Skip to main content
MCED-tests: wat vroege opsporing van meerdere kankersoorten betekent en hoe deze tests zich verhouden
WetenschapAlleArtikelYARN

MCED-tests: wat vroege opsporing van meerdere kankersoorten betekent en hoe deze tests zich verhouden

MCED-tests zijn bedoeld om met één bloedafname signalen van meerdere kankersoorten op te sporen. Deze gids legt uit hoe ze werken, waarin Galleri, CancerSEEK en Cancerguard verschillen en wat een positieve uitslag voor je betekent.

Geschreven doorIrina Kolomiiets
Gecontroleerd doorŠarūnas Narbutas
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:

Belangrijkste punten

  • MCED-tests (multi-cancer early detection) zijn bloedtests die in één monster een kankersignaal van meerdere kankersoorten proberen op te sporen [1]. Het is een categorie, geen afzonderlijk product.
  • Galleri is waarschijnlijk de test waarvan je hebt gehoord, maar het is niet de enige. CancerSEEK werd beschreven in een wetenschappelijk artikel uit 2018 [2]. Cancerguard wordt in de Verenigde Staten aangeboden als een door een laboratorium ontwikkelde test [3].
  • Deze tests zijn bedoeld als aanvulling op je reguliere screening, niet als vervanging ervan [4][5].
  • In het NHS-Galleri-onderzoek, waarin 142.250 mensen van 50 tot 77 jaar in Engeland werden gevolgd, verminderde de test het gezamenlijke aantal kankergevallen in stadium III en IV niet voor 12 vooraf vastgelegde kankersoorten [1][6]. In de groep die de test kreeg aangeboden, werden minder kankergevallen in stadium IV vastgesteld, maar langere follow-up is nodig om te weten of dat tot betere uitkomsten leidt [1].
  • Een positieve uitslag is geen diagnose [4][5]. In dat onderzoek werd bij 937 van de 1.801 positieve uitslagen (52%) kanker vastgesteld [6].
  • In de EU moet een dergelijke test een CE-markering hebben, tenzij er een uitzondering geldt, zoals voor een intern ontwikkelde test van een zorginstelling [7]. Tot en met mei 2026 had nog geen enkel land een test voor meerdere kankersoorten opgenomen in een georganiseerd screeningsprogramma [8].

Je hoorde "screenen op meer dan 50 kankersoorten". Dit betekent dat werkelijk.

Stel je een e-mail van je werkgever voor met een aanbod voor een bloedtest die, zo staat er, kan "screenen op meer dan 50 kankersoorten". Je eerste vraag is waarschijnlijk dezelfde als die van de meeste mensen: is dit echt, of is het oplichting? Die vraag ligt ten grondslag aan bijna elk gesprek over MCED-tests, een afkorting van multi-cancer early detection: vroege opsporing van meerdere kankersoorten. De technologie is echt. Of ze levens redt, is nog een open vraag [1][6].

Laten we dus even rustig naar het hele plaatje kijken: wat vroege opsporing van meerdere kankersoorten betekent, hoe de belangrijkste tests zich tot elkaar verhouden, hoe ze aansluiten op de screening die je al krijgt en wat nog niemand weet. Ik ben er niet om je een test te verkopen of je ervan af te schrikken. Dit is wat je van een goed geïnformeerde vriend zou willen horen voordat je er geld aan uitgeeft.

Wat betekent MCED?

MCED staat voor multi-cancer early detection: vroege opsporing van meerdere kankersoorten. Het idee is eenvoudig uit te leggen, maar moeilijk te realiseren: één bloedafname, onderzocht op signalen van meerdere kankersoorten, bij mensen zonder klachten [4].

Deze tests zoeken naar sporen van kanker in het bloed. Afhankelijk van de test kan het gaan om DNA-veranderingen, methyleringspatronen (chemische veranderingen aan DNA), DNA-fragmentatiepatronen, eiwitconcentraties of antistoffen [4]. Wanneer het laboratorium een patroon vindt dat op kanker lijkt, rapporteert het een "kankersignaal" [1][9].

De test brengt niet je hele lichaam in beeld zoals een scan dat doet. Hij zoekt in je bloed naar aanwijzingen.

Leeftijd doet ertoe. NHS-Galleri, het grote onderzoek in Engeland, wierf mensen van 50 tot 77 jaar [1]. Op die groep hebben de onderzoeksgegevens betrekking.

MCED versus MCD: waarom je beide termen tegenkomt

Als je je verder inleest, kom je een tweede afkorting tegen: MCD, voor multi-cancer detection, oftewel opsporing van meerdere kankersoorten. Het Amerikaanse National Cancer Institute (NCI) gebruikt die term, terwijl sommige onderzoekers en bedrijven de voorkeur geven aan MCED [4]. Beide verwijzen naar hetzelfde type test, bedoeld om kanker op te sporen bij mensen zonder klachten [4].

Een kanttekening over het NCI: het is een Amerikaanse instantie. Waar ik ernaar verwijs, is de informatie dus afkomstig uit de VS en kunnen Europese aanbevelingen op onderdelen verschillen. Als je op de ene term hebt gezocht en op een pagina met de andere bent beland, zit je hier goed.

Lees ook · WetenschapDe Galleri-test uitgelegd: voor wie, hoe hij werkt en wat de uitslagen betekenenGalleri zoekt in één bloedmonster naar een gemeenschappelijk signaal van meer dan 50 soorten kanker. Deze gids legt uit hoe de test werkt, wat het Engelse NHS-onderzoek aantoonde, wat een positieve uitslag betekent en wat je je arts kunt vragen.

Hoe MCED-tests verschillen van traditionele kankerscreening

Denk aan de screening die je misschien al kent. Dit staat in de EU-aanbeveling over kankerscreening voor drie kankersoorten:

  • Borstkanker: mammografie voor vrouwen van 50 tot 69 jaar, met 45 tot 74 jaar als voorgestelde uitbreiding [10].
  • Baarmoederhalskanker: HPV-tests voor vrouwen van 30 tot 65 jaar [10].
  • Dikkedarm- en endeldarmkanker (colorectale kanker): een ontlastingstest, FIT genaamd, voor mensen van 50 tot 74 jaar, met een coloscopie als vervolgonderzoek bij een positieve uitslag [10].

Elk van deze tests is bedoeld om één kankersoort op te sporen. Voor long-, prostaat- en maagkanker gaat de aanbeveling minder ver. Op basis van verder onderzoek nodigt zij lidstaten uit om te kijken naar lagedosis-CT voor mensen met een hoog risico op longkanker, georganiseerde PSA-screening met MRI-vervolgonderzoek voor prostaatkanker en screenings- en teststrategieën voor Helicobacter pylori in landen en regio's met een hoge incidentie van en sterfte aan maagkanker [10].

MCED draait dat om. In plaats van zich op één kankersoort te richten, zoekt de test breed: één monster, veel kankersoorten [1]. Juist die brede aanpak maakt de test aantrekkelijk.

Waarom is die brede aanpak belangrijk? Volgens het NCI komt meer dan de helft van de kankersterfte voor rekening van kankersoorten waarvoor geen screeningstest wordt aanbevolen, waaronder zeer dodelijke vormen zoals eierstok- en alvleesklierkanker [4]. Dat komt van een Amerikaanse instantie, dus beschouw het als een beeld van de Amerikaanse situatie. Maar ook in Europa is die leemte zichtbaar: alvleesklier- en eierstokkanker staan niet bij de kankersoorten die de Commissie noemt in de samenvatting van haar screeningsaanbeveling [10]. Een test die zelfs maar een deel van deze kankers eerder zou kunnen signaleren, zou een echte leemte vullen.

De keerzijde is eenvoudig uit te leggen. Een test die op één kankersoort is gericht, hoeft alleen die ene ziekte goed op te sporen. Een test die naar veel kankersoorten zoekt, moet met één monster een breder terrein bestrijken, en geen van deze tests screent op alle kankersoorten [4].

Wat MCED-tests je wel en niet kunnen vertellen

Een MCED-test screent. Hij stelt geen diagnose. Dat onderscheid is het belangrijkste om te begrijpen voordat je zo'n test laat doen.

Een positieve uitslag betekent dat de test een signaal heeft opgepikt dat op kanker kan wijzen, en leidt tot verder onderzoek [4]. Het is geen definitief oordeel. Een negatieve uitslag is geruststellend, maar geen garantie dat je gezond bent, want deze tests missen ook kanker: in NHS-Galleri kreeg ongeveer een derde van de mensen die kanker hadden een positieve uitslag [9]. Als je een nieuw knobbeltje opmerkt of een klacht hebt die niet overgaat, is een negatieve MCED-uitslag geen reden om af te wachten.

Zo houd je dat in de praktijk helder.

✓ Wel doen✗ Niet doen
Blijf volgens schema deelnemen aan de reguliere screening die je wordt aanbevolenEen MCED-test beschouwen als vervanging van je mammografie, darmkankerscreening of baarmoederhalskankerscreening
Bespreek elke uitslag met je arts voordat je ernaar handeltAannemen dat een positieve uitslag betekent dat je kanker hebt
Weeg de kosten van de test en het vervolgonderzoek af voordat je er een aanvraagtEen zorgwekkende klacht negeren alleen omdat een test negatief was
Vraag op welke specifieke kankersoorten de test is gerichtVerwachten dat de test alles opspoort

De belangrijkste MCED-tests vergeleken

Het helpt om de tests naast elkaar te bekijken, want zodra je ziet dat verschillende tests andere methoden gebruiken, wordt het hele vakgebied duidelijker.

Deze tests werken niet allemaal op dezelfde manier en zoeken niet allemaal naar dezelfde kankersoorten [4]. Als je de verschillen kent, kun je betere vragen stellen wanneer je zo'n test overweegt.

Galleri (GRAIL)

De Galleri-test wordt gemaakt door GRAIL. Daarom wordt hij ook wel de GRAIL-test genoemd [11]. Dit is waarschijnlijk de test waarvan je al eens hebt gehoord. Hij zoekt naar patronen in DNA dat in het bloed circuleert en voorspelt, wanneer hij een kankersignaal detecteert, uit welk deel van het lichaam dat signaal waarschijnlijk afkomstig is [1].

Volgens GRAIL kan de test screenen op 50 of meer kankersoorten [11]. In een validatiestudie uit 2021, waarvan onder de auteurs ook onderzoekers met banden met GRAIL waren, werden kankersignalen gedetecteerd bij meer dan 50 kankersoorten [12]. Uit dezelfde studie bleek dat de test 16,8% van de kankers in stadium I en 90,1% van de kankers in stadium IV opspoorde (de sensitiviteit per stadium). De test herkende gevorderde kanker dus veel beter dan kanker in een vroeg stadium [12].

Op de eigen patiëntenwebsite van GRAIL staat dat de informatie uitsluitend bedoeld is voor mensen in de Verenigde Staten [11]. In Engeland is Galleri onderzocht in de NHS-Galleri-studie [1]. Als iemand Galleri aanbiedt waar je woont, vraag dan via welke regelgevingsprocedure de test wordt aangeboden (daarover hieronder meer). Voor meer informatie over deze specifieke test lees je onze gids De Galleri-test uitgelegd: voor wie hij bedoeld is, hoe hij werkt en wat de uitslagen betekenen. Daarin leggen we uit voor wie de test bedoeld is en hoe je een uitslag moet interpreteren.

CancerSEEK en Cancerguard

Galleri is niet de enige benadering. Een artikel uit 2018 in het tijdschrift Science beschreef CancerSEEK, een test die twee soorten signalen combineert: concentraties van circulerende eiwitten en mutaties in celvrij DNA [2]. De onderzoekers testten de methode bij 1.005 mensen met niet-uitgezaaide, klinisch vastgestelde kanker van de eierstok, lever, maag, alvleesklier, slokdarm, dikke darm of endeldarm, long of borst. Slechts 7 van de 812 gezonde controlepersonen testten positief [2]. Deze kankers waren al klinisch vastgesteld. Dit was dus een studie bij mensen met een bekende kankerdiagnose, geen screeningsonderzoek [2].

Cancerguard is van Exact Sciences. Het bedrijf introduceerde de test in de Verenigde Staten als een in het laboratorium ontwikkelde test [3]. Volgens het bedrijf kan de test meer dan 50 kankersoorten en subtypen detecteren [3].

De conclusie is niet dat de ene methode beter is dan de andere. Elke test zoekt naar een eigen groep kankersoorten en geen enkele test screent op alle soorten [4]. "Multi-kanker" betekent niet "elke kanker".

Hoe deze tests zich tot elkaar verhouden

TestWat de test onderzoektOp welke kankersoorten de test gericht isHuidige stand van zaken
Galleri (GRAIL)Patronen in DNA dat in het bloed circuleert [1]Meer dan 50 kankersoorten in een validatiestudie uit 2021 [12]Onderzocht in de NHS-Galleri-studie in Engeland [1]; de patiëntenwebsite van de fabrikant is bedoeld voor mensen in de VS [11]
CancerSEEKCirculerende eiwitten en mutaties in celvrij DNA [2]Acht veelvoorkomende kankersoorten in de studie uit 2018 [2]Beschreven in een onderzoeksartikel uit 2018 [2]
Cancerguard (Exact Sciences)Verschillende klassen biomarkers, volgens het bedrijf [3]Meer dan 50 kankersoorten en subtypen, volgens het bedrijf [3]In de Verenigde Staten geïntroduceerd als een in het laboratorium ontwikkelde test [3]

Eén kanttekening bij deze tabel. Deze gegevens veranderen wanneer nieuwe onderzoeksresultaten verschijnen en bedrijven hun producten aanpassen. Zie dit als een momentopname en controleer de actuele gegevens bij de testfabrikant of je arts voordat je erop vertrouwt.

30.2 MCED

Bloedtests voor specifieke kankersoorten (borst- en alvleesklierkanker)

Er is een tweede categorie die je beter los kunt zien van MCED: bloedtests die zijn ontwikkeld om één kankersoort op te sporen, niet meerdere.

De gedachte erachter is anders. Een test die op één ziekte gericht is, hoeft alleen die ene ziekte goed op te sporen.

Bloedtests voor borstkankerscreening

Een bloedtest voor borstkankerscreening klinkt alsof die de mammografie kan vervangen die niemand prettig vindt. Voor screening noemt de EU-aanbeveling echter mammografie voor vrouwen van 50 tot 69 jaar, met 45 tot 74 jaar als voorgestelde ruimere leeftijdsgroep [10]. Krijg je een uitnodiging voor een mammografie, ga dan. Biedt een kliniek of website je in plaats daarvan een bloedtest aan, vraag dan welk wetenschappelijk bewijs daarvoor bestaat en of er een screeningsrichtlijn is die deze test aanbeveelt.

Bloedtests voor alvleesklierkankerscreening

Alvleesklierkanker laat zien waarom mensen deze tests willen. Het NCI noemt deze ziekte als een van de zeer dodelijke kankersoorten waarvoor geen screeningstest wordt aanbevolen [4]. Een betrouwbare bloedtest voor alvleesklierkankerscreening zou van grote betekenis zijn. Maar als iemand je nu zo'n test aanbiedt, vraag dan op welk bewijs die berust en wat er na een positieve uitslag gebeurt.

MCED-tests versus reguliere screening: wat komt eerst?

Als je één boodschap uit dit artikel onthoudt, laat het dan deze zijn: voor kankersoorten waarvoor al een aanbevolen screeningstest bestaat, blijft die test op de eerste plaats staan. Volgens het NCI wordt reguliere screening aanbevolen, ongeacht of je een MCED-test laat doen [4]. Op de pagina van Cancer Research UK over de test wordt mensen aangeraden screening te overwegen als ze daarvoor worden uitgenodigd, ongeacht of ze aan het onderzoek deelnemen [5].

In de EU gaat het om mammografie, HPV-tests en FIT, terwijl screening op long-, prostaat- en maagkanker nog wordt onderzocht [10]. Reguliere screening blijft dus je belangrijkste middel. Een MCED-test is, als je daarvoor kiest, een aanvulling en geen vervanging. Weet je niet zeker voor welke screenings je in aanmerking komt, dan vind je meer uitleg in onze gids Welke kankerscreenings moet je laten doen? Een praktische gids op basis van leeftijd, geslacht en risico.

Zie het als een breder vangnet onder de gerichte netten die je al uitwerpt. Je blijft op de gebruikelijke momenten je mammografie en darmkankerscreening laten doen. De MCED-test is er om mogelijk iets op te sporen bij kankersoorten waarvoor helemaal geen screening bestaat.

Dat is het idee achter MCED-tests: niet vervangen wat werkt, maar kankersoorten bereiken waarvoor we op dit moment niets hebben. Of ze die belofte waarmaken, is precies wat studies zoals NHS-Galleri onderzoeken.

Wat gebeurt er als je MCED-test positief is?

Dit is een scenario waar mensen pas over nadenken als ze erin zitten. Juist dit zou ik vooraf graag door een vriend uitgelegd krijgen. Een positieve uitslag zet een proces in gang. Het is geen eindpunt.

Het vervolgtraject, stap voor stap

  • Je uitslag laat een kankersignaal zien. Bij Galleri wordt ook voorspeld uit welk deel van het lichaam het signaal waarschijnlijk afkomstig is [1].
  • Je arts regelt aanvullend onderzoek, zoals beeldvorming, een weefselbiopsie of, in sommige gevallen, een operatie [4].
  • Uit dat onderzoek blijkt of er kanker aanwezig is. Het kan tijd en meerdere onderzoeken kosten om dat antwoord te krijgen [4].

Een positieve uitslag biedt nog lang geen zekerheid. In NHS-Galleri bleek bij 937 van de 1.801 positieve uitslagen over drie rondes (52%) sprake van kanker [6]. Minder dan 1 op de 200 tests gaf vals alarm [1]. Toch werd ongeveer de helft van de positieve uitslagen niet gevolgd door een kankerdiagnose [6]. Ook een vals alarm heeft gevolgen: het NCI noemt angst, tijd, kosten en de risico's van vervolgonderzoek als mogelijke nadelen [4].

Dat alles maakt de tests niet nutteloos. Een positieve uitslag is het begin van een vraag, niet het antwoord. Het helpt om dat te weten voordat die uitslag in je inbox belandt.

Regelgeving en verzekeringen

Laten we het hebben over de regels en wie betaalt, want daarover bestaat veel verwarring.

In de EU vallen tests die monsters uit het menselijk lichaam onderzoeken, zoals bloed, onder Verordening (EU) 2017/746 betreffende medische hulpmiddelen voor in-vitrodiagnostiek, bekend als de IVDR [13]. Zo'n hulpmiddel moet een CE-markering hebben, of door een zorginstelling intern worden vervaardigd op grond van artikel 5, lid 5, of worden gebruikt in een prestatiestudie, of bij uitzondering van een bevoegde autoriteit een ontheffing van de CE-markeringsplicht krijgen [7]. Lidstaten kunnen de vervaardiging en het gebruik van intern vervaardigde hulpmiddelen ook beperken, dus wat is toegestaan kan per land verschillen [7].

Wat betekent dat voor jou? Vraag elke kliniek of elk bedrijf dat een bloedtest voor meerdere soorten kanker aanbiedt, welke van deze routes voor de test wordt gebruikt, en vraag om schriftelijke bevestiging.

Dan zijn er de kosten. Tot en met mei 2026 had geen enkel land een MCED-test opgenomen in een georganiseerd screeningsprogramma [8]. Als een kliniek je zo'n nieuwe kankerscreeningstest aanbiedt, vraag dan schriftelijk naar de totaalprijs, inclusief eventuele vervolgonderzoeken na een positieve uitslag, en vraag je verzekeraar of iets daarvan wordt vergoed.

Wat het NHS-Galleri-onderzoek ons zojuist heeft geleerd

In Engeland zijn inmiddels de resultaten bekendgemaakt van een groot gerandomiseerd onderzoek naar een MCED-test [1]. Peter Sasieni, hoogleraar kankerepidemiologie aan Queen Mary University of London, noemt het wereldwijd het eerste gerandomiseerde gecontroleerde onderzoek waarin een MCED-bloedtest op deze schaal is beoordeeld [1]. NHS-Galleri wierf 142.250 mensen van 50 tot en met 77 jaar en wees hen willekeurig toe aan een interventiegroep, waarvan het bloed met de Galleri-test werd onderzocht, of aan een controlegroep die de gebruikelijke NHS-zorg ontving [1]. Deelnemers werden uitgenodigd om tijdens drie jaarlijkse screeningsrondes bloed af te staan [1]. De resultaten werden in september 2026 gepubliceerd in New England Journal of Medicine en Nature Medicine [1].

De belangrijkste uitkomst is een tegenvaller. Het onderzoek bereikte zijn hoofddoel niet: het gecombineerde aantal gevallen van kanker in stadium III en IV bij 12 vooraf vastgestelde kankersoorten verminderen [1]. Daarachter gaat een gemengder beeld schuil. Bij mensen aan wie de test werd aangeboden, werd minder vaak kanker in stadium IV vastgesteld, maar vaker kanker in stadium III, en die verschillen hieven elkaar op [6]. Er werden meer kankers in stadium I en II gevonden, en minder diagnoses gesteld na een bezoek aan de spoedeisende hulp (SEH) [1].

Volgens de onderzoekers is langere follow-up nodig om te zien hoe deze verschillen zich ontwikkelen en of ze tot betere uitkomsten leiden [1]. Het onderzoek had ook onvoldoende statistische zeggingskracht om aan te tonen of de test het aantal sterfgevallen door kanker vermindert [6].

Wat de nauwkeurigheid betreft: per ronde kreeg ongeveer één op de 100 geteste mensen een positieve uitslag [1]. De specificiteit van de test, oftewel hoe betrouwbaar de uitslag negatief blijft als er geen kanker is, lag rond de 99,5% tot 99,6% [1]. En zoals hierboven vermeld, kreeg ongeveer een derde van de mensen die kanker hadden een positieve uitslag [9].

Nog iets om te weten: GRAIL, het bedrijf achter Galleri, financierde het onderzoek [1][6]. De NHS en andere gezondheidsorganisaties zullen de onderzoeksgegevens meewegen bij hun beoordeling van de mogelijke toekomstige rol van tests voor de vroege opsporing van meerdere soorten kanker [1].

Wat je de komende jaren in de gaten moet houden

Ik zal eerlijk zijn over de openstaande vragen. De wetenschap hierover is nog in ontwikkeling, en een stellig antwoord in welke richting dan ook zou op het bewijs vooruitlopen.

De grootste onbekende is of het eerder opsporen van kanker met deze tests betekent dat er minder mensen aan overlijden. In de standpuntverklaringen van de UK National Screening Committee, zoals beschreven in een bericht van University of Warwick, staat dat vroege aanwijzingen voor voordeel, zoals minder diagnoses in een laat stadium, sterfte niet kunnen vervangen als maatstaf voor de werking van een screeningsprogramma [8]. Het bericht wijst ook op de zorg dat deze tests mogelijk vooral agressievere kankers opsporen. Daardoor zou een programma gunstig kunnen lijken doordat er minder diagnoses in een laat stadium zijn, zonder een overeenkomstige daling van de sterfte [8].

Daarachter stapelen andere vragen zich op. Hoe vaak moet je testen? Wie heeft er het meeste baat bij, en wie wordt alleen onnodig bang gemaakt? Wat is de juiste vervolgstap bij een onduidelijke uitslag? NHS-Galleri zelf was niet opgezet om verschillende screeningsintervallen te beoordelen [6]. Verdere analyses zijn gepland, waaronder follow-up op langere termijn [1].

Houd die resultaten in de gaten. Ze vertellen je veel meer dan welke advertentie ook.

30. 3 MCED

Met je arts praten over MCED-tests

De beslissing om een MCED-test te laten doen is niet simpelweg een kwestie van ja of nee. Het gaat erom of de test bij je past. Dat hangt af van je leeftijd, je risico, je budget en hoe je met een onzekere uitslag zou omgaan.

Dit is een beslissing om samen met je arts te nemen. Jij brengt je waarden en je situatie in, je arts het medische beeld, en samen bepalen jullie of testen voor jou zinvol is. Als de gedachte aan een mogelijk vals alarm en een reeks vervolgscans je uit je evenwicht zou brengen, zeg dat dan vóór de test, niet erna.

Vragen om te stellen voordat je je laat testen

  • Ben ik op basis van mijn leeftijd en risicofactoren überhaupt een geschikte kandidaat?
  • Naar welke specifieke kankersoorten zoekt deze test, en hoe nauwkeurig is de test daarvoor?
  • Heeft de test een CE-markering, is deze intern vervaardigd door een zorginstelling of wordt deze aangeboden als onderdeel van een onderzoek?
  • Wat is de totaalprijs, inclusief vervolgonderzoeken, en wordt iets daarvan vergoed?
  • Als de uitslag positief is, wat gebeurt er dan en wat gaat mij dat kosten?
  • Hoe sluit dit aan op de screeningsonderzoeken waarvoor ik al in aanmerking kom?

Neem die lijst mee naar je afspraak. Een goede arts zal dat waarderen.

Eén test binnen een groter geheel

Dus terug naar die e-mail van je werkgever: echt of oplichterij? Echt. Vroege opsporing van meerdere soorten kanker is een serieus onderzoeksgebied, en op een dag kan het helpen om kankers op te sporen waarvoor nu geen screening wordt aanbevolen [4]. Maar het grote NHS-Galleri-onderzoek liet in totaal geen afname zien van kanker in stadium III en IV [6]. Of de test levens redt, is nog niet bekend [1][6]. En de test is geen vervanging voor de screening die al bestaat [4].

Mijn advies: blijf deelnemen aan de aanbevolen screening, wat je ook besluit. Als je interesse hebt in een MCED-test, bestel die dan niet in een opwelling via een website. Neem de bovenstaande vragen mee naar je arts en ga het gesprek aan.

Als jij die e-mail hebt gekregen, is de weinig spectaculaire stap waarschijnlijk de juiste eerste stap: maak een afspraak voor de screening die je al een tijd uitstelt. Een MCED-test kan ooit een zinvolle aanvulling worden. Voorlopig komen de aanbevolen onderzoeken eerst.

Bronnen

[1] Queen Mary University of London. (2026, 23 september). Groot NHS-onderzoek levert nieuw bewijs over bloedtest voor meerdere soorten kanker [Nieuwsbericht]. https://www.qmul.ac.uk/news/latest-news/2026/medicine-and-dentistry/fmd/major-nhs-trial-provides-new-evidence-on-multi-cancer-blood-test.html

[2] Cohen, J. D., Li, L., Wang, Y., Thoburn, C., Afsari, B., Danilova, L., Douville, C., Javed, A. A., Wong, F., Mattox, A., Hruban, R. H., Wolfgang, C. L., Goggins, M. G., Dal Molin, M., Wang, T. L., Roden, R., Klein, A. P., Ptak, J., Dobbyn, L., . . . Papadopoulos, N. (2018). Detectie en lokalisatie van chirurgisch reseceerbare kankers met een bloedtest op meerdere analyten. Science, 359(6378), 926-930. https://doi.org/10.1126/science.aar3247

[3] Exact Sciences Corp. (z.d.). Exact Sciences lanceert Cancerguard™, de eerste bloedtest in zijn soort voor vroege opsporing van meerdere soorten kanker [Persbericht]. Business Wire. https://www.businesswire.com/news/home/20250910938880/en/Exact-Sciences-Launches-Cancerguard-First-of-Its-Kind-Multi-Cancer-Early-Detection-Blood-Test

[4] National Cancer Institute, afdeling kankerpreventie. (z.d.). Vragen en antwoorden over tests voor de opsporing van meerdere soorten kanker. Geraadpleegd op 15 november 2026, via https://prevention.cancer.gov/research-areas/networks-consortia-programs/csrn/q-a-about-mcd-tests

[5] Cancer Research UK. (2025, 29 mei). Galleri-bloedtest. Geraadpleegd op 15 november 2026, via https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/tests-and-scans/blood-tests/galleri-blood-test

[6] Sasieni, P., Johnson, P., Round, T., Warwick, J., Jones, H., Dolly, S., Lee, L., Lee, Y., Kumar, H., Liang, W., Smittenaar, R., Neal, R. D., & Swanton, C. (2026). Effect van screening met een test voor vroege opsporing van meerdere soorten kanker op kankerdiagnoses in een laat stadium. New England Journal of Medicine, 395(14), 1374-1386. https://doi.org/10.1056/NEJMoa2505723

[7] Coördinatiegroep voor medische hulpmiddelen. (2023, januari). Richtsnoeren voor de vrijstelling voor zorginstellingen op grond van artikel 5, lid 5, van Verordening (EU) 2017/745 en Verordening (EU) 2017/746 (MDCG 2023-1). https://health.ec.europa.eu/system/files/2023-01/mdcg_2023-1_en.pdf

[8] University of Warwick. (2026, 26 mei). Onderzoekers van Warwick helpen nieuwe nationale richtlijnen voor kankerscreening vorm te geven [Persbericht]. https://warwick.ac.uk/news/pressreleases/warwick-researchers-help-shape-national-guidance-for-cancer-screening/

[9] NHS-Galleri Trial. (2026, 23 september). Eerste volledige resultaten van het NHS-Galleri-onderzoek gepubliceerd in toonaangevende tijdschriften [Onderzoeksupdate]. https://www.nhs-galleri.org/trial-updates/first-full-nhs-galleri-results-published-in-leading-journals

[10] Europese Commissie. (2022, 9 december). Europese gezondheidsunie: Commissie verwelkomt goedkeuring van nieuwe EU-aanbevelingen voor kankerscreening (Persbericht IP/22/7548). https://ec.europa.eu/commission/presscorner/api/files/document/print/en/ip22_7548/IP_22_7548_EN.pdf

[11] GRAIL, Inc. (z.d.). Welke bloedtest toont een signaal van kanker aan? | Galleri® [Patiënteninformatie]. Geraadpleegd op 15 november 2026, via https://www.galleri.com/patient

[12] Klein, E. A., Richards, D., Cohn, A., Tummala, M., Lapham, R., Cosgrove, D., Chung, G., Clement, J., Gao, J., Hunkapiller, N., Jamshidi, A., Kurtzman, K. N., Seiden, M. V., Swanton, C., & Liu, M. C. (2021). Klinische validatie van een gerichte, op methylering gebaseerde test voor vroege opsporing van meerdere soorten kanker met behulp van een onafhankelijke validatieset. Annals of Oncology, 32(9), 1167-1177. https://doi.org/10.1016/j.annonc.2021.05.806

[13] Coördinatiegroep voor medische hulpmiddelen. (2024, oktober). Richtsnoeren voor de kwalificatie van medische hulpmiddelen voor in-vitrodiagnostiek (MDCG 2024-11). https://health.ec.europa.eu/document/download/12b92152-371f-404d-a865-93800cd5cdcaen?filename=mdcg_2024-11_en.pdf

Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en is geen medisch advies. Raadpleeg altijd uw arts of een andere gekwalificeerde zorgverlener voor advies dat past bij uw situatie.

YARN project logo

Deze inhoud is gemaakt tijdens het project YARN, medegefinancierd in het kader van het EU4Health-programma in 2025-2028 (subsidieovereenkomst nr. 101219053).

Verder lezen · WetenschapDe Galleri-test uitgelegd: voor wie, hoe hij werkt en wat de uitslagen betekenenGalleri zoekt in één bloedmonster naar een gemeenschappelijk signaal van meer dan 50 soorten kanker. Deze gids legt uit hoe de test werkt, wat het Engelse NHS-onderzoek aantoonde, wat een positieve uitslag betekent en wat je je arts kunt vragen.