Βασικά σημεία
- Το ποσοστό επιβίωσης στη λευχαιμία είναι ένας ομαδικός μέσος όρος που προκύπτει από ανθρώπους που διαγνώστηκαν πριν από χρόνια. Περιγράφει έναν πληθυσμό, όχι το άτομο που το διαβάζει [1].
- Οι κύριοι τύποι συμπεριφέρονται σαν διαφορετικές ασθένειες. Στην Ευρώπη, η πενταετής επιβίωση για ενήλικες που διαγνώστηκαν από το 2006 έως το 2008 ήταν 69,0% για τη χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία (CLL) και 14,8% για την οξεία μυελογενή λευχαιμία (AML), χωρίς να συνυπολογίζεται ο υπότυπος της οξείας προμυελοκυτταρικής λευχαιμίας (APL) [2].
- Η ηλικία αλλάζει την εικόνα. Σε ευρωπαϊκή μελέτη, εκτιμήθηκε ότι το 90% των παιδιών ηλικίας 1 έως 4 ετών που διαγνώστηκαν με οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ALL) στις αρχές της δεκαετίας του 2000 θεραπεύτηκαν, έναντι του 48% των ατόμων ηλικίας 20 έως 24 ετών [3].
- Οι δημοσιευμένες στατιστικές υστερούν σε σχέση με τις εξελίξεις στη θεραπεία. Τα πιο πρόσφατα ευρωπαϊκά στοιχεία που παρατίθενται εδώ καλύπτουν άτομα που διαγνώστηκαν έως το 2013 [1], ενώ μια θεραπεία με κύτταρα CAR T για την ALL εγκρίθηκε στην ΕΕ το 2018 [4].
- Το ζήτημα του οικογενειακού ιστορικού εξαρτάται από τον τύπο: οι περισσότεροι άνθρωποι με CLL δεν έχουν οικογενειακό ιστορικό της νόσου [5]. Για τους άλλους τύπους, ρωτήστε τον αιματολόγο σας.
- Η δική σας πρόγνωση μπορεί να δοθεί μόνο από τον αιματολόγο σας, ο οποίος γνωρίζει την πλήρη κλινική σας εικόνα.
Αν διαβάζετε αυτό το κείμενο μία ή δύο ημέρες μετά από μια διάγνωση λευχαιμίας, θέλω να πω κάτι πριν περάσουμε στους αριθμούς. Το να αναζητάτε αυτή τη στιγμή το ποσοστό επιβίωσης στη λευχαιμία είναι ένα από τα δυσκολότερα πράγματα που μπορεί να κάνει κάποιος, ιδιαίτερα όταν φοβάται και πιθανότατα νιώθει εξάντληση. Αυτό απαιτεί θάρρος. Ας προχωρήσουμε λοιπόν αργά και με ειλικρίνεια, γιατί η ειλικρίνεια σας είναι πιο χρήσιμη από την ψεύτικη παρηγοριά.
Ας ξεκινήσουμε με όσα δείχνουν τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Στη μελέτη EUROCARE-5, η πενταετής σχετική επιβίωση για ενήλικες ηλικίας 15 ετών και άνω με χρόνια μυελογενή λευχαιμία (CML) αυξήθηκε από 32,3% για όσους διαγνώστηκαν από το 1997 έως το 1999 σε 54,4% για όσους διαγνώστηκαν από το 2006 έως το 2008, ενώ για την AML (εξαιρουμένης της APL) αυξήθηκε μόλις από 12,6% σε 14,8% [2]. Στη μεταγενέστερη ανάλυση EUROCARE-6 για άτομα ηλικίας 15 έως 39 ετών, με βάση διαγνώσεις από το 2006 έως το 2013, η πενταετής σχετική επιβίωση ήταν περίπου 60% για την ALL και την AML, 85% για την APL και 93% για τη CML [1].
Τα δύο σύνολα στοιχείων διαφέρουν επειδή προέρχονται από δύο μελέτες EUROCARE, οι οποίες χρησιμοποιούν δεδομένα από πληθυσμιακά μητρώα καρκίνου σε όλη την Ευρώπη και καλύπτουν διαφορετικές ηλικίες και διαφορετικά έτη [1][2]. Το ποσοστό επιβίωσης είναι ένα στατιστικό στοιχείο για μια μεγάλη ομάδα αγνώστων. Δεν είναι πρόβλεψη για εσάς. Παρακάτω θα βρείτε τι μετρούν αυτοί οι αριθμοί, γιατί διαφέρουν τόσο πολύ μεταξύ των τύπων λευχαιμίας και γιατί το ποσοστό που είδατε πριν από λίγο μπορεί ήδη να είναι παρωχημένο.
Τι σας λένε πραγματικά τα στατιστικά επιβίωσης για τη λευχαιμία
Είναι εύκολο να εκλάβει κανείς τα ποσοστά επιβίωσης ως αντίστροφη μέτρηση. Δεν είναι, όπως και η λευχαιμία δεν είναι μία μόνο νόσος.
Ένα στατιστικό επιβίωσης κοιτάζει προς το παρελθόν, όχι προς το μέλλον. Σας λέει ποια ήταν η μετέπειτα πορεία μιας μεγάλης ομάδας ανθρώπων που διαγνώστηκαν πριν από χρόνια [1]. Δεν μπορεί να λάβει υπόψη τα δικά σας χαρακτηριστικά, το πώς συμπεριφέρεται η συγκεκριμένη μορφή λευχαιμίας σας ή ποια θεραπεία θα λάβετε τον επόμενο μήνα, ενώ τα ευρωπαϊκά μητρώα καρκίνου δεν συλλέγουν συστηματικά πληροφορίες για τα μοριακά χαρακτηριστικά ή τις θεραπείες που χορηγήθηκαν [1].
Τι μετρά πραγματικά η «πενταετής σχετική επιβίωση»
Ένας αριθμός που θα συναντήσετε συχνά είναι το ποσοστό πενταετούς σχετικής επιβίωσης. Με απλά λόγια, συγκρίνει πόσοι ασθενείς είναι ζωντανοί πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση με το πόσοι θα αναμενόταν να είναι ζωντανοί στον γενικό πληθυσμό ίδιας ηλικίας, φύλου, τόπου κατοικίας και ημερολογιακού έτους, συνυπολογίζοντας έτσι τους θανάτους από άλλες αιτίες [1].
Η «πενταετία» είναι μέτρο σύγκρισης, όχι προθεσμία. Στα ευρωπαϊκά δεδομένα για την οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ALL), η πενταετής επιβίωση ήταν πάντα ελαφρώς υψηλότερη από το εκτιμώμενο ποσοστό ίασης, ενώ ένας μικρός επιπλέον κίνδυνος θανάτου παρέμενε και μετά την πενταετία για τους ασθενείς που εξακολουθούσαν να διατρέχουν κίνδυνο όψιμων επιπτώσεων της θεραπείας, όψιμων υποτροπών και δεύτερων πρωτοπαθών καρκίνων [3].
Γιατί οι σημερινοί αριθμοί είναι ήδη ξεπερασμένοι
Τα ευρωπαϊκά στοιχεία που παρουσιάζονται εδώ προέρχονται από ανθρώπους που διαγνώστηκαν μεταξύ 1997 και 2008 [2] και μεταξύ 2006 και 2013 [1], ενώ οι συγγραφείς της EUROCARE-6 συγκαταλέγουν τη σχετικά παλιά περίοδο διάγνωσης στους περιορισμούς της μελέτης τους [1]. Έκτοτε, η θεραπεία έχει εξελιχθεί. Το Kymriah, μια θεραπεία με CAR T-κύτταρα για την ALL Β-κυττάρων, έλαβε άδεια κυκλοφορίας στην ΕΕ στις 23 Αυγούστου 2018 [4], μετά τις διαγνώσεις στις οποίες βασίζονται αυτά τα στοιχεία.
Όταν λοιπόν βλέπετε ένα ποσοστό επιβίωσης για τη λευχαιμία, φανταστείτε το με έναν αστερίσκο: αντανακλά το παρελθόν. Ρωτήστε τον αιματολόγο σας πώς οι νεότερες θεραπείες αλλάζουν την εικόνα για τον δικό σας τύπο λευχαιμίας.
Ποσοστά πενταετούς επιβίωσης ανά τύπο λευχαιμίας
Αν κρατήσετε μία ιδέα από αυτό το άρθρο, ας είναι αυτή: δεν υπάρχει ένα ενιαίο ποσοστό επιβίωσης από λευχαιμία που να αξίζει να απομνημονεύσετε. Στα ευρωπαϊκά δεδομένα, η πενταετής επιβίωση των ενηλίκων κυμαινόταν από 14,8% έως 69,0% ανάλογα με τον τύπο [2], επομένως η ομαδοποίηση όλων των τύπων αποκρύπτει περισσότερα από όσα αποκαλύπτει. Αν δεν είστε σίγουροι πώς σχετίζεται η λευχαιμία με τους άλλους καρκίνους του αίματος, ο οδηγός μας για τους τύπους καρκίνου του αίματος εξηγεί τη λευχαιμία, το λέμφωμα, το μυέλωμα και τα μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (MDS).
Αυτός ο πίνακας συγκρίνει την πενταετή σχετική επιβίωση σε όλη την Ευρώπη για άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω.
| Τύπος λευχαιμίας | 1997 έως 1999 | 2006 έως 2008 | Αξίζει να γνωρίζετε |
|---|---|---|---|
| Χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία / μικρολεμφοκυτταρικό λέμφωμα (CLL/SLL) | 66,1% | 69,0% | Τείνει να εξελίσσεται πολύ αργά και δεν χρειάζονται όλοι άμεση θεραπεία [6] |
| Οξεία προμυελοκυτταρική λευχαιμία (APL) | 50,1% | 61,9% | Καταγράφεται χωριστά από τις άλλες μορφές AML. Η πενταετής επιβίωση ήταν 85% στα άτομα ηλικίας 15 έως 39 ετών [1] |
| Χρόνια μυελογενής λευχαιμία (CML) | 32,3% | 54,4% | Η μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ των πέντε ομάδων. Η θεραπεία πρώτης γραμμής είναι ένας αναστολέας τυροσινικής κινάσης (TKI) [7] |
| Λευχαιμία / λέμφωμα από πρόδρομα λεμφοβλαστικά κύτταρα (περιλαμβάνει την ALL) | 29,8% | 41,1% | Περιλαμβάνει μαζί λευχαιμία και λέμφωμα. Στην ALL, η επιβίωση διαφέρει πολύ ανάλογα με την ηλικία (δείτε παρακάτω) [3] |
| Οξεία μυελογενής λευχαιμία (AML), εξαιρουμένης της APL | 12,6% | 14,8% | Το χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των πέντε ομάδων. Συχνότερη στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας [8] |
Πηγή: EUROCARE-5, 30 μητρώα καρκίνου σε 20 ευρωπαϊκές χώρες, πενταετής σχετική επιβίωση σταθμισμένη ως προς την ηλικία [2]. Τα στοιχεία για την APL δεν είναι σταθμισμένα ως προς την ηλικία.
Χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία (CLL)
Η CLL είχε την υψηλότερη πενταετή επιβίωση μεταξύ των πέντε ομάδων του πίνακα [2]. Το Cancer Research UK προσθέτει ότι πολλοί άνθρωποι με CLL δεν παρουσιάζουν κανένα σύμπτωμα [6].
Αν έχετε CLL σε πολύ πρώιμο στάδιο, μπορεί να μη χρειάζεστε άμεσα θεραπεία [6]. Ο αιματολόγος σας μπορεί να προτείνει «παρακολούθηση και αναμονή», την οποία το Cancer Research UK περιγράφει ως επιλογή για ορισμένους βραδέως εξελισσόμενους καρκίνους που δεν προκαλούν συμπτώματα, μεταξύ αυτών και η CLL [9]. Προσθέτει ότι σε ορισμένους βραδέως εξελισσόμενους καρκίνους είναι ασφαλές να καθυστερήσει η θεραπεία και ότι η άμεση έναρξη θεραπείας δεν σημαίνει πάντα μεγαλύτερη πιθανότητα ίασης ή μεγαλύτερη διάρκεια ζωής [9]. Αν ο αιματολόγος σας προτείνει παρακολούθηση, πρόκειται για ιατρική απόφαση, όχι για αμέλεια.
Οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ALL)
Η ALL είναι ο συχνότερος καρκίνος σε παιδιά ηλικίας 0 έως 14 ετών [3] και η εικόνα διαφέρει έντονα ανάλογα με την ηλικία. Σε μια ευρωπαϊκή μελέτη νέων ανθρώπων που διαγνώστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 2000, εκτιμήθηκε ότι ιάθηκε το 90% των παιδιών ηλικίας 1 έως 4 ετών, έναντι του 48% των ατόμων ηλικίας 20 έως 24 ετών [3].
Το 41,1% στον πίνακα αφορά ενηλίκους, καλύπτει μαζί τη λεμφοβλαστική λευχαιμία και το λέμφωμα και μετρά την επιβίωση, όχι την ίαση, επομένως μην το συγκρίνετε με τα παραπάνω ποσοστά ίασης [2][3].
Χρόνια μυελογενής λευχαιμία (CML)
Η CML είναι ένα καλό παράδειγμα του γιατί τα παλιά στατιστικά στοιχεία παραπλανούν. Οι συγγραφείς της EUROCARE-6 σημειώνουν ότι η επιβίωση στη CML έχει βελτιωθεί σημαντικά από τότε που η ιματινίμπη εντάχθηκε στη θεραπεία, στις αρχές της δεκαετίας του 2000 [1].
Οι συστάσεις του European LeukemiaNet του 2020 αναφέρουν ότι οι περισσότεροι ασθενείς με CML σε χρόνια φάση έχουν πλέον φυσιολογικό προσδόκιμο ζωής και ότι, για ορισμένα άτομα με διαρκή βαθιά μοριακή ανταπόκριση, μπορεί να εξεταστεί η διακοπή της θεραπείας, με στόχο την ύφεση χωρίς θεραπεία [7]. Αν κάποιο ποσοστό για τη CML που έχετε δει σας φαίνεται δυσοίωνο, ελέγξτε πόσο πρόσφατο είναι.
Οξεία μυελογενής λευχαιμία (AML)
Θα σας μιλήσω ειλικρινά, γιατί το αξίζετε. Μεταξύ των ομάδων του πίνακα, η AML (εξαιρουμένης της APL) είχε τη χαμηλότερη πενταετή επιβίωση, 14,8% για ενηλίκους που διαγνώστηκαν από το 2006 έως το 2008 [2]. Το NHS σημειώνει ότι η AML μπορεί να διαγνωστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά είναι συχνότερη στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας [8].
Αυτός ο ένας αριθμός κρύβει πολλά. Η APL, την οποία οι ευρωπαϊκές μελέτες καταγράφουν χωριστά, ξεχωρίζει: η πενταετής επιβίωση ήταν 85% για άτομα ηλικίας 15 έως 39 ετών [1]. Αν έχετε AML, ρωτήστε τον αιματολόγο σας πώς η ηλικία σας, η γενική κατάσταση της υγείας σας και τα γενετικά χαρακτηριστικά των λευχαιμικών κυττάρων σας διαμορφώνουν την πρόγνωσή σας.
Προσδόκιμο ζωής στη λευχαιμία ανά ηλικιακή ομάδα
Αν αναζητήσατε «προσδόκιμο ζωής στη λευχαιμία» ελπίζοντας να βρείτε ένα προσωπικό χρονοδιάγραμμα, κατανοώ απόλυτα αυτή την ανάγκη. Όμως, το προσδόκιμο ζωής εδώ είναι ακόμη ένα στατιστικό στοιχείο για έναν πληθυσμό, όχι αντίστροφη μέτρηση για κάποιο συγκεκριμένο άτομο.
Η ηλικία πράγματι επηρεάζει τους αριθμούς. Στη μελέτη EUROCARE-5, η επιβίωση μειωνόταν με την αύξηση της ηλικίας [2]. Στις νεότερες ηλικίες, η ανάλυση EUROCARE-6 διαπίστωσε χειρότερη επιβίωση για τα άτομα ηλικίας 15 έως 39 ετών σε σύγκριση με τα παιδιά σε όλους τους τύπους οξείας λεμφοβλαστικής λευχαιμίας (ALL) και στην οξεία μυελογενή λευχαιμία (AML), αλλά καλύτερη επιβίωση στη χρόνια μυελογενή λευχαιμία (CML) [1]. Οι συγγραφείς αναφέρουν ως πιθανές εξηγήσεις τις διαφορές μεταξύ παιδιατρικών θεραπευτικών πρωτοκόλλων και πρωτοκόλλων ενηλίκων, την υψηλότερη τοξικότητα της θεραπείας στους νεαρούς ενηλίκους και τη μικρότερη συμμετοχή σε κλινικές δοκιμές σε σύγκριση με τα παιδιά [1].
Τα δεδομένα για την ALL δείχνουν πιο ξεκάθαρα τη σχέση με την ηλικία. Αυτός ο πίνακας παρουσιάζει το εκτιμώμενο ποσοστό ίασης για άτομα που διαγνώστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 2000.
| Ηλικία κατά τη διάγνωση | Εκτιμώμενο ποσοστό ίασης |
|---|---|
| Κάτω του 1 έτους | 58% |
| 1 έως 4 ετών | 90% |
| 5 έως 9 ετών | 86% |
| 10 έως 14 ετών | 77% |
| 15 έως 19 ετών | 51% |
| 20 έως 24 ετών | 48% |
Πηγή: Ευρωπαϊκή μελέτη για την ALL σε άτομα ηλικίας 0 έως 24 ετών [3]. Σε αυτή τη μελέτη, η ίαση σημαίνει ότι η θνησιμότητα των ασθενών εκτιμάται πως είναι ίδια με εκείνη του υπόλοιπου πληθυσμού της ίδιας ηλικίας και του ίδιου φύλου.
Αν είστε μεγαλύτερης ηλικίας, παρακαλώ μη θεωρήσετε ότι ο μέσος όρος καθορίζει τη μοίρα σας. Η ίδια λέξη περιγράφει την πάθηση ενός παιδιού με ALL και ενός ενηλίκου με AML, και ένας ενιαίος αριθμός δεν αποτυπώνει σωστά την κατάσταση κανενός από τους δύο. Ρωτήστε τον αιματολόγο σας πώς η ηλικία, η φυσική σας κατάσταση, άλλα προβλήματα υγείας και οι στόχοι σας διαμορφώνουν το θεραπευτικό σας πλάνο.

Γιατί έχουν βελτιωθεί τα ποσοστά επιβίωσης στη λευχαιμία
Βοηθά να γνωρίζετε προς ποια κατεύθυνση κινείται η τάση, ιδιαίτερα σε μια δύσκολη μέρα. Στα ευρωπαϊκά δεδομένα είναι ανοδική, και σε ορισμένους τύπους η άνοδος είναι απότομη [2]. Για τα άτομα ηλικίας 15 έως 39 ετών, η πενταετής σχετική επιβίωση αυξήθηκε κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες στην ALL, 8 στην AML και 11 στη CML μεταξύ των περιόδων παρακολούθησης 2004 έως 2006 και 2010 έως 2014 [1].
Οι συγγραφείς της EUROCARE-6 αποδίδουν την αύξηση στην καλύτερη εκτίμηση της πρόγνωσης και στη θεραπεία προσαρμοσμένη στον κίνδυνο, με βάση την καλύτερη κατανόηση των γενετικών αλλοιώσεων σε αυτές τις λευχαιμίες, στην αυξημένη χρήση στοχευμένων θεραπειών, καθώς και στη βελτιωμένη υποστηρικτική φροντίδα και θεραπεία διάσωσης [1]. Οι συγγραφείς της EUROCARE-5 αναφέρουν ότι η ευρεία χρήση νέων και αποτελεσματικότερων θεραπειών πιθανότατα εξηγεί μεγάλο μέρος της αύξησης [2].
Μια νεότερη επιλογή είναι η θεραπεία με CAR T-κύτταρα. Το Kymriah περιέχει τα ίδια τα Τ-λεμφοκύτταρα του ασθενούς (έναν τύπο λευκών αιμοσφαιρίων), γενετικά τροποποιημένα ώστε να παράγουν μια πρωτεΐνη που ονομάζεται CAR και μπορεί να συνδέεται με μια πρωτεΐνη των καρκινικών κυττάρων που ονομάζεται CD19. Στην ΕΕ έχει εγκριθεί για την ALL Β-κυττάρων σε παιδιά και νεαρούς ενηλίκους ηλικίας έως 25 ετών, των οποίων ο καρκίνος δεν ανταποκρίθηκε σε προηγούμενη θεραπεία, έχει υποτροπιάσει δύο ή περισσότερες φορές ή έχει υποτροπιάσει μετά από μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων [4]. Στην κύρια μελέτη του, στην οποία συμμετείχαν 92 παιδιά και νεαροί ενήλικοι, περίπου το 66% παρουσίασε πλήρη ανταπόκριση εντός 3 μηνών μετά τη θεραπεία, δηλαδή δεν απέμεναν σημεία του καρκίνου, αλλά στους περισσότερους ασθενείς εμφανίζονται σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες [4].
Είναι η λευχαιμία γενετική ή κληρονομική;
Αν πληκτρολογείτε «είναι η λευχαιμία γενετική» ή «είναι η λευχαιμία κληρονομική» σε ένα πλαίσιο αναζήτησης, ίσως σκέφτεστε τα παιδιά σας ή τον δικό σας κίνδυνο. Ας τα δούμε ένα ένα.
Η διαφορά μεταξύ γενετικού και κληρονομικού
Οι δύο λέξεις χρησιμοποιούνται σαν να σημαίνουν το ίδιο πράγμα. Δεν σημαίνουν όμως το ίδιο. «Γενετικό» σημαίνει ότι σχετίζεται με τα γονίδια. «Κληρονομικό» σημαίνει ότι μεταβιβάζεται μέσα σε μια οικογένεια. Στη λευχαιμία, οι γιατροί εξετάζουν τις γενετικές αλλαγές στα καρκινικά κύτταρα για να εκτιμήσουν την πρόγνωση και να επιλέξουν θεραπεία [1]. Αυτό είναι διαφορετικό ζήτημα από το αν η νόσος εμφανίζεται στην οικογένειά σας.
Πότε έχει σημασία το οικογενειακό ιστορικό
Ο οργανισμός Cancer Research UK εξετάζει αυτό το ζήτημα για τη χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία (CLL). Αναφέρει ότι σε ορισμένα άτομα με CLL υπάρχει κάποια κληρονομούμενη γενετική αλλαγή, αλλά τα περισσότερα άτομα με CLL δεν έχουν οικογενειακό ιστορικό της νόσου [5]. Ο κίνδυνός σας είναι υψηλότερος αν ένας στενός συγγενής σας (γονέας, αδελφός, αδελφή ή παιδί) έχει CLL, αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι με οικογενειακό ιστορικό CLL δεν εμφανίζουν οι ίδιοι τη νόσο [5].
Για άλλους τύπους λευχαιμίας, ρωτήστε τον αιματολόγο σας αν το οικογενειακό ιστορικό έχει σημασία στη δική σας περίπτωση. Αν αρκετοί στενοί συγγενείς σας έχουν εμφανίσει αιματολογικούς καρκίνους, αναφέρετέ το στην ομάδα φροντίδας σας και ρωτήστε αν η γενετική συμβουλευτική θα ήταν χρήσιμη για την οικογένειά σας.
Τι διαμορφώνει την πρόγνωση κάθε ατόμου
Εδώ μπορείτε να ανακτήσετε κάποιον έλεγχο. Ένα ποσοστό επιβίωσης αποτυπώνει το παρελθόν, αλλά ορισμένοι παράγοντες που διαμορφώνουν τη φροντίδα σας εξακολουθούν να εξελίσσονται.
Η ευρωπαϊκή έρευνα επισημαίνει τον τύπο της λευχαιμίας και την ηλικία του ατόμου [2], καθώς και τα γενετικά χαρακτηριστικά των λευχαιμικών κυττάρων, τα οποία οι γιατροί χρησιμοποιούν για να εκτιμήσουν την πρόγνωση και να επιλέξουν θεραπεία [1]. Σημασία μπορεί να έχει και το πού λαμβάνετε θεραπεία. Η EUROCARE-5 διαπίστωσε ότι η επιβίωση στην ανατολική Ευρώπη ήταν χαμηλότερη από ό,τι σε άλλες περιοχές και οι συγγραφείς της αναφέρουν ότι οι επίμονες διαφορές σε όλη την Ευρώπη υποδηλώνουν διακυμάνσεις στην ποιότητα της φροντίδας και στη διαθεσιμότητα νέων θεραπειών [2].
Μια μεταγενέστερη ανάλυση της EUROCARE-6 διαπίστωσε ότι η πενταετής και η δεκαετής επιβίωση για την οξεία μυελογενή λευχαιμία (AML) ήταν υψηλότερες στις χώρες που ανήκαν στο υψηλότερο τεταρτημόριο εθνικών δαπανών υγείας σε σύγκριση με εκείνες του χαμηλότερου τεταρτημορίου [10]. Πρόκειται για συσχέτιση μεταξύ χωρών, όχι για απόδειξη του τι θα συνέβαινε σε εσάς.
Τίποτα από αυτά δεν σας λέει πού να λάβετε θεραπεία. Είναι όμως ένας λόγος να ρωτήσετε για κλινικές δοκιμές και δεύτερες γνώμες.
| ✓ Τι να κάνετε | ✗ Τι να αποφεύγετε |
|---|---|
| Ζητήστε να μάθετε τον ακριβή υπότυπο και τους γενετικούς δείκτες της λευχαιμίας σας | Μην εφαρμόζετε στη δική σας περίπτωση ένα συνολικό ποσοστό επιβίωσης που συνδυάζει όλους τους τύπους |
| Ρωτήστε αν μια κλινική δοκιμή είναι κατάλληλη για την περίπτωσή σας | Μη θεωρείτε ότι τα παλαιότερα στατιστικά στοιχεία αντικατοπτρίζουν τις θεραπείες που είναι διαθέσιμες σήμερα |
| Εξετάστε το ενδεχόμενο δεύτερης γνώμης σε εξειδικευμένο ογκολογικό κέντρο | Μην αντιμετωπίζετε τα διαδικτυακά φόρουμ ως υποκατάστατο της ομάδας φροντίδας σας |
| Ενημερώστε την ομάδα σας για τυχόν έντονο οικογενειακό ιστορικό αιματολογικού καρκίνου | Μην κρύβετε συμπτώματα ή ανησυχίες για να φαίνεστε «εύκολος» ασθενής |
Κατανοώντας τα συμπτώματα του καρκίνου του αίματος σε προχωρημένο στάδιο
Κάποιοι από εσάς φτάσατε εδώ αναζητώντας «συμπτώματα καρκίνου του αίματος τελικού σταδίου» ή «καρκίνος του αίματος σταδίου 3», και θέλω να προσεγγίσω το θέμα με ευαισθησία, γιατί πίσω από αυτή την αναζήτηση μπορεί να κρύβεται φόβος.
Πρώτα, λίγα λόγια για τα στάδια. Για τη χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία (CLL), το Cancer Research UK περιγράφει δύο συστήματα σταδιοποίησης: το Binet, με στάδια A, B και C, και το Rai, με στάδια 0 έως 4 [11]. Για τη χρόνια μυελογενή λευχαιμία (CML), αναφέρει ότι οι γιατροί χρησιμοποιούν φάσεις αντί για στάδια, και ότι το σύστημα καθορίζει αν υπάρχουν δύο (χρόνια και βλαστική) ή τρεις (χρόνια, επιταχυνόμενη και βλαστική) [12]. Επομένως, ο όρος «καρκίνος του αίματος σταδίου 3» δεν περιγράφει μία συγκεκριμένη κατάσταση, και ένας κατάλογος συμπτωμάτων «τελικού σταδίου» για έναν τύπο μπορεί να μην ισχύει για κάποιον άλλο. Ρωτήστε τον αιματολόγο σας πώς ταξινομείται ο δικός σας τύπος.
Το NHS αναφέρει τα εξής ως κύρια συμπτώματα της οξείας μυελογενούς λευχαιμίας [8]:
- έντονη κόπωση ή αδυναμία
- μεγαλύτερη ωχρότητα από το συνηθισμένο
- δύσπνοια
- αιμορραγία ή μώλωπες που εμφανίζονται εύκολα ή χωρίς προφανή λόγο
- συχνές ασθένειες ή ανάρρωση που διαρκεί περισσότερο από το συνηθισμένο
- υψηλός πυρετός
- πόνος στα οστά ή στις αρθρώσεις
- πρήξιμο στην κοιλιά
- διογκωμένοι λεμφαδένες
Όμως, σας παρακαλώ, μην αποδώσετε αυτά τα συμπτώματα στον εαυτό σας και καταλήξετε στο χειρότερο συμπέρασμα. Το NHS αναφέρει ότι αυτά τα συμπτώματα είναι πολύ συχνά και μπορούν να οφείλονται σε πολλές διαφορετικές παθήσεις, και ότι η παρουσία τους δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχετε οξεία μυελογενή λευχαιμία [8]. Μόνο η ομάδα που σας παρακολουθεί, έχοντας μπροστά της τα αποτελέσματα των αιματολογικών εξετάσεών σας για τη λευχαιμία και τα υπόλοιπα ευρήματα, μπορεί να σας πει ποια είναι πραγματικά η κατάστασή σας.
Αν παρατηρείτε συμπτώματα που σας φοβίζουν, αυτό είναι λόγος να τηλεφωνήσετε στην ομάδα φροντίδας σας, όχι μια καταδικαστική απόφαση που πρέπει να αντιμετωπίσετε χωρίς στήριξη απόψε. Αν φροντίζετε κάποιον του οποίου η νόσος έχει προχωρήσει, ρωτήστε την ομάδα που τον παρακολουθεί τι να περιμένετε και με ποιον μπορείτε να επικοινωνήσετε οποιαδήποτε ώρα.
Ζώντας με την αβεβαιότητα
Κανείς δεν σας δίνει ένα εγχειρίδιο για αυτή την ενδιάμεση κατάσταση. Δεν έχετε θεραπευτεί, αλλά ούτε βρίσκεστε σε κρίση. Περιμένετε, παρακολουθείτε τις αιματολογικές τιμές, ζείτε από τη μία απεικονιστική εξέταση στην άλλη. Αυτή η αβεβαιότητα έχει τη δική της δυσκολία. Αν τα συναισθήματά σας αλλάζουν από μέρα σε μέρα, ο οδηγός μας για τα συναισθηματικά στάδια μετά τη διάγνωση καρκίνου εξηγεί τι να περιμένετε.
Περιορίστε τον χρονικό ορίζοντα: αντί να προσπαθείτε να προβλέψετε τα επόμενα πέντε χρόνια, επικεντρωθείτε στην επόμενη απόφαση, είτε αφορά αυτόν τον κύκλο θεραπείας, αυτή την απεικονιστική εξέταση ή αυτή την εβδομάδα. Στηριχτείτε στους άλλους: αναθέστε σε φίλους και συγγενείς κάτι συγκεκριμένο, όπως να σας μεταφέρουν στη χημειοθεραπεία ή να σας ετοιμάσουν ένα γεύμα την Πέμπτη. Μια ομάδα υποστήριξης μπορεί να σας φέρει κοντά σε ανθρώπους που περνούν κάτι παρόμοιο.
Και οι ιστορίες μπορούν να βοηθήσουν. Ο Κυριάκος διαγνώστηκε με λευχαιμία στα 13, και στο Κυριάκος Στενός: Εξερευνώντας τον κόσμο και ζώντας τη ζωή στο έπακρο λέει ότι το χιούμορ αποτελεί σημαντικό κομμάτι της καθημερινότητάς του. Η Αμέλια διαγνώστηκε με οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ALL) στα 4. Στο Αμέλια Ντιν: Δημιουργώντας μια ζωή γεμάτη χρώμα λέει ότι η οικογένειά της και καθετί δημιουργικό, όπως η τέχνη, η μουσική και οι ταινίες, τη βοήθησαν στη διάρκεια της θεραπείας. Αν σας βοηθά να δείτε πώς μπορεί να είναι η ζωή μετά τη θεραπεία, αυτός ο οδηγός για το τι σημαίνει να είσαι επιζών του καρκίνου είναι μια ήπια αφετηρία.
Προσπαθήστε να βάλετε όρια στις αναζητήσεις στο Google. Η συνεχής ανάγνωση στατιστικών επιβίωσης τα μεσάνυχτα μπορεί να εντείνει τον φόβο. Αφήστε το τηλέφωνο στην άκρη. Οι αριθμοί θα είναι εκεί και αύριο, όταν θα έχετε περισσότερη στήριξη για να τους αντιμετωπίσετε.

Ερωτήσεις που μπορείτε να κάνετε στον αιματολόγο σας για την πρόγνωσή σας
Τα στατιστικά στοιχεία στο διαδίκτυο μπορούν να σας βοηθήσουν μόνο μέχρι ενός σημείου. Η γέφυρα από ένα γενικό ποσοστό επιβίωσης για τη λευχαιμία στη δική σας πραγματική πρόγνωση περνά από το ιατρείο του αιματολόγου σας. Πάρτε αυτή τη λίστα μαζί σας στο επόμενο ραντεβού:
- Ποιος είναι ο ακριβής υπότυπος της λευχαιμίας μου;
- Ποια γενετικά ή χρωμοσωμικά χαρακτηριστικά έχει η νόσος μου και τι σημαίνουν για την πρόγνωσή μου;
- Πώς ισχύουν, ή δεν ισχύουν, τα δημοσιευμένα στατιστικά στοιχεία επιβίωσης ειδικά για τη δική μου περίπτωση;
- Τι θα μας δείξει η ανταπόκρισή μου στον πρώτο κύκλο θεραπείας;
- Πληρώ τις προϋποθέσεις συμμετοχής σε κάποια κλινική δοκιμή;
- Θα άξιζε να πάρω μια δεύτερη γνώμη και μπορείτε να με βοηθήσετε να την εξασφαλίσω;
Σημειώστε τις απαντήσεις ή πάρτε μαζί σας κάποιον που μπορεί να το κάνει. Μια ανασκόπηση του 2003 στο Journal of the Royal Society of Medicine αναφέρει ότι το 40 έως 80% των ιατρικών πληροφοριών που παρέχουν οι επαγγελματίες υγείας ξεχνιέται αμέσως [13].
Συχνές ερωτήσεις
Είναι ιάσιμη η λευχαιμία;
Εξαρτάται από τον τύπο και την ηλικία. Σε μια ευρωπαϊκή μελέτη για την οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ALL), εκτιμήθηκε ότι το 90% των παιδιών ηλικίας 1 έως 4 ετών που διαγνώστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 2000 ιάθηκαν, δηλαδή εκτιμάται ότι η θνησιμότητά τους είναι ίδια με εκείνη του υπόλοιπου πληθυσμού της ίδιας ηλικίας και του ίδιου φύλου [3]. Για τη χρόνια μυελογενή λευχαιμία (CML) σε χρόνια φάση, οι συστάσεις του European LeukemiaNet αναφέρουν ότι οι περισσότεροι ασθενείς έχουν πλέον φυσιολογικό προσδόκιμο ζωής [7]. Για τους άλλους τύπους, ρωτήστε τον αιματολόγο σας τι θα μπορούσε να σημαίνει για εσάς η ίαση ή η μακροχρόνια ύφεση.
Ποιος τύπος λευχαιμίας είναι ο πιο σοβαρός;
Στα ευρωπαϊκά δεδομένα για ενήλικες, η οξεία μυελογενής λευχαιμία (AML), εξαιρουμένης της οξείας προμυελοκυτταρικής λευχαιμίας (APL), είχε τη χαμηλότερη πενταετή επιβίωση μεταξύ των ομάδων που αναφέρθηκαν, 14,8% για όσους διαγνώστηκαν από το 2006 έως το 2008, ενώ η APL, η οποία αναφέρθηκε ξεχωριστά, είχε 61,9% [2].
Μπορείτε να ζήσετε πολλά χρόνια μετά τη λευχαιμία;
Για ορισμένους ανθρώπους, ναι. Οι συστάσεις του European LeukemiaNet αναφέρουν ότι οι περισσότεροι ασθενείς με CML σε χρόνια φάση έχουν πλέον φυσιολογικό προσδόκιμο ζωής [7]. Το Cancer Research UK αναφέρει ότι η χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία (CLL) τείνει να εξελίσσεται πολύ αργά [6] και ότι ορισμένοι άνθρωποι που βρίσκονται υπό παρακολούθηση και αναμονή δεν χρειάζονται ποτέ θεραπεία [9].
Πόσο ακριβή είναι τα ποσοστά επιβίωσης για τη λευχαιμία;
Περιγράφουν ομάδες, όχι μεμονωμένα άτομα. Οι εκτιμήσεις που βασίζονται στον πληθυσμό αντικατοπτρίζουν την επιβίωση όλων των ασθενών με έναν συγκεκριμένο καρκίνο στον πληθυσμό που καλύπτει ένα μητρώο, ενώ τα ευρωπαϊκά μητρώα δεν συλλέγουν συστηματικά μοριακές πληροφορίες ή στοιχεία για τις θεραπείες που έλαβαν οι ασθενείς [1]. Βασίζονται επίσης σε παλαιότερες διαγνώσεις: τα πιο πρόσφατα ευρωπαϊκά στοιχεία σε αυτό το άρθρο καλύπτουν ανθρώπους που διαγνώστηκαν έως το 2013 [1].
Είναι κληρονομική η λευχαιμία;
Στην περίπτωση της CLL, συνήθως όχι. Το Cancer Research UK αναφέρει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι με CLL δεν έχουν οικογενειακό ιστορικό της νόσου, αν και ο κίνδυνός σας είναι υψηλότερος εάν ένας στενός συγγενής έχει CLL [5]. Για τους άλλους τύπους, ρωτήστε τον αιματολόγο σας.
Ο αριθμός στην οθόνη δεν είναι η δική σας ιστορία
Θυμηθείτε από πού ξεκινήσαμε: εσείς, με φόβο, να αναζητάτε ένα ποσοστό επιβίωσης για τη λευχαιμία μέσα σε μια δύσκολη εβδομάδα. Οι αριθμοί είναι μέσοι όροι από το παρελθόν. Ο τύπος της λευχαιμίας σας, η ηλικία σας και τα δικά σας αποτελέσματα εξετάσεων θα σας πουν περισσότερα από οποιονδήποτε συνολικό αριθμό.
Ορίστε λοιπόν το επόμενο βήμα σας, και είναι μικρό. Γράψτε τις ερωτήσεις σας σε ένα χαρτί, πάρτε τις μαζί σας στον αιματολόγο σας και αφήστε αυτή τη συζήτηση, με έναν πραγματικό γιατρό που γνωρίζει τη δική σας πραγματική περίπτωση, να καθορίσει την εικόνα σας για το μέλλον. Όχι ένα στατιστικό στοιχείο. Όχι ένα αποτέλεσμα αναζήτησης. Ένα ποσοστό περιγράφει ένα πλήθος ανθρώπων. Δεν θα μπορούσε ποτέ να περιγράψει εσάς.
Βιβλιογραφικές αναφορές
[1] Trama, A., Geerdes, E. E., Demuru, E., De Angelis, R., Karim-Kos, H. E., Troussard, X., Bennett, D., Marcos-Gragera, R., Kuehni, C. E., Liu, H., Bernasconi, A., Vener, C., Guevara, M., Zwaan, C. M., Mayer-da-Silva, A., Paapsi, K., Ragusa, R., Smith, O. P., & Ομάδα Εργασίας EUROCARE-6. (2025). Επιβίωση παιδιών, εφήβων και νεαρών ενηλίκων στην Ευρώπη που διαγνώστηκαν με αιματολογικές κακοήθειες την περίοδο 2000-2013: Αποτελέσματα της EUROCARE-6, μιας πληθυσμιακής μελέτης. European Journal of Cancer, 222, Άρθρο 115336. https://doi.org/10.1016/j.ejca.2025.115336
[2] Sant, M., Minicozzi, P., Mounier, M., Anderson, L. A., Brenner, H., Holleczek, B., Marcos-Gragera, R., Maynadié, M., Monnereau, A., Osca-Gelis, G., Visser, O., De Angelis, R., & Ομάδα Εργασίας EUROCARE-5. (2014). Επιβίωση ασθενών με αιματολογικές κακοήθειες στην Ευρώπη μεταξύ 1997 και 2008 ανά περιοχή και ηλικία: Αποτελέσματα της EUROCARE-5, μιας πληθυσμιακής μελέτης. The Lancet Oncology, 15(9), 931-942. https://doi.org/10.1016/S1470-2045(14)70282-7
[3] Gatta, G., Rossi, S., Foschi, R., Trama, A., Marcos-Gragera, R., Pastore, G., Peris-Bonet, R., Stiller, C., Capocaccia, R., & Ομάδα Εργασίας EUROCARE. (2013). Τάσεις επιβίωσης και ίασης παιδιών, εφήβων και νεαρών ενηλίκων στην Ευρώπη που διαγνώστηκαν με οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία από το 1982 έως το 2002. Haematologica, 98(5), 744-752. https://doi.org/10.3324/haematol.2012.071597
[4] Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων. (2026, 1 Σεπτεμβρίου). Kymriah. Ανακτήθηκε στις 15 Νοεμβρίου 2026 από https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/kymriah
[5] Cancer Research UK. (2024, 30 Αυγούστου). Παράγοντες κινδύνου και αίτια της χρόνιας λεμφοκυτταρικής λευχαιμίας (ΧΛΛ). Ανακτήθηκε στις 15 Νοεμβρίου 2026 από https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/chronic-lymphocytic-leukaemia-cll/risks-causes
[6] Cancer Research UK. (2024, 25 Σεπτεμβρίου). Χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία (ΧΛΛ). Ανακτήθηκε στις 15 Νοεμβρίου 2026 από https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/chronic-lymphocytic-leukaemia-cll
[7] Hochhaus, A., Baccarani, M., Silver, R. T., Schiffer, C., Apperley, J. F., Cervantes, F., Clark, R. E., Cortes, J. E., Deininger, M. W., Guilhot, F., Hjorth-Hansen, H., Hughes, T. P., Janssen, J. J. W. M., Kantarjian, H. M., Kim, D. W., Larson, R. A., Lipton, J. H., Mahon, F. X., Mayer, J., . . . Hehlmann, R. (2020). Συστάσεις του European LeukemiaNet για το 2020 σχετικά με τη θεραπεία της χρόνιας μυελογενούς λευχαιμίας. Leukemia, 34(4), 966-984. https://doi.org/10.1038/s41375-020-0776-2
[8] NHS. (2026, 9 Σεπτεμβρίου). Συμπτώματα της οξείας μυελογενούς λευχαιμίας. Ανακτήθηκε στις 15 Νοεμβρίου 2026 από https://www.nhs.uk/conditions/acute-myeloid-leukaemia/symptoms/
[9] Cancer Research UK. (2024, 18 Ιουλίου). Παρακολούθηση και αναμονή. Ανακτήθηκε στις 15 Νοεμβρίου 2026 από https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/treatment/watch-and-wait
[10] Vener, C., Lillini, R., De Angelis, R., Bonfarnuzzo, S., Poirel, H. A., Trama, A., Visser, O., Troussard, X., Marcos-Gragera, R., Maynadié, M., Demuru, E., Di Benedetto, C., Johannesen, T. B., Solans, M., Paapsi, K., Guevara, M., Mousavi, S. M., Blum, M., Von Moos, R., . . . Ομάδα Εργασίας EUROCARE-6. (2025). Μακροχρόνια επιβίωση ασθενών με μυελοειδή νεοπλάσματα και εθνικές δαπάνες υγείας: Μια αναδρομική πληθυσμιακή μελέτη EUROCARE-6. European Journal of Cancer, 220, Άρθρο 115231. https://doi.org/10.1016/j.ejca.2025.115231
[11] Cancer Research UK. (2024, 6 Σεπτεμβρίου). Σταδιοποίηση της χρόνιας λεμφοκυτταρικής λευχαιμίας (ΧΛΛ). Ανακτήθηκε στις 15 Νοεμβρίου 2026 από https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/chronic-lymphocytic-leukaemia-cll/staging
[12] Cancer Research UK. (2025, 12 Ιουνίου). Στάδια (φάσεις) της χρόνιας μυελογενούς λευχαιμίας (ΧΜΛ). Ανακτήθηκε στις 15 Νοεμβρίου 2026 από https://cancerresearchuk.org/about-cancer/chronic-myeloid-leukaemia-cml/stages
[13] Kessels, R. P. C. (2003). Η μνήμη των ασθενών για τις ιατρικές πληροφορίες. Journal of the Royal Society of Medicine, 96(5), 219-222. https://doi.org/10.1177/014107680309600504
Αυτό το άρθρο παρέχει αποκλειστικά ενημερωτική υποστήριξη και δεν υποκαθιστά την επαγγελματική ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Συμβουλεύεστε πάντα τον επαγγελματία υγείας σας για ιατρικές αποφάσεις.

Το περιεχόμενο αυτό δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του έργου YARN, το οποίο συγχρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα EU4Health την περίοδο 2025-2028 (συμφωνία επιχορήγησης αριθ. 101219053).
