na swoje główne miejsce zamieszkania, kredytodawca musi przestrzegać procedury rozwiązywania problemów z zaległościami hipotecznymi (MARP) i dołożyć wszelkich uzasadnionych starań, aby uzgodnić z Tobą alternatywny sposób spłaty [54]. Dopóki współpracujesz, nie może wszcząć postępowania sądowego przed upływem co najmniej ośmiu miesięcy od powstania zaległości [54].
W Holandii, jeśli Twój kredyt hipoteczny jest objęty krajową gwarancją hipoteczną (NHG), kredytodawca i NHG spróbują ponownie dostosować spłatę do Twoich możliwości, jeśli nie możesz płacić rat. Pod pewnymi warunkami NHG może też umorzyć pozostałe zadłużenie [55].
Jeśli wynajmujesz mieszkanie, Europejski filar praw socjalnych uznaje prawo osób w trudnej sytuacji do pomocy i ochrony przed przymusową eksmisją [56]. Konkretne przepisy zapewniające ochronę obowiązują jednak na poziomie krajowym. We Francji większość eksmisji zostaje wstrzymana w okresie ochronnym zimą (trêve hivernale), który trwa od 1 listopada 2026 r. do 31 marca 2027 r., choć obowiązują pewne wyjątki [57]. W Niemczech możesz sprzeciwić się wypowiedzeniu najmu przez właściciela, jeśli wyprowadzka wiązałaby się dla Ciebie ze szczególnymi trudnościami [58]. Federalny Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że sądy muszą dokładnie badać zagrożenia dla zdrowia, zazwyczaj z wykorzystaniem opinii biegłego, gdy zaświadczenie lekarskie wskazuje na możliwość pogorszenia stanu zdrowia [59].
Organizacje charytatywne również mogą pomóc w pokryciu kosztów mieszkaniowych. We Francji czynsz należy do codziennych wydatków, w których pokryciu mogą pomóc komitety Ligue contre le Cancer [5]. W Niemczech fundusz pomocy osobom w trudnej sytuacji prowadzony przez Deutsche Krebshilfe może zapewnić wsparcie, jeśli masz trudności z opłacaniem czynszu lub rat kredytu [9]. W Irlandii dział pomocy socjalnej i wsparcia Irish Cancer Society udziela porad dotyczących świadczeń, uprawnień, mieszkalnictwa i kredytów hipotecznych. Możesz się z nim skontaktować za pośrednictwem infolinii wsparcia pod numerem 1800 200 700 [60].
Dofinansowanie wypoczynku i adaptacji mieszkania dla osób z chorobą nowotworową
Niektóre organizacje charytatywne pomagają sfinansować wyjazd wypoczynkowy. Możesz też otrzymać pomoc w dostosowaniu mieszkania, aby życie podczas leczenia było bezpieczniejsze.
We Francji wyjazdy wypoczynkowe należą do celów, na które komitety Ligue contre le Cancer mogą przyznać pomoc finansową [5]. Zapytaj zespół medyczny, czy dany program wymaga skierowania, i złóż wniosek z wyprzedzeniem.
Choć nie jest to urlop, w Niemczech pobyt rehabilitacyjny zapewnia czas przeznaczony na powrót do zdrowia. Rehabilitacja następująca bezpośrednio po leczeniu szpitalnym (Anschlussrehabilitation) jest finansowana z ubezpieczenia emerytalno-rentowego lub zdrowotnego, rozpoczyna się w ciągu dwóch tygodni od wypisu i zwykle trwa trzy tygodnie [61].
Dofinansowanie adaptacji mieszkania obejmuje zmiany, które pomagają bezpiecznie mieszkać w domu. We Francji świadczenie kompensacyjne z tytułu niepełnosprawności (PCH) może pokryć część kosztów adaptacji mieszkania, do 10 000 € w ciągu dziesięciu lat [62]. W Niemczech kasa ubezpieczenia pielęgnacyjnego (Pflegekasse) może dofinansować zmiany, takie jak poszerzenie drzwi, montaż podjazdów lub krzesełka schodowego, do kwoty 4 180 €, jeśli masz przyznany stopień potrzeby opieki od 1 do 5 [63]. W Holandii zapytaj w gminnym punkcie Wmo lub lokalnym zespole pomocy społecznej o wsparcie w adaptacji mieszkania, choć czasem wymagany jest wkład własny [64].
Już na wczesnym etapie poproś lekarza rodzinnego lub zespół szpitalny o ocenę potrzeb albo konsultację z terapeutą zajęciowym.
Jak poprosić o pomoc finansową: masz do tego prawo
Wiele osób nie ubiega się o przysługujące im świadczenia: szacuje się, że w UE, zależnie od kraju, od 20% do 50% osób uprawnionych do wsparcia zapewniającego dochód minimalny nie otrzymuje go [65]. Skomplikowane systemy świadczeń prowadzą do większej liczby odrzuconych wniosków i sprawiają, że więcej osób pozostaje bez wsparcia [66].
Proszenie o pomoc może też budzić wstyd, zwłaszcza jeśli przed diagnozą Twoja sytuacja finansowa była dobra lub to Ty zawsze wspierasz innych.
Powiedzmy więc jasno. Ubieganie się o pomoc finansową podczas leczenia onkologicznego nie jest oznaką słabości. To rozsądna reakcja na wyjątkową sytuację i właśnie po to istnieją te programy.
Nie wiesz, jak zacząć? Możesz tak zwrócić się do swojego zespołu medycznego
- „Zaczynam martwić się o pieniądze podczas leczenia. Z kim mogę o tym porozmawiać?”
- „Czy są jakieś dofinansowania lub świadczenia, o które warto się ubiegać? Nie wiem, od czego zacząć.”
- „Mam trudności z pokryciem kosztów dojazdu na wizyty. Czy mogę otrzymać na to jakąś pomoc?”
- „Czy mogę porozmawiać z pracownikiem socjalnym o swojej sytuacji finansowej?”
Jeśli brakuje Ci sił, poproś partnera, kogoś z rodziny lub przyjaciela o wykonanie pierwszego telefonu. Mogą skontaktować się z ogólnokrajową organizacją wspierającą osoby z chorobą nowotworową, zespołem pracowników socjalnych w Twoim szpitalu lub lokalnym urzędem zabezpieczenia społecznego. Nie musisz zajmować się tym samodzielnie.
Zacznij dziś: wystarczy jeden krok
Pomoc finansowa dla osób z chorobą nowotworową jest dostępna w Europie na każdym poziomie, od niewielkich dotacji organizacji charytatywnych po długoterminowe świadczenia państwowe. Najtrudniej jest wiedzieć, gdzie jej szukać.
Jeśli po przeczytaniu tego tekstu zrobisz tylko jedną rzecz, niech będzie to właśnie to: skontaktuj się z zespołem pracowników socjalnych w swoim szpitalu lub główną organizacją wspierającą osoby z chorobą nowotworową w Twoim kraju. Powiedz, jakie masz rozpoznanie, i zapytaj, o jakie wsparcie warto się ubiegać. Ta jedna rozmowa może otworzyć możliwości, o których istnieniu nie wiesz.
Zasługujesz na to wsparcie. Powstało z myślą o sytuacjach takich jak Twoja, a korzystanie z niego nie oznacza poddania się. Pozwala zachować siły na to, co teraz najważniejsze: przejście przez leczenie i powrót do swojego życia.
Podręczna lista: organizacje wspierające osoby z chorobą nowotworową według krajów
- Francja: Ligue contre le Cancer
- Niemcy: Deutsche Krebshilfe
- Irlandia: Irish Cancer Society
- Holandia: KWF Kankerbestrijding
- Hiszpania: Asociación Española Contra el Cáncer (AECC)
- Belgia: Fondation contre le Cancer / Stichting tegen Kanker
- Włochy: AIMaC, Associazione Italiana Malati di Cancro
- Cała UE: European Cancer Patient Coalition (ECPC)
Piśmiennictwo
[1] Longo, C. J., Fitch, M. I., Banfield, L., Hanly, P., Yabroff, K. R., & Sharp, L. (2020). Toksyczność finansowa związana z rozpoznaniem nowotworu w krajach z publicznie finansowaną opieką zdrowotną: przegląd systematyczny. Supportive Care in Cancer, 28(10), 4645-4665. https://doi.org/10.1007/s00520-020-05620-9
[2] Vancoppenolle, J., Franzen, N., Azarang, L., Juslin, T., Krini, M., Lubbers, T., Mattson, J., Mayeur, D., Menezes, R., Schmitt, J., Scotte, F., Seoane López, O., Skaali, T., Ubels, J., Schlander, M., Retel, V., van Harten, W. H., & OECI Working Group Health Economics. (2025). Toksyczność finansowa i społeczno-ekonomiczne skutki chorób nowotworowych w Europie. ESMO Open, 10(6), artykuł 105293. https://doi.org/10.1016/j.esmoop.2025.105293
[3] Hofmarcher, T., Lindgren, P., Wilking, N., & Jönsson, B. (2020). Koszty chorób nowotworowych w Europie w 2018 roku. European Journal of Cancer, 129, 41-49. https://doi.org/10.1016/j.ejca.2020.01.011
[4] Ligue contre le cancer. (2026, 7 maja). Des questions financières ? La Ligue contre le cancer vous informe ! [Pytania o finanse? Ligue contre le cancer wyjaśnia]. https://www.ligue-cancer.net/nos-actualites/questions-financieres-la-ligue-vous-informe
[5] Ligue contre le cancer. (b.d.). Aides sociales et financières [Pomoc socjalna i finansowa]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.ligue-cancer.net/nos-missions/offre-de-soins-de-support/aides-sociales-et-financieres
[6] Bundesministerium für Gesundheit. (2026, 3 września). Krankengeld [Zasiłek chorobowy]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.bundesgesundheitsministerium.de/krankengeld
[7] Service Public. (2026, 14 września). Allocation aux adultes handicapés (AAH) [Zasiłek dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F12242?lang=fr
[8] Department of Social Protection. (2026, 7 października). Zasiłek chorobowy. gov.ie. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.gov.ie/en/department-of-social-protection/services/illness-benefit/
[9] Deutsche Krebshilfe. (b.d.). Finanzielle Hilfe: Unser Härtefonds [Pomoc finansowa: nasz fundusz pomocy osobom w trudnej sytuacji]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.krebshilfe.de/helfen/rat-hilfe/finanzielle-hilfe-unserhaertefonds/
[10] Deutsche Krebshilfe. (b.d.). INFONETZ KREBS bietet Rat & Hilfe [INFONETZ KREBS oferuje porady i pomoc]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.krebshilfe.de/helfen/rat-hilfe/
[11] Irish Cancer Society. (b.d.). Travel2Care. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.cancer.ie/our-services/travel2care
[12] Irish Cancer Society. (b.d.). Fundusz na rzecz dzieci. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.cancer.ie/cancer-information/childrens-cancer/caya-support-and-services/childrens-fund
[13] Asociación Española Contra el Cáncer. (b.d.). Te ayudamos [Pomagamy ci]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.contraelcancer.es/es/te-ayudamos
[14] Fondation contre le Cancer. (b.d.). Soutiens financiers [Wsparcie finansowe]. Dostęp 23 października 2026 r., https://cancer.be/vivre-avec-et-apres-le-cancer/jai-un-cancer/soutiens-financiers/
[15] Fondation contre le Cancer. (b.d.). Soutien financier de la Fondation contre le Cancer: Conditions générales [Wsparcie finansowe Fundacji Walki z Rakiem: warunki ogólne]. https://cancer.be/wp-content/uploads/2026/06/Criteres-et-conditions-pour-loctroi-de-laide-financiere.pdf
[16] Associazione Italiana Malati di Cancro. (b.d.). Strona główna [Strona główna]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.aimac.it/
[17] KWF Kankerbestrijding. (b.d.). Samenvatting jaarverslag 2024 [Sprawozdanie roczne 2024: podsumowanie]. https://www.kwf.nl/sites/default/files/2025-05/samenvatting-kwf-jaarverslag-2024.pdf
[18] Komisja Europejska. (2021). Europejski plan walki z rakiem: komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady (COM(2021) 44 final). https://commission.europa.eu/document/download/cb57f24d-fd55-439f-a85c-338857825853_en
[19] § 18a SGB 11 - Einzelnorm [Kodeks socjalny, księga XI, § 18a]. (b.d.). Gesetze im Internet. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.gesetze-im-internet.de/sgb_11/__18a.html
[20] Leistungsansprüche der Versicherten im Jahr 2026 an die Pflegeversicherung im Kurzüberblick [Uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia pielęgnacyjnego w 2026 roku w skrócie]. (2025, 11 grudnia). Bundesministerium für Gesundheit. https://www.bundesgesundheitsministerium.de/fileadmin/Dateien/3_Downloads/P/Pflegeversicherung_Leistungsbeitraege/Uebersicht_Leistungsbetraege_2026_VA.pdf
[21] Health Service Executive. (b.d.). Karty medyczne wydawane w trybie pilnym. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.hse.ie/services/schemes-allowances/medical-cards/other-types-of-medical-card/emergency-medical-cards/
[22] Irish Cancer Society. (b.d.). Nocna opieka pielęgniarska. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.cancer.ie/our-services/night-nursing
[23] Assurance Maladie. (2026, 19 października). Qu'est-ce que le dispositif appelé Affection Longue Durée (ALD) ? [Czym jest system opieki nad osobami z chorobami przewlekłymi (ALD)?]. ameli.fr. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.ameli.fr/assure/droits-demarches/maladie-accident-hospitalisation/affection-longue-duree-ald/affection-longue-duree-maladie-chronique
[24] Service Public. (2026, 1 kwietnia). Allocation journalière d'accompagnement d'une personne en fin de vie [Dzienny zasiłek z tytułu towarzyszenia osobie u kresu życia]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F706
[25] Rijksoverheid. (b.d.). Wanneer betaal ik een eigen risico voor mijn zorg? [Kiedy ponoszę udział własny w kosztach opieki zdrowotnej?]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.rijksoverheid.nl/vraag-en-antwoord/zorgverzekering/eigen-risico-zorgverzekering
[26] CIZ. (b.d.). Wet langdurige zorg [Ustawa o opiece długoterminowej]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.ciz.nl/helpcentrum/wet-langdurige-zorg
[27] Unia Europejska. (2026, 17 września). Zabezpieczenie społeczne i świadczenia. Your Europe. Dostęp 23 października 2026 r., https://europa.eu/youreurope/citizens/work/social-security-and-benefits/index_en.htm
[28] Rijksoverheid. (b.d.). Hoeveel loon krijg ik doorbetaald als ik ziek ben? [Jaką część wynagrodzenia otrzymuję podczas choroby?]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.rijksoverheid.nl/themas/werk/ziekteverzuim-van-het-werk/vraag-en-antwoord/ziekteverzuim-van-het-werk/hoeveel-loon-krijg-ik-doorbetaald-als-ik-ziek-ben
[29] UWV. (b.d.). Ziek, wat nu? [Choroba: co dalej?]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.uwv.nl/nl/ziek/ziek-wat-nu
[30] Rijksoverheid. (b.d.). Hoe lang krijg ik loon doorbetaald als ik ziek ben? [Jak długo otrzymuję wynagrodzenie podczas choroby?]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.rijksoverheid.nl/themas/werk/ziekteverzuim-van-het-werk/vraag-en-antwoord/ziekteverzuim-van-het-werk/hoe-lang-krijg-ik-loon-doorbetaald-als-ik-ziek-ben
[31] Seguridad Social. (b.d.). Prestaciones / Pensiones de Trabajadores: Cuantía [Świadczenia i emerytury pracownicze: wysokość]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.seg-social.es/wps/portal/wss/internet/Trabajadores/PrestacionesPensionesTrabajadores/10952/28362/28365?changeLanguage=es
[32] Seguridad Social. (b.d.). Prestaciones / Pensiones de Trabajadores: Reconocimiento del derecho y pago [Świadczenia i emerytury pracownicze: uprawnienia i wypłata]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.seg-social.es/wps/portal/wss/internet/Trabajadores/PrestacionesPensionesTrabajadores/10952/28362/28370?changeLanguage=es
[33] INAMI. (b.d.). Calcul de votre indemnité d'incapacité de travail comme travailleur ou chômeur [Obliczanie świadczenia z tytułu niezdolności do pracy dla pracowników i osób poszukujących pracy]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.inami.fgov.be/fr/themes/incapacite-de-travail/salaries-et-chomeurs/calculer-votre-indemnite
[34] INPS. (2024, wrzesień). Tutela previdenziale della malattia: Pagamento dell'indennità economica [Ochrona w ramach ubezpieczenia chorobowego: wypłata świadczenia pieniężnego]. https://www.inps.it/content/dam/inps-site/pdf/inpscomunica/documents/30sett2024_INPS_Guida_sostegni_RGB_tutelaprevidenzialedellamalattia_settembre2024.pdf
[35] Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa [Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa] (tekst jednolity). (2025). Dziennik Ustaw, poz. 501. https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/501/text/U/D20250501Lj.pdf
[36] Zakład Ubezpieczeń Społecznych. (2022, październik). Świadczenia w razie choroby [Świadczenia w razie choroby]. https://www.zus.pl/documents/10182/167561/%C5%9Awiadczenia+w+razie+choroby.+Zasi%C5%82ek+chorobowy,+%C5%9Bwiadczenie+rehabilitacyjne,+zasi%C5%82ek+wyr%C3%B3wnawczy/eda06c3e-5b72-4d16-82b6-fc8cb1b3f155
[37] Anlage VersMedV - Einzelnorm [Załącznik do rozporządzenia w sprawie opieki medycznej]. (b.d.). Gesetze im Internet. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.gesetze-im-internet.de/versmedv/anlage.html
[38] Ernst, A. (2022, 7 kwietnia). Sozialrecht und Krebs: Wer ist wofür zuständig? [Prawo socjalne a nowotwory: kto za co odpowiada?]. Krebsinformationsdienst, Deutsches Krebsforschungszentrum. https://www.krebsinformationsdienst.de/rechte/anlaufstellen-sozialrecht
[39] Bundesministerium für Arbeit und Soziales. (b.d.). Beschäftigung schwerbehinderter Menschen [Zatrudnianie osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.bmas.de/DE/Soziales/Teilhabe-und-Inklusion/Politik-fuer-Menschen-mit-Behinderungen/Beschaeftigung-schwerbehinderter-Menschen/beschaeftigung-schwerbehinderter-menschen.html
[40] § 33b EStG - Einzelnorm [Ustawa o podatku dochodowym, § 33b]. (b.d.). Gesetze im Internet. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.gesetze-im-internet.de/estg/__33b.html
[41] § 228 SGB IX - Einzelnorm [Kodeks socjalny, księga IX, § 228]. (b.d.). Gesetze im Internet. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.gesetze-im-internet.de/sgb_9_2018/__228.html
[42] Assurance Maladie. (2026, 30 września). À quoi sert la prise en charge en Affection Longue Durée (ALD) exonérante ? [Co obejmuje pełne pokrycie kosztów w ramach ALD?]. ameli.fr. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.ameli.fr/assure/droits-demarches/maladie-accident-hospitalisation/affection-longue-duree-ald/prise-en-charge-ald-exonerante
[43] Bundesministerium für Gesundheit. (2026, 13 kwietnia). Belastungsgrenze [Limit dopłat pacjenta]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.bundesgesundheitsministerium.de/service/begriffe-von-a-z/b/belastungsgrenze
[44] Rijksoverheid. (b.d.). Wat is het verschil tussen eigen bijdrage en eigen risico voor de zorgverzekering? [Jaka jest różnica między dopłatą pacjenta a udziałem własnym?]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.rijksoverheid.nl/documenten/vraag-en-antwoord/zorgverzekering/verschil-eigen-bijdrage-eigen-risico
[45] Health Service Executive. (b.d.). Karta programu dopłat do leków. Dostęp 23 października 2026 r., https://www2.hse.ie/services/schemes-allowances/drugs-payment-scheme/card/
[46] Real Decreto-ley 11/2026, de 12 de mayo, por el que se modifica la aportación de los usuarios y sus beneficiarios en la prestación farmacéutica ambulatoria [Dekret królewski z mocą ustawy 11/2026 zmieniający udział pacjentów w kosztach leków w opiece ambulatoryjnej]. (2026, 13 maja). Boletín Oficial del Estado, 116. https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2026-10324
[47] INAMI. (b.d.). Intervention majorée : meilleur remboursement de frais médicaux [Podwyższona refundacja: większy zwrot kosztów leczenia]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.inami.fgov.be/fr/themes/soins-de-sante-cout-et-remboursement/facilites-financieres/intervention-majoree
[48] INAMI. (b.d.). Le maximum à facturer (MàF) limite vos dépenses de soins de santé [Maksymalna kwota obciążeń (MAF) ogranicza wydatki na opiekę zdrowotną]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.inami.fgov.be/fr/themes/soins-de-sante-cout-et-remboursement/facilites-financieres/maximum-a-facturer-maf
[49] Associazione Italiana Malati di Cancro. (b.d.). Esenzione dal ticket [Zwolnienie z opłat za leki na receptę i świadczenia medyczne]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.aimac.it/libretti-tumore/diritti-malato-cancro/esenzione-ticket
[50] Service Public. (2026, 16 października). Assurer un prêt immobilier : que sont la garantie décès, invalidité, incapacité ? [Ubezpieczenie kredytu mieszkaniowego: czym jest ochrona na wypadek śmierci, niepełnosprawności i niezdolności do pracy?]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F21128?lang=fr
[51] Ligue contre le cancer. (b.d.). Aide et conseil à l'emprunt (AIDEA) [Pomoc i doradztwo kredytowe]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.ligue-cancer.net/nos-missions/aide-et-conseil-lemprunt-aidea
[52] European Cancer Patient Coalition. (b.d.). Prawo do bycia zapomnianym. Dostęp 23 października 2026 r., https://ecpc.org/policy/the-right-to-be-forgotten/
[53] Service Public. (2025, 7 maja). Assurance d'un crédit immobilier : à quoi sert la convention Aeras ? [Ubezpieczenie kredytu mieszkaniowego: do czego służy porozumienie AERAS?]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F20520?lang=fr
[54] Central Bank of Ireland. (b.d.). Kodeks postępowania w sprawie zaległości w spłacie kredytów hipotecznych: poradnik dla konsumentów. https://www.centralbank.ie/docs/default-source/consumer-hub-library/mortgage-arrears/mortgage-arrears---a-consumer-guide-to-dealing-with-your-lender.pdf
[55] Nationale Hypotheek Garantie. (2026, styczeń). Prettig wonen en verantwoord lenen met NHG [Komfortowe mieszkanie i odpowiedzialne zaciąganie kredytów z NHG]. https://nhg.nl/media/anipvdmf/nhg_consumenten_brochure_2026_pdf_versie.pdf
[56] Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej, & Komisja Europejska. (2017). Europejski filar praw socjalnych. Urząd Publikacji Unii Europejskiej. https://commission.europa.eu/system/files/2017-11/social-summit-european-pillar-social-rights-booklet_en.pdf
[57] Service Public. (2026, 2 października). Trêve hivernale 2026-2027 : ce que vous devez savoir [Zimowy zakaz eksmisji 2026-2027: co warto wiedzieć]. https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/actualites/A14632
[58] § 574 BGB - Einzelnorm [Kodeks cywilny, § 574]. (b.d.). Gesetze im Internet. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.gesetze-im-internet.de/bgb/__574.html
[59] Bundesgerichtshof. (2019, 22 maja). Bundesgerichtshof mahnt sorgfältige Sachverhaltsaufklärung bei Härtefallklausel an [Federalny Trybunał Sprawiedliwości wzywa do starannego ustalania stanu faktycznego przy stosowaniu klauzuli szczególnie trudnej sytuacji] (komunikat prasowy nr 068/2019). https://www.bundesgerichtshof.de/SharedDocs/Pressemitteilungen/DE/2019/2019068.html
[60] Irish Cancer Society. (b.d.). Usługi pomocy socjalnej i wsparcia. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.cancer.ie/welfare-and-supports/welfare-and-supports-service
[61] Deutsche Rentenversicherung. (b.d.). Anschlussrehabilitation (AHB) [Rehabilitacja po zakończeniu leczenia szpitalnego]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.deutsche-rentenversicherung.de/DRV/DE/Reha/Medizinische-Reha/Anschlussrehabilitation-AHB/anschlussrehabilitation-ahb
[62] Service Public. (2026, 1 lipca). Prestation de compensation du handicap (PCH) [Świadczenie kompensacyjne z tytułu niepełnosprawności]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F14202
[63] Bundesministerium für Gesundheit. (2026, 14 września). Zuschüsse zur Wohnungsanpassung [Dofinansowanie dostosowania mieszkania]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.bundesgesundheitsministerium.de/pflege-zu-hause/zuschuesse-zur-wohnungsanpassung
[64] Rijksoverheid. (b.d.). Kan ik een vergoeding krijgen als ik een woningaanpassing nodig heb? [Czy mogę otrzymać pomoc w pokryciu kosztów dostosowania mieszkania?]. Dostęp 23 października 2026 r., https://www.rijksoverheid.nl/vraag-en-antwoord/zorg-en-ondersteuning-thuis/vergoeding-voor-woningaanpassing
[65] Komitet Ochrony Socjalnej & Komisja Europejska. (2025). Sprawozdanie dotyczące dochodu minimalnego za 2025 rok: przegląd wdrażania w państwach członkowskich UE zalecenia Rady z 2023 roku w sprawie odpowiedniego dochodu minimalnego zapewniającego aktywne włączenie (dokument Rady 14905/25). Rada Unii Europejskiej. https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-14905-2025-INIT/en/pdf
[66] Eurofound. (2015). Dostęp do świadczeń socjalnych: ograniczanie niekorzystania z przysługujących świadczeń. Urząd Publikacji Unii Europejskiej. https://doi.org/10.2806/0704651 [Autorzy/tytuł do weryfikacji]
Ten artykuł zapewnia wyłącznie wsparcie informacyjne i nie zastępuje profesjonalnej porady medycznej, diagnozy ani leczenia. Decyzje medyczne zawsze konsultuj z lekarzem.

Ta treść powstała w ramach projektu YARN, współfinansowanego z programu EU4Health w latach 2025-2028 (umowa o udzielenie dotacji nr 101219053).





