Najważniejsze informacje
- Testy MCED (wczesnego wykrywania wielu nowotworów) to badania krwi, które mają wykrywać sygnał kilku typów nowotworów w jednej próbce [1]. To kategoria badań, a nie pojedynczy produkt.
- Galleri to prawdopodobnie test, o którym słyszysz najczęściej, ale nie jest jedyny. CancerSEEK opisano w publikacji naukowej z 2018 roku [2]. Cancerguard jest oferowany w Stanach Zjednoczonych jako test opracowany przez laboratorium [3].
- Testy te mają uzupełniać regularne badania przesiewowe, a nie je zastępować [4][5].
- W badaniu NHS-Galleri, w którym obserwowano 142 250 osób w wieku od 50 do 77 lat w Anglii, test nie zmniejszył łącznej liczby nowotworów w III i IV stopniu zaawansowania wśród 12 wcześniej określonych typów nowotworów [1][6]. W grupie, której zaoferowano test, rozpoznano mniej nowotworów w IV stopniu zaawansowania, ale potrzeba dłuższej obserwacji, aby ustalić, czy przekłada się to na lepsze wyniki leczenia [1].
- Dodatni wynik nie jest rozpoznaniem choroby [4][5]. W tym badaniu nowotwór potwierdzono w 937 z 1801 przypadków dodatniego wyniku (52%) [6].
- W UE taki test musi mieć oznakowanie CE, chyba że zastosowanie ma wyjątek, na przykład dotyczący testu wytwarzanego na własny użytek przez instytucję zdrowia publicznego [7]. Do maja 2026 roku żaden kraj nie włączył testu wykrywającego wiele nowotworów do zorganizowanego programu badań przesiewowych [8].
Słyszysz: „badanie przesiewowe w kierunku ponad 50 nowotworów”. Oto co to naprawdę oznacza.
Wyobraź sobie e-mail od pracodawcy z ofertą badania krwi, które — jak zapewnia — pozwala „wykrywać przesiewowo ponad 50 nowotworów”. Twoje pierwsze pytanie jest zapewne takie samo jak u większości osób: czy to naprawdę działa, czy to oszustwo? To pytanie leży u podstaw niemal każdej rozmowy o testach MCED, czyli testach wczesnego wykrywania wielu nowotworów. Ta technologia jest realna. To, czy ratuje życie, pozostaje otwartą kwestią [1][6].
Zwolnijmy więc i spójrzmy na całość: co oznacza wczesne wykrywanie wielu nowotworów, jak wypada porównanie wiodących testów, jak uzupełniają one badania przesiewowe, z których już korzystasz, i czego nadal nikt nie wie. Nie chcę sprzedawać Ci testu ani Cię do niego zniechęcać. To informacje, które warto usłyszeć od dobrze zorientowanej, bliskiej osoby, zanim wydasz jakiekolwiek pieniądze.
Co oznacza MCED?
MCED to skrót od angielskiego określenia oznaczającego wczesne wykrywanie wielu nowotworów. Założenie łatwo opisać, ale trudno zrealizować: jedno pobranie krwi i poszukiwanie sygnałów kilku nowotworów u osób bez objawów [4].
Testy te szukają śladów nowotworu we krwi. W zależności od testu mogą to być zmiany w DNA, wzorce metylacji (zmiany chemiczne DNA), wzorce fragmentacji DNA, stężenia białek lub przeciwciała [4]. Gdy laboratorium wykryje wzorzec sugerujący nowotwór, zgłasza „sygnał nowotworowy” [1][9].
Test nie obrazuje całego ciała tak jak badanie obrazowe. Szuka wskazówek we krwi.
Wiek ma znaczenie. Do NHS-Galleri, dużego badania prowadzonego w Anglii, rekrutowano osoby w wieku od 50 do 77 lat [1]. To tej grupy dotyczą uzyskane dowody.
MCED a MCD: dlaczego spotkasz oba określenia
Czytając na ten temat, natkniesz się na drugi skrót: MCD, oznaczający wykrywanie wielu nowotworów. Amerykański Narodowy Instytut Raka (NCI) używa tego określenia, natomiast część badaczy i firm preferuje MCED [4]. Oba odnoszą się do tego samego rodzaju testu, którego celem jest wykrywanie nowotworów u osób bez objawów [4].
Jedna uwaga dotycząca NCI: to instytucja amerykańska, więc tam, gdzie ją cytuję, wskazówki pochodzą z USA, a zalecenia europejskie mogą różnić się szczegółami. Jeśli szukasz jednego z tych określeń, a trafisz na stronę używającą drugiego, jesteś we właściwym miejscu.
Czym testy MCED różnią się od tradycyjnych badań przesiewowych w kierunku nowotworów
Pomyśl o badaniach przesiewowych, które być może już znasz. Oto co zalecenia UE dotyczące badań przesiewowych mówią o trzech nowotworach:
- Rak piersi: mammografia u kobiet w wieku od 50 do 69 lat, z sugerowanym rozszerzeniem przedziału do 45–74 lat [10].
- Rak szyjki macicy: testy HPV u kobiet w wieku od 30 do 65 lat [10].
- Rak jelita grubego: badanie kału o nazwie FIT u osób w wieku od 50 do 74 lat, a w przypadku dodatniego wyniku — kolonoskopia [10].
Każde z tych badań opracowano z myślą o wykrywaniu jednego nowotworu. W przypadku raka płuca, prostaty i żołądka zalecenia są ostrożniejsze. W oparciu o dalsze badania zachęcają państwa członkowskie do rozważenia niskodawkowej tomografii komputerowej u osób z wysokim ryzykiem raka płuca, zorganizowanych badań przesiewowych PSA z dalszą diagnostyką rezonansem magnetycznym w kierunku raka prostaty oraz strategii badań przesiewowych i testowania w kierunku Helicobacter pylori w krajach i regionach o wysokiej zapadalności i umieralności na raka żołądka [10].
MCED odwraca to podejście. Zamiast skupiać się na jednym nowotworze, obejmuje szeroki zakres: jedna próbka, wiele nowotworów [1]. Właśnie ten szeroki zakres jest główną zaletą tej koncepcji.
Dlaczego zakres ma znaczenie? Według NCI ponad połowa zgonów nowotworowych wiąże się z nowotworami, dla których nie ma zalecanego badania przesiewowego, w tym z wysoce śmiertelnymi nowotworami, takimi jak rak jajnika i trzustki [4]. To dane instytucji z USA, więc należy je traktować jako obraz sytuacji amerykańskiej, ale luka jest widoczna także w Europie: rak trzustki i jajnika nie należą do nowotworów wymienionych w podsumowaniu zaleceń przesiewowych Komisji [10]. Test, który mógłby wcześniej sygnalizować choć część tych nowotworów, wypełniłby rzeczywistą lukę.
Kompromis jest prosty do opisania. Test ukierunkowany na jeden nowotwór musi skutecznie wykrywać tylko tę jedną chorobę. Test przeznaczony do poszukiwania wielu nowotworów musi objąć szerszy zakres na podstawie jednej próbki, a żaden z nich nie wykrywa przesiewowo wszystkich typów nowotworów [4].
Co testy MCED mogą, a czego nie mogą Ci powiedzieć
Test MCED jest badaniem przesiewowym. Nie stawia rozpoznania. To najważniejsze rozróżnienie, które trzeba zrozumieć przed wykonaniem takiego testu.
Dodatni wynik oznacza, że test wykrył sygnał, który może wskazywać na nowotwór, i prowadzi do dalszych badań [4]. To nie wyrok. Ujemny wynik uspokaja, ale nie jest świadectwem pełnego zdrowia, ponieważ te testy także przeoczają nowotwory: w NHS-Galleri dodatni wynik uzyskała około jedna trzecia osób, które miały nowotwór [9]. Jeśli zauważysz nowy guzek lub objaw, który nie ustępuje, ujemny wynik MCED nie jest powodem do zwlekania.
Oto jak stosować to rozróżnienie w praktyce.
| ✓ Rób | ✗ Nie rób |
|---|---|
| Wykonuj zalecane standardowe badania przesiewowe zgodnie z harmonogramem | Nie traktuj testu MCED jako zamiennika mammografii ani badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego czy szyjki macicy |
| Omów każdy wynik z lekarzem, zanim podejmiesz działania | Nie zakładaj, że dodatni wynik oznacza, że masz nowotwór |
| Rozważ koszt testu i dalszej diagnostyki, zanim go zamówisz | Nie ignoruj niepokojącego objawu tylko dlatego, że wynik testu był ujemny |
| Zapytaj, na jakie konkretnie nowotwory ukierunkowany jest test | Nie oczekuj, że wykryje wszystko |
Porównanie najważniejszych testów MCED
Zestawienie testów obok siebie pomaga je zrozumieć, ponieważ gdy zauważysz, że część z nich wykorzystuje różne metody, cała ta dziedzina staje się bardziej przejrzysta.
Testy te nie działają jednakowo i nie wszystkie wykrywają te same nowotwory [4]. Znajomość różnic pomaga zadawać trafniejsze pytania, jeśli rozważasz wykonanie takiego badania.
Galleri (GRAIL)
Test Galleri jest produkowany przez firmę GRAIL, dlatego bywa również nazywany testem GRAIL [11]. To prawdopodobnie właśnie o nim zdarzyło Ci się słyszeć. Wyszukuje wzorce w DNA krążącym we krwi, a po wykryciu sygnału nowotworowego przewiduje, z której części ciała sygnał ten najprawdopodobniej pochodzi [1].
Według GRAIL test może służyć do badań przesiewowych w kierunku co najmniej 50 rodzajów nowotworów [11]. W badaniu walidacyjnym z 2021 roku, którego współautorami byli badacze związani z GRAIL, wykrywano sygnały nowotworowe w ponad 50 typach nowotworów [12]. To samo badanie wykazało, że test wykrywał 16,8% nowotworów w I stopniu zaawansowania i 90,1% w IV stopniu zaawansowania (była to jego czułość na poszczególnych etapach), a więc znacznie lepiej wykrywał nowotwory zaawansowane niż wczesne [12].
Na własnej stronie dla pacjentów GRAIL podaje, że zamieszczone informacje są przeznaczone wyłącznie dla odbiorców w Stanach Zjednoczonych [11]. W Anglii Galleri oceniano w badaniu NHS-Galleri [1]. Jeśli ktoś oferuje Ci Galleri w miejscu, w którym mieszkasz, zapytaj, na jakiej podstawie regulacyjnej jest dostępny (więcej na ten temat poniżej). Nasz poradnik Test Galleri: dla kogo jest przeznaczony, jak działa i co oznaczają wyniki szczegółowo omawia, do kogo skierowano ten test i jak interpretować jego wynik.
CancerSEEK i Cancerguard
Galleri nie jest jedynym podejściem. W artykule opublikowanym w 2018 roku w czasopiśmie Science opisano CancerSEEK — test łączący dwa rodzaje sygnałów: stężenia krążących białek i mutacje w wolnym DNA pozakomórkowym [2]. Badacze ocenili go u 1005 osób z klinicznie rozpoznanymi nowotworami jajnika, wątroby, żołądka, trzustki, przełyku, jelita grubego, płuca lub piersi, bez przerzutów odległych. Wśród 812 zdrowych osób z grupy kontrolnej tylko 7 uzyskało wynik dodatni [2]. Nowotwory te były już wcześniej rozpoznane klinicznie, więc było to badanie osób z rozpoznanym nowotworem, a nie badanie przesiewowe [2].
Cancerguard pochodzi od firmy Exact Sciences. Firma wprowadziła go w Stanach Zjednoczonych jako test opracowany przez laboratorium [3]. Według producenta test może wykrywać ponad 50 typów i podtypów nowotworów [3].
Nie chodzi o to, że jedna metoda jest lepsza od drugiej. Każdy test wykrywa określoną grupę nowotworów i żaden nie obejmuje wszystkich ich rodzajów [4]. „Wiele nowotworów” nie oznacza „każdy nowotwór”.
Zestawienie testów
| Test | Co analizuje | Jakie nowotwory wykrywa | Aktualny status |
|---|---|---|---|
| Galleri (GRAIL) | Wzorce w DNA krążącym we krwi [1] | Ponad 50 typów nowotworów w badaniu walidacyjnym z 2021 roku [12] | Oceniany w badaniu NHS-Galleri w Anglii [1]; strona producenta dla pacjentów jest przeznaczona dla odbiorców w USA [11] |
| CancerSEEK | Krążące białka oraz mutacje w wolnym DNA pozakomórkowym [2] | Osiem częstych typów nowotworów w badaniu z 2018 roku [2] | Opisany w publikacji naukowej z 2018 roku [2] |
| Cancerguard (Exact Sciences) | Według firmy: kilka klas biomarkerów [3] | Według firmy: ponad 50 typów i podtypów nowotworów [3] | Wprowadzony w Stanach Zjednoczonych jako test opracowany przez laboratorium [3] |
Jedno zastrzeżenie dotyczące tej tabeli. Informacje te zmieniają się wraz z publikacją nowych wyników badań i aktualizowaniem produktów przez firmy. Traktuj ją jako obraz sytuacji w danym momencie, a zanim oprzesz na niej decyzję, potwierdź aktualne szczegóły u producenta testu lub lekarza.

Badania krwi w kierunku konkretnych nowotworów (piersi i trzustki)
Istnieje druga kategoria, którą warto odróżnić od MCED: badania krwi opracowane do wykrywania jednego nowotworu, a nie wielu.
Zasada jest inna. Test ukierunkowany na jedną chorobę musi skutecznie wykrywać tylko tę jedną chorobę.
Badania przesiewowe krwi w kierunku raka piersi
Badanie przesiewowe krwi w kierunku raka piersi brzmi jak potencjalny zamiennik mammografii, za którą nikt nie przepada. Jednak w zaleceniach UE dotyczących badań przesiewowych wymienia się mammografię dla kobiet w wieku od 50 do 69 lat, z sugestią rozszerzenia tego przedziału do 45–74 lat [10]. Jeśli otrzymasz zaproszenie na mammografię, skorzystaj z niego. Jeśli klinika lub strona internetowa oferuje Ci zamiast niej badanie krwi, zapytaj, jakie dowody potwierdzają jego skuteczność i czy zalecają je jakiekolwiek wytyczne dotyczące badań przesiewowych.
Badania przesiewowe krwi w kierunku raka trzustki
Rak trzustki pokazuje, dlaczego ludzie chcą takich testów. NCI wymienia go wśród nowotworów o wysokiej śmiertelności, dla których nie ma zalecanego badania przesiewowego [4]. Wiarygodne badanie przesiewowe krwi w kierunku raka trzustki miałoby ogromne znaczenie. Jeśli jednak ktoś oferuje Ci je już dziś, zapytaj, na jakich dowodach się opiera i co dzieje się po uzyskaniu dodatniego wyniku.
Testy MCED a standardowe badania przesiewowe: co ma pierwszeństwo?
Jeśli masz zapamiętać z tego artykułu jedną rzecz, niech będzie nią to: w przypadku nowotworów, dla których istnieje już zalecane badanie przesiewowe, nadal ma ono pierwszeństwo. NCI podaje, że standardowe badania przesiewowe są zalecane niezależnie od tego, czy wykonujesz test MCED [4]. Na stronie Cancer Research UK poświęconej temu testowi zachęca się do rozważenia udziału w badaniach przesiewowych po otrzymaniu zaproszenia, niezależnie od uczestnictwa w badaniu naukowym [5].
W UE do tych badań należą mammografia, testy HPV i FIT, natomiast możliwości badań przesiewowych w kierunku raka płuca, prostaty i żołądka są nadal analizowane [10]. Standardowe badania przesiewowe pozostają więc podstawowym narzędziem, a test MCED, jeśli się na niego zdecydujesz, byłby uzupełnieniem, nie zamiennikiem. Jeśli nie masz pewności, jakie badania przesiewowe należy wykonać, nasz poradnik Jakie badania przesiewowe w kierunku nowotworów warto wykonać? Praktyczny przewodnik według wieku, płci i ryzyka omawia je bardziej szczegółowo.
Pomyśl o tym jak o szerszej sieci rozpiętej pod tymi ukierunkowanymi, które już zarzucasz. Nadal wykonujesz mammografię i badania przesiewowe jelita grubego zgodnie z harmonogramem. Test MCED ma szansę wykryć coś wśród nowotworów, dla których w ogóle nie ma badań przesiewowych.
Na tym polega uzasadnienie stosowania testów MCED: nie mają zastępować tego, co działa, lecz umożliwić wykrywanie nowotworów, wobec których dziś nie mamy żadnego narzędzia przesiewowego. Właśnie to, czy spełnią tę obietnicę, sprawdzają badania takie jak NHS-Galleri.
Co się dzieje, jeśli wynik testu MCED jest dodatni?
To scenariusz, o którym ludzie nie myślą, dopóki sami się w nim nie znajdą. To też etap, który najbardziej chciałoby się wcześniej omówić z kimś bliskim. Dodatni wynik rozpoczyna proces. Nie jest jego zakończeniem.
Dalsze postępowanie krok po kroku
- Otrzymujesz wynik wskazujący na obecność sygnału nowotworowego. W przypadku Galleri wynik wskazuje też część ciała, z której sygnał najprawdopodobniej pochodzi [1].
- Lekarz zleca dalsze badania, takie jak badania obrazowe, biopsja tkanki lub, w niektórych przypadkach, zabieg chirurgiczny [4].
- Badania te pozwalają ustalić, czy nowotwór rzeczywiście jest obecny. Uzyskanie odpowiedzi może wymagać czasu i więcej niż jednego badania [4].
Dodatni wynik zdecydowanie nie oznacza pewnego rozpoznania. W badaniu NHS-Galleri nowotwór potwierdzono w 937 spośród 1801 przypadków dodatnich wyników uzyskanych podczas trzech rund badań (52%) [6]. Fałszywy alarm wystąpił w mniej niż 1 na 200 testów [1]. Mimo to około połowa dodatnich wyników nie wiązała się z rozpoznaniem nowotworu [6]. Fałszywy alarm również ma swoją cenę: NCI wymienia wśród szkód lęk, poświęcony czas i wydatki, a także ryzyko związane z dalszymi procedurami diagnostycznymi [4].
Nic z tego nie oznacza, że testy są bezużyteczne. Dodatni wynik jest początkiem poszukiwania odpowiedzi, a nie samą odpowiedzią. Warto o tym wiedzieć, zanim trafi do Twojej skrzynki odbiorczej.
Przepisy i kwestie ubezpieczeniowe
Porozmawiajmy o przepisach i o tym, kto płaci, bo właśnie te kwestie budzą wiele niejasności.
W UE testy służące do badania próbek pochodzących z organizmu ludzkiego, takich jak krew, podlegają przepisom dotyczącym wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro na mocy rozporządzenia (UE) 2017/746, znanego jako IVDR [13]. Taki wyrób musi mieć oznakowanie CE, być wytwarzany we własnym zakresie przez instytucję zdrowia publicznego zgodnie z art. 5 ust. 5, być wykorzystywany w badaniu działania albo zostać wyjątkowo dopuszczony przez właściwy organ na zasadzie odstępstwa od wymogu oznakowania CE [7]. Państwa członkowskie mogą również ograniczać wytwarzanie i stosowanie wyrobów wytwarzanych we własnym zakresie, więc to, co jest dozwolone, może różnić się między krajami [7].
Co to oznacza dla Ciebie? Zapytaj każdą placówkę lub firmę oferującą badanie krwi wykrywające wiele nowotworów, z której z tych ścieżek korzysta jej test, i poproś o potwierdzenie na piśmie.
Pozostaje jeszcze rachunek. Według stanu na maj 2026 r. żaden kraj nie włączył testu MCED do zorganizowanego programu badań przesiewowych [8]. Jeśli placówka proponuje Ci taki nowy test przesiewowy w kierunku nowotworów, poproś na piśmie o całkowitą cenę, obejmującą także dalsze badania po dodatnim wyniku, i zapytaj ubezpieczyciela, czy pokryje choć część kosztów.
Czego właśnie dowiedzieliśmy się z badania NHS-Galleri
W Anglii opublikowano już wyniki dużego randomizowanego badania testu MCED [1]. Peter Sasieni, profesor epidemiologii nowotworów na Queen Mary University of London, określa je jako pierwsze na świecie randomizowane badanie kontrolowane oceniające test MCED z krwi na taką skalę [1]. Do badania NHS-Galleri zrekrutowano 142 250 osób w wieku od 50 do 77 lat i losowo przydzielono je do grupy interwencyjnej, w której krew badano testem Galleri, albo do grupy kontrolnej otrzymującej standardową opiekę NHS [1]. Uczestników zapraszano na pobranie krwi w ramach trzech corocznych rund badań przesiewowych [1]. Wyniki opublikowano we wrześniu 2026 r. w New England Journal of Medicine i Nature Medicine [1].
Najważniejszy wynik oznacza niepowodzenie. Badanie nie osiągnęło głównego celu, którym było zmniejszenie łącznej liczby nowotworów w III i IV stopniu zaawansowania wśród 12 wcześniej określonych typów nowotworów [1]. Szczegóły dają jednak bardziej złożony obraz. U osób, którym zaoferowano test, rozpoznano mniej nowotworów w IV stopniu zaawansowania, ale więcej w III stopniu, a jedna różnica zrównoważyła drugą [6]. Więcej nowotworów wykryto w I i II stopniu zaawansowania, a mniej rozpoznano po wizycie na szpitalnym oddziale ratunkowym (A&E) [1].
Badacze twierdzą, że potrzebna jest dłuższa obserwacja, aby sprawdzić, jak te różnice będą się zmieniać i czy przełożą się na lepsze wyniki zdrowotne [1]. Badanie nie miało też wystarczającej mocy statystycznej, aby wykazać, czy test zmniejsza liczbę zgonów z powodu nowotworów [6].
Jeśli chodzi o dokładność, w każdej rundzie dodatni wynik otrzymywała około jedna na 100 badanych osób [1]. Swoistość testu, czyli miara tego, jak niezawodnie daje on wynik ujemny przy braku nowotworu, wynosiła około 99,5–99,6% [1]. Jak wspomniano powyżej, dodatni wynik otrzymała około jedna trzecia osób, które miały nowotwór [9].
Warto wiedzieć jeszcze jedno: badanie sfinansowała firma GRAIL, twórca testu Galleri [1][6]. NHS i inne organizacje ochrony zdrowia uwzględnią te dowody, oceniając potencjalną przyszłą rolę testów wczesnego wykrywania wielu nowotworów [1].
Na co zwracać uwagę w najbliższych latach
Powiem wprost, jakie pytania pozostają otwarte. Badania naukowe w tej dziedzinie wciąż trwają, a stanowcza odpowiedź w którąkolwiek stronę wyprzedzałaby dostępne dowody.
Największą niewiadomą jest to, czy wcześniejsze wykrywanie nowotworów za pomocą tych testów oznacza mniej zgonów z ich powodu. Stanowiska brytyjskiego National Screening Committee, opisane w komunikacie University of Warwick, wskazują, że wczesne sygnały korzyści, takie jak mniejsza liczba rozpoznań w późnym stadium, nie mogą zastąpić liczby zgonów jako miernika skuteczności programu przesiewowego [8]. Komunikat zwraca też uwagę na obawę, że testy te mogą częściej wykrywać bardziej agresywne nowotwory, przez co program może sprawiać wrażenie korzystnego dzięki mniejszej liczbie rozpoznań w późnym stadium, bez odpowiadającego jej spadku liczby zgonów [8].
Za tym idą kolejne pytania. Jak często należy wykonywać test? Kto odnosi największą korzyść, a kto tylko niepotrzebnie się martwi? Jak postąpić, gdy wynik jest niejednoznaczny? Samo badanie NHS-Galleri nie zostało zaprojektowane do oceny różnych odstępów między badaniami przesiewowymi [6]. Planowane są dalsze analizy, w tym dłuższa obserwacja uczestników [1].
Wypatruj tych wyników. Powiedzą Ci znacznie więcej niż jakakolwiek reklama.

Rozmowa z lekarzem o testach MCED
Decyzja o wykonaniu testu MCED nie sprowadza się tak naprawdę do „tak” lub „nie”. Chodzi o to, czy to rozwiązanie jest dla Ciebie odpowiednie. Zależy to od Twojego wieku, ryzyka, budżetu i tego, jak poradzisz sobie z niepewnym wynikiem.
Tę decyzję należy podjąć wspólnie z lekarzem. Ty wnosisz swoje wartości i sytuację życiową, lekarz — wiedzę o stanie zdrowia, a razem ustalacie, czy badanie ma w Twoim przypadku sens. Jeśli myśl o możliwym fałszywym alarmie i serii kolejnych badań obrazowych byłaby dla Ciebie nie do zniesienia, powiedz o tym przed testem, a nie po nim.
Pytania, które warto zadać przed badaniem
- Czy biorąc pod uwagę mój wiek i czynniki ryzyka, w ogóle kwalifikuję się do tego badania?
- Jakich konkretnie nowotworów poszukuje ten test i jak dokładnie je wykrywa?
- Czy test ma oznakowanie CE, jest wytwarzany we własnym zakresie przez instytucję zdrowia publicznego czy jest oferowany w ramach badania naukowego?
- Jaka jest całkowita cena, łącznie z dalszymi badaniami, i czy jakakolwiek część kosztów zostanie pokryta?
- Jeśli wynik będzie dodatni, co stanie się dalej i ile mnie to będzie kosztować?
- Jak to badanie uzupełnia badania przesiewowe, które już są mi zalecane?
Zabierz tę listę na wizytę. Dobry lekarz przyjmie ją z zadowoleniem.
Jeden test w szerszym kontekście
Wróćmy więc do tego e-maila od pracodawcy: prawdziwa oferta czy oszustwo? Prawdziwa oferta. Wczesne wykrywanie wielu nowotworów to rzetelna dziedzina badań, która pewnego dnia może pomóc wykrywać nowotwory, dla których obecnie nie ma zalecanych badań przesiewowych [4]. Jednak duże badanie NHS-Galleri nie wykazało zmniejszenia łącznej liczby nowotworów w III i IV stopniu zaawansowania [6]. Nie wiadomo jeszcze, czy test ratuje życie [1][6]. Nie zastępuje on też już dostępnych badań przesiewowych [4].
Moja rada: niezależnie od decyzji nadal wykonuj zalecane badania przesiewowe. Jeśli interesują Cię testy MCED, nie zamawiaj takiego badania pod wpływem impulsu na stronie internetowej. Zabierz powyższe pytania do lekarza i porozmawiaj z nim.
Jeśli to właśnie Ty czytasz tego e-maila, najlepszy pierwszy krok jest zapewne mało efektowny: umów odkładane badanie przesiewowe. Test MCED może kiedyś stać się rozsądnym uzupełnieniem. Na razie pierwszeństwo mają zalecane badania.
Piśmiennictwo
[1] Queen Mary University of London. (2026, 23 września). Duże badanie NHS dostarcza nowych dowodów dotyczących badania krwi wykrywającego wiele nowotworów [Komunikat prasowy]. https://www.qmul.ac.uk/news/latest-news/2026/medicine-and-dentistry/fmd/major-nhs-trial-provides-new-evidence-on-multi-cancer-blood-test.html
[2] Cohen, J. D., Li, L., Wang, Y., Thoburn, C., Afsari, B., Danilova, L., Douville, C., Javed, A. A., Wong, F., Mattox, A., Hruban, R. H., Wolfgang, C. L., Goggins, M. G., Dal Molin, M., Wang, T. L., Roden, R., Klein, A. P., Ptak, J., Dobbyn, L., . . . Papadopoulos, N. (2018). Wykrywanie i lokalizacja nowotworów kwalifikujących się do resekcji chirurgicznej za pomocą wieloanalitycznego badania krwi. Science, 359(6378), 926-930. https://doi.org/10.1126/science.aar3247
[3] Exact Sciences Corp. (b.d.). Exact Sciences wprowadza Cancerguard™, pierwsze w swoim rodzaju badanie krwi do wczesnego wykrywania wielu nowotworów [Komunikat prasowy]. Business Wire. https://www.businesswire.com/news/home/20250910938880/en/Exact-Sciences-Launches-Cancerguard-First-of-Its-Kind-Multi-Cancer-Early-Detection-Blood-Test
[4] National Cancer Institute, Division of Cancer Prevention. (b.d.). Pytania i odpowiedzi dotyczące testów wykrywających wiele nowotworów. Dostęp 15 listopada 2026, z https://prevention.cancer.gov/research-areas/networks-consortia-programs/csrn/q-a-about-mcd-tests
[5] Cancer Research UK. (2025, 29 maja). Badanie krwi Galleri. Dostęp 15 listopada 2026, z https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/tests-and-scans/blood-tests/galleri-blood-test
[6] Sasieni, P., Johnson, P., Round, T., Warwick, J., Jones, H., Dolly, S., Lee, L., Lee, Y., Kumar, H., Liang, W., Smittenaar, R., Neal, R. D., & Swanton, C. (2026). Wpływ badań przesiewowych z użyciem testu wczesnego wykrywania wielu nowotworów na rozpoznawanie nowotworów w późnym stadium. New England Journal of Medicine, 395(14), 1374-1386. https://doi.org/10.1056/NEJMoa2505723
[7] Grupa Koordynacyjna ds. Wyrobów Medycznych. (2023, styczeń). Wytyczne dotyczące zwolnienia dla instytucji zdrowia publicznego na podstawie art. 5 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2017/745 i rozporządzenia (UE) 2017/746 (MDCG 2023-1). https://health.ec.europa.eu/system/files/2023-01/mdcg_2023-1_en.pdf
[8] University of Warwick. (2026, 26 maja). Badacze z Warwick pomagają opracować nowe krajowe wytyczne dotyczące badań przesiewowych w kierunku nowotworów [Komunikat prasowy]. https://warwick.ac.uk/news/pressreleases/warwick-researchers-help-shape-national-guidance-for-cancer-screening/
[9] NHS-Galleri Trial. (2026, 23 września). Pierwsze pełne wyniki badania NHS-Galleri opublikowane w czołowych czasopismach [Aktualności dotyczące badania]. https://www.nhs-galleri.org/trial-updates/first-full-nhs-galleri-results-published-in-leading-journals
[10] Komisja Europejska. (2022, 9 grudnia). Europejska Unia Zdrowotna: Komisja z zadowoleniem przyjmuje nowe zalecenia UE dotyczące badań przesiewowych w kierunku nowotworów (Komunikat prasowy IP/22/7548). https://ec.europa.eu/commission/presscorner/api/files/document/print/en/ip22_7548/IP_22_7548_EN.pdf
[11] GRAIL, Inc. (b.d.). Jakie badanie krwi wykrywa sygnał nowotworu? | Galleri® [Informacje dla pacjentów]. Dostęp 15 listopada 2026, z https://www.galleri.com/patient
[12] Klein, E. A., Richards, D., Cohn, A., Tummala, M., Lapham, R., Cosgrove, D., Chung, G., Clement, J., Gao, J., Hunkapiller, N., Jamshidi, A., Kurtzman, K. N., Seiden, M. V., Swanton, C., & Liu, M. C. (2021). Walidacja kliniczna testu wczesnego wykrywania wielu nowotworów opartego na ukierunkowanej analizie metylacji z wykorzystaniem niezależnego zbioru walidacyjnego. Annals of Oncology, 32(9), 1167-1177. https://doi.org/10.1016/j.annonc.2021.05.806
[13] Grupa Koordynacyjna ds. Wyrobów Medycznych. (2024, październik). Wytyczne dotyczące kwalifikacji wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro (MDCG 2024-11). https://health.ec.europa.eu/document/download/12b92152-371f-404d-a865-93800cd5cdcaen?filename=mdcg_2024-11_en.pdf
Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. W sprawach dotyczących Twojej sytuacji zawsze konsultuj się z lekarzem lub innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia.

Ta treść powstała w ramach projektu YARN, współfinansowanego z programu EU4Health w latach 2025-2028 (umowa o udzielenie dotacji nr 101219053).




