Najważniejsze informacje
- Galleri to badanie krwi, które szuka zmian w DNA, zwanych metylacją, mogących sygnalizować nowotwór. Wstępne badania wykazały, że wykrywa ponad 50 typów nowotworów, w tym wiele nieobjętych krajowymi programami badań przesiewowych [1].
- Firma GRAIL, która opracowała test, podaje w amerykańskiej sekcji najczęściej zadawanych pytań dla pacjentów, że jest on zalecany dorosłym o podwyższonym ryzyku zachorowania na nowotwór, na przykład osobom w wieku co najmniej 50 lat. Powinien uzupełniać badania przesiewowe zalecane przez lekarza, a nie je zastępować [2].
- Dokładność testu jest nierównomierna: około 99,5% osób bez nowotworu otrzymuje prawidłowy wynik ujemny, ale w badaniu walidacyjnym z 2021 roku test wykrył zaledwie 16,8% nowotworów w I stopniu zaawansowania [3]. Test może też dać błędny wynik, więc wynik ujemny nie daje gwarancji [4].
- Badanie NHS-Galleri w Anglii, w którym uczestniczyło 142 250 osób w wieku od 50 do 77 lat, nie osiągnęło głównego celu, jakim było zmniejszenie liczby nowotworów w III i IV stopniu zaawansowania, choć w grupie, której zaoferowano test, odnotowano mniej nowotworów w IV stopniu [5]. W komunikacie prasowym Queen Mary University of London przytoczono wypowiedź badacza, że potrzebna jest dłuższa obserwacja, aby zrozumieć, co to oznacza dla wyników leczenia nowotworów [5].
- Należy liczyć się z pokryciem kosztów z własnej kieszeni: amerykańska cena katalogowa GRAIL po przeliczeniu wynosi około 860 €, nie obejmując dalszych badań diagnostycznych [6][7]. Zgodnie z oświadczeniem brytyjskiego National Screening Committee z maja 2026 roku żaden kraj nie włączył takiego testu do zorganizowanego programu badań przesiewowych [8].
- Wynik „Wykryto sygnał nowotworu” nie jest rozpoznaniem [2]. Rozpoczyna serię dalszych badań diagnostycznych, a w amerykańskim badaniu PATHFINDER 2 mediana czasu do uzyskania ostatecznej odpowiedzi wyniosła 48 dni [2][9].
Słyszysz o teście Galleri. Oto, czym naprawdę jest.
Zalecenie UE z 2022 roku dotyczące badań przesiewowych w kierunku nowotworów popiera zorganizowane programy dla trzech nowotworów: piersi, szyjki macicy i jelita grubego [10]. W przypadku raka płuca i prostaty zaleca państwom rozważenie lub pilotaż badań przesiewowych, a w przypadku raka żołądka — rozważenie takich badań w regionach, w których choroba występuje często [10].
Wiele nowotworów nie mieści się na tej liście. Strona informacyjna badania NHS-Galleri wymienia nowotwory płuca, trzustki i żołądka jako typy nieobjęte krajowymi programami badań przesiewowych [1]. Test Galleri, opracowany przez firmę GRAIL, to nowe badanie przesiewowe w kierunku nowotworów: pojedyncze badanie krwi, które szuka sygnału wspólnego dla ponad 50 typów nowotworów [2][11].
Brzmi niemal zbyt dobrze, by mogło być prawdziwe. Właśnie dlatego przed podjęciem decyzji warto wyjść poza przekaz marketingowy.
Rozmawialiśmy z wieloma osobami, które zastanawiały się, czy zapłacić za badanie krwi służące wczesnemu wykrywaniu nowotworów, o którym ich lekarz nigdy nie wspomniał. Rzetelna odpowiedź jest ciekawsza niż zarówno entuzjastyczne obietnice, jak i sceptycyzm. Ten poradnik wyjaśnia, jak działa test Galleri, dla kogo jest przeznaczony, co pokazują badania, co oznacza wynik, ile kosztuje i jakie pytania warto zadać, zanim wyda się na niego choćby euro.
Czym jest test Galleri?
Test Galleri służy do wczesnego wykrywania wielu nowotworów, co często określa się skrótem MCED [3][5]. Jedna próbka krwi, jeden wynik informujący, czy we krwi występuje sygnał wspólny dla wielu różnych nowotworów [11][12].
To właśnie koncepcja „wielu nowotworów naraz” jest tu kluczowa. Standardowe badania przesiewowe są ukierunkowane na pojedynczy nowotwór: mammografia na raka piersi, badanie HPV na raka szyjki macicy, a badanie kału zwane FIT na raka jelita grubego [10]. Galleri szuka natomiast sygnału występującego w ponad 50 typach nowotworów, w tym trzustki, wątroby i jajnika [11]. Szersze omówienie różnic między takimi badaniami znajdziesz w naszym artykule o tym, czym jest wczesne wykrywanie wielu nowotworów (MCED) i jak wypada porównanie tych testów.
Oto informacja powtarzana na stronach dotyczących samego testu, którą my także powtórzymy: to badanie przesiewowe, a nie rozpoznanie [2]. Obecność sygnału nie oznacza, że na pewno masz nowotwór [1]. Wskazuje, czy należy rozpocząć dalsze poszukiwania. Test ma uzupełniać badania przesiewowe zalecane przez lekarza, a nie je zastępować [2]. Jeśli otrzymujesz zaproszenia na badania przesiewowe w kierunku nowotworów, nadal z nich korzystaj [1].

Jak działa test Galleri (prostym językiem)
Podstawy naukowe testu GRAIL mogą brzmieć onieśmielająco. Gdy jednak odrzucimy żargon, okazują się zrozumiałe.
Co właściwie oznaczają wolnokrążące DNA i metylacja
Zacznijmy od DNA we krwi. Wolnokrążące DNA, czyli cfDNA, to DNA krążące we krwi; część z niego jest uwalniana do krwiobiegu przez guzy nowotworowe [3]. Test Galleri analizuje DNA we krwi, aby sprawdzić, czy jakaś jego część mogła pochodzić z komórek nowotworowych [1].
Sztuka polega na odróżnieniu DNA pochodzącego z komórek nowotworowych od reszty. Tu pojawia się metylacja: zmiany w DNA, które mogą sygnalizować obecność nowotworu [1]. Test analizuje panel ponad 100 000 regionów metylacji o wartości informacyjnej i łączy sekwencjonowanie cfDNA z uczeniem maszynowym, aby wykrywać sygnały nowotworowe [3].
Czym Galleri nie jest? Testem odczytującym geny. Nie odczytuje samego kodu DNA [1]. Jeśli martwi Cię dziedziczne ryzyko nowotworu, porusz ten temat z lekarzem jako osobną kwestię.
Od pobrania krwi do wyniku: trzy etapy
Z Twojej strony potrzebna jest jedna próbka krwi, a według GRAIL nie trzeba być na czczo [12][2]. W laboratorium odbywają się trzy etapy [3]:
- Sekwencjonowanie wolnokrążącego DNA we krwi i odczyt jego wzorców metylacji.
- Analiza tych wzorców za pomocą modelu uczenia maszynowego, który wskazuje, czy występuje sygnał nowotworowy.
- Jeśli sygnał zostanie wykryty, przewidywanie, z której części ciała najprawdopodobniej pochodzi. Nazywa się to pochodzeniem sygnału nowotworowego, czyli CSO.
Wynik otrzymasz zwykle około dwóch tygodni po dotarciu próbki do laboratorium [2].
Co test Galleri może wykryć, a czego nie
W tej kwestii szczerość ma znaczenie, dlatego przyjrzyjmy się konkretnie obu stronom.
Nowotwory, w kierunku których bada Galleri
GRAIL podaje, że test szuka sygnału wspólnego dla ponad 50 typów nowotworów, a na liście znajdują się [11]:
- Nowotwory trzustki, wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych
- Nowotwory jajnika, macicy i inne nowotwory ginekologiczne
- Nowotwory żołądka, przełyku i inne nowotwory przewodu pokarmowego
- Nowotwory głowy i szyi
- Chłoniaki, białaczki i szpiczak plazmocytowy
- Nowotwory nerki, pęcherza moczowego i inne nowotwory układu moczowego
Wiele typów nowotworów z tej listy nie jest objętych krajowymi programami badań przesiewowych [1]. Inne, takie jak rak piersi oraz rak okrężnicy i odbytnicy, są już objęte badaniami przesiewowymi zalecanymi w UE [11][10]. Pamiętaj, że test szuka jednego wspólnego sygnału, a nie wykonuje 50 osobnych badań [11].
Jeśli test wykrywa nowotwór, to na jak wczesnym etapie? Spośród 151 osób w amerykańskim badaniu PATHFINDER 2, u których dzięki testowi wykryto nowy nowotwór pierwotny, 80 (53,0%) miało w chwili rozpoznania nowotwór w I lub II stopniu zaawansowania [9]. To około połowy. Nowotwory, których test w ogóle nie zasygnalizował, to odrębna kwestia, omówiona w części dotyczącej dokładności.
Czego nie wykryje
Teraz druga strona. Test Galleri nie wykrywa sygnału wszystkich nowotworów i może dawać zarówno wyniki fałszywie dodatnie, jak i fałszywie ujemne [11].
Najtrudniej wykrywa nowotwory we wczesnym stadium, a poniższa część dotycząca dokładności przedstawia konkretne liczby [3]. Autorzy badania walidacyjnego zauważają też, że niektóre wolno rosnące nowotwory (o powolnym przebiegu), takie jak rak prostaty we wczesnym stadium, uwalniają mniej DNA i dlatego są trudniejsze do wykrycia tą metodą [3].
Chcę szczególnie podkreślić jedno: wynik „Nie wykryto sygnału nowotworu” nie daje gwarancji. Cancer Research UK jasno stwierdza, że test nie jest doskonały i może dać błędny wynik [4].
Dla kogo przeznaczony jest test Galleri
Test nie jest przeznaczony dla każdego, a firma mówi o tym dość jasno.
Kwalifikacja i wykluczenia
W sekcji najczęściej zadawanych pytań dla pacjentów firma GRAIL zaznacza, że zawarte w niej informacje są przeznaczone wyłącznie dla odbiorców w Stanach Zjednoczonych, i opisuje Galleri jako test zalecany dorosłym o podwyższonym ryzyku nowotworu, na przykład osobom w wieku co najmniej 50 lat [2]. Wiek ma znaczenie, ponieważ — jak podaje Cancer Research UK — jest najważniejszym pojedynczym czynnikiem ryzyka nowotworu [13].
W Anglii do badania NHS-Galleri włączono osoby w wieku od 50 do 77 lat [5]. Przychodnia medycyny rodzinnej The Health Suite w Leicester podaje, że oferuje test dorosłym w wieku co najmniej 50 lat oraz młodszym pacjentom z podwyższonym ryzykiem wynikającym z wywiadu osobistego lub rodzinnego [12]. To, co uznaje się za podwyższone ryzyko, należy omówić z lekarzem.
Istnieją też wykluczenia. GRAIL podaje, że test nie jest zalecany osobom w ciąży, poniżej 22. roku życia ani w trakcie aktywnego leczenia przeciwnowotworowego [2]. Przychodnia w Leicester wymienia podobne wykluczenia: ciążę, wiek do 21 lat włącznie oraz aktualnie rozpoznaną chorobę nowotworową [12].
Zanim przejdziesz dalej, warto krótko się zastanowić:
| Warto porozmawiać o Galleri, jeśli... | Galleri prawdopodobnie nie jest dla Ciebie, jeśli... |
|---|---|
| Jesteś osobą dorosłą o podwyższonym ryzyku, na przykład masz co najmniej 50 lat [2] | Masz mniej niż 22 lata, jesteś w ciąży lub przechodzisz aktywne leczenie przeciwnowotworowe [2] |
| Regularnie wykonujesz standardowe badania przesiewowe | Planujesz zastąpić nim standardowe badania przesiewowe |
| Chcesz podjąć decyzję wspólnie z lekarzem, a nie samodzielnie | Potraktujesz wynik ujemny jako gwarancję |
| Wiesz, kto zorganizuje i opłaci dalsze badania w razie wykrycia sygnału | Nie zastanawiasz się nad tym, z czym wiązałby się wynik dodatni |
Dokładność testu Galleri: co pokazują badania
Jeśli masz potraktować jeden rozdział szczególnie poważnie, niech to będzie właśnie ten. Dokładność testu Galleri jest pod jednym względem wysoka, a pod innym ograniczona.
Swoistość a czułość — prostym językiem
Najważniejsze są trzy liczby. Swoistość określa, jak dobrze test unika fałszywych alarmów. Czułość określa, jak dobrze wykrywa rzeczywiście występujące nowotwory. Dodatnia wartość predykcyjna, czyli PPV, odpowiada na pytanie, które pojawia się po wyniku dodatnim: jakie jest prawdopodobieństwo, że naprawdę mam nowotwór?
Pod względem swoistości Galleri wypada dobrze. Opublikowane wartości wynoszą:
- 99,5% w badaniu walidacyjnym z 2021 roku [3]
- 99,64% w amerykańskim badaniu PATHFINDER 2 [9]
- Około 99,5–99,6% w trzech rundach badań przesiewowych w badaniu NHS-Galleri [5]
Mówiąc prosto, fałszywy alarm jest rzadki: według komunikatu prasowego Queen Mary University of London w badaniu NHS-Galleri mniej niż 1 na 200 testów dał wynik fałszywie dodatni [5].
Swoistość nie mówi, co wynik dodatni oznacza dla Ciebie. W tym celu trzeba spojrzeć na PPV. W badaniu PATHFINDER 2 PPV wyniosła 60,3%, więc około 4 na 10 wyników dodatnich było fałszywymi alarmami [9]. W badaniu NHS-Galleri nowotwór rozpoznano u ponad 50% osób z wynikiem dodatnim [5].
Jeśli test wykryje sygnał, przewiduje również, z którego miejsca w organizmie on pochodzi. W badaniu walidacyjnym przewidywanie to było trafne w przypadku 88,7% wyników prawdziwie dodatnich [3].
Uwaga dotycząca wszystkich tych liczb: pochodzą one z różnych badań o różnej metodologii, więc nie należy zestawiać ich jak wyników w tabeli ligowej. Właśnie dlatego badanie NHS-Galleri jest ważne. Profesor Peter Sasieni z Queen Mary University of London opisuje je jako pierwsze na świecie randomizowane badanie kontrolowane oceniające na taką skalę test krwi do wczesnego wykrywania wielu nowotworów [5].
Luka w wykrywaniu nowotworów we wczesnym stadium
Teraz ograniczenie. Czułość jest znacznie wyższa w przypadku nowotworów zaawansowanych niż tych we wczesnym stadium, a to właśnie te drugie mają wykrywać badania przesiewowe. W badaniu walidacyjnym test wykrył 16,8% nowotworów w stadium I, 40,4% w stadium II, 77,0% w stadium III i 90,1% w stadium IV [3].
Dla wszystkich typów i stadiów nowotworów łącznie w badaniu PATHFINDER 2 odnotowano czułość w 12-miesięcznym okresie obserwacji wynoszącą 39,3%. Oznacza to, że test zasygnalizował taki odsetek nowotworów rozpoznanych w ciągu roku po jego wykonaniu [9]. Cancer Research UK przedstawia wczesne wyniki PATHFINDER 2 prostym językiem: 4 na 10 osób, u których rozpoznano nowotwór, miały dodatni wynik testu Galleri [4].
Jest też ważniejsze pytanie: czy wcześniejsze wykrycie tych sygnałów pomaga ludziom żyć dłużej? Zalecenie UE z 2022 roku dotyczące badań przesiewowych wskazuje zmniejszenie umieralności z powodu danej choroby lub zapadalności na nowotwory inwazyjne jako główny wskaźnik skuteczności badań przesiewowych [10]. W stanowisku UK National Screening Committee stwierdzono, że w świetle obecnych dowodów spadek liczby nowotworów w późnym stadium (III i IV) uznaje się za najbardziej obiecujący wskaźnik zastępczy umieralności z powodu nowotworów [8]. Nie jest to powód, by odrzucać test. To powód, by zachować realistyczne oczekiwania.
Co wykazało badanie NHS-Galleri
Opublikowano już wyniki angielskiego badania NHS-Galleri. Włączono do niego 142 250 osób w wieku od 50 do 77 lat i losowo przydzielono je do grupy, w której badano krew testem Galleri, lub do grupy objętej standardową opieką NHS [5].
Oto, co podano w komunikacie prasowym Queen Mary University of London [5]:
- W badaniu nie osiągnięto głównego punktu końcowego, czyli zmniejszenia łącznej liczby nowotworów w stadium III i IV.
- Gdy nowotwory w stadium IV analizowano oddzielnie (jako wcześniej określony drugorzędowy punkt końcowy), ich częstość była niższa w grupie, której zaoferowano test.
- Swoistość wynosiła około 99,5–99,6% w trzech rundach badań przesiewowych.
- U ponad 50% osób z wynikiem dodatnim rozpoznano nowotwór.
Mówiąc prosto, badanie nie przyniosło twierdzącej odpowiedzi na główne pytanie, na które miało odpowiedzieć. Profesor Sasieni ujmuje to tak: "Choć nie zaobserwowaliśmy zmniejszenia liczby nowotworów w stadium III i IV łącznie, co stanowiło nasz główny punkt końcowy, wśród osób, którym zaoferowano test, odnotowaliśmy mniej nowotworów w stadium IV, a jednocześnie więcej nowotworów rozpoznanych we wcześniejszych stadiach" [5]. Dodaje: "Dłuższa obserwacja będzie kluczowa dla zrozumienia, co te wyniki mogą oznaczać dla wyników leczenia nowotworów i potencjalnej przyszłej roli testów do wczesnego wykrywania wielu nowotworów" [5].
W komunikacie podano, że NHS i inne organizacje ochrony zdrowia przeanalizują dowody z badania oraz że wyniki opublikowano w New England Journal of Medicine i Nature Medicine [5].
Co oznaczają wyniki "Wykryto sygnał nowotworowy" i "Nie wykryto sygnału nowotworowego"
Możliwe są tylko dwa wyniki i warto dokładnie wiedzieć, co każdy z nich mówi, a czego nie mówi.
Jak odczytywać dwa możliwe wyniki
"Nie wykryto sygnału nowotworowego" to wynik, który otrzymuje niemal każdy. W badaniu PATHFINDER 2 sygnał nowotworowy wykryto u 0,90% uczestników, więc około 99 na 100 osób otrzymało właśnie taki wynik [9]. Oznacza on, że test nie wykrył sygnału nowotworowego w Twojej krwi. Nie oznacza to, że nowotwór jest wykluczony, ponieważ test może dać błędny wynik [4]. Nie jest to też powód, by pomijać regularne badania przesiewowe [1].
"Wykryto sygnał nowotworowy" oznacza, że test wykrył sygnał wymagający sprawdzenia i wskazał przewidywane miejsce w organizmie, z którego może on pochodzić [2][3]. Nie jest to rozpoznanie nowotworu [2]. To sygnał ostrzegawczy.
Co dzieje się po wykryciu sygnału
Po wyniku "Wykryto sygnał nowotworowy" wykonuje się badania diagnostyczne, aby ustalić, czy nowotwór rzeczywiście występuje [2]. W badaniu PATHFINDER 2 mediana czasu do uzyskania ostatecznej odpowiedzi wynosiła 48 dni [9]. Dalsza diagnostyka może też być inwazyjna: u 46,3% osób, których wynik dodatni okazał się fałszywie dodatni, mimo to przeprowadzono procedury inwazyjne w ramach dalszych badań. W badaniu tę kategorię zdefiniowano jako zabiegi chirurgiczne lub procedury niechirurgiczne, takie jak endoskopia i biopsja [9].
GRAIL podaje, że cena testu nie obejmuje tych badań diagnostycznych [6]. Przed umówieniem się zapytaj, kto w Twoim kraju zorganizuje i opłaci dalszą diagnostykę.
Może się również zdarzyć, że diagnostyka niczego nie wykaże, a oczekiwanie na odpowiedzi potrwa tygodnie [9]. Zastanów się, jak sobie z tym poradzisz, zanim wykonasz test, a nie dopiero po nim.
Ile kosztuje test Galleri i gdzie można go wykonać
Porozmawiajmy o pieniądzach. „Czy po prostu zapłacić za niego z własnej kieszeni?” to zasadne pytanie.
Nie znaleźliśmy opublikowanej przez producenta ceny w euro. Amerykańska cena katalogowa GRAIL po przeliczeniu według kursu referencyjnego Europejskiego Banku Centralnego z 13 listopada 2026 r. wynosi około 860 € [6][7]. Traktuj tę kwotę jako orientacyjną, a nie jako ofertę, ponieważ cena w placówce w Twoim kraju może być inna.
| Co | Co wiemy |
|---|---|
| Cena testu | Około 860 €, po przeliczeniu amerykańskiej ceny katalogowej GRAIL [6][7] |
| Dalsze badania diagnostyczne | Nie są wliczone w cenę testu [6] |
| W NHS | Nie został dopuszczony do rutynowego stosowania [4] |
| Gdzie jest oferowany | Przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej w Leicester w Anglii ogłosiła w sierpniu 2026 r., że jest jedną z pierwszych prywatnych placówek w Wielkiej Brytanii oferujących ten test [12] |
| Badanie NHS-Galleri | Rekrutacja została zakończona [4] |
Ceny się zmieniają i różnią między placówkami, dlatego przed podjęciem decyzji potwierdź aktualną kwotę i uwzględnij w budżecie możliwość dalszych badań diagnostycznych.
Czy test Galleri jest częścią krajowych programów badań przesiewowych w Europie?
Krótka odpowiedź: nie. W stanowisku brytyjskiego National Screening Committee, opublikowanym w The BMJ w maju 2026 r., stwierdzono, że choć testy wykrywające wiele nowotworów można w niektórych miejscach wykonać prywatnie, żaden kraj nie wdrożył ich dotąd w ramach zorganizowanego programu badań przesiewowych [8].
Komitet informuje, że czeka na solidne dowody na to, czy program badań przesiewowych w kierunku wielu nowotworów przynosi istotną korzyść netto przy rozsądnych kosztach [8].
Zalecenie UE z 2022 r. dotyczące badań przesiewowych w kierunku nowotworów stawia nowym testom wysokie wymagania. Wzywa kraje do wdrażania ich w rutynowej opiece zdrowotnej dopiero po ocenie w randomizowanych badaniach kontrolowanych i pod warunkiem uzyskania rozstrzygających dowodów naukowych na ich skuteczność [10]. NHS-Galleri jest randomizowanym badaniem kontrolowanym, które nie osiągnęło swojego głównego celu [5].
Dla porównania: w Stanach Zjednoczonych GRAIL informuje, że test Galleri nie uzyskał dopuszczenia ani zatwierdzenia Agencji Żywności i Leków (FDA) [2].
Nie oznacza to, że test jest oszustwem ani że jest bezużyteczny. Oznacza to, że nie ma jeszcze dowodów potrzebnych do oferowania go wszystkim [8]. Jeśli jakaś placówka w Twoim kraju go oferuje, zapytaj, jakie dopuszczenia i kontrole jakości obowiązują tam w odniesieniu do tego testu.
Korzyści i ograniczenia: wyważone spojrzenie
Oto obie strony, przedstawione wprost.
| Co budzi nadzieję | Co skłania do ostrożności |
|---|---|
| W jednej próbce krwi poszukuje się sygnału wspólnego dla ponad 50 typów nowotworów [11] | Nie wykrywa wielu nowotworów we wczesnym stadium: w badaniu walidacyjnym wykryto 16,8% nowotworów w stadium I [3] |
| Może wskazywać na nowotwory, dla których nie istnieje krajowy program badań przesiewowych [1] | Nie wykazano jeszcze poprawy wyników leczenia onkologicznego: badanie NHS-Galleri nie osiągnęło głównego celu [5] |
| Bardzo mało fałszywych alarmów: swoistość około 99,5–99,6% w badaniu NHS-Galleri [5] | Nie został dopuszczony do rutynowego stosowania w NHS; niektóre placówki oferują go prywatnie [4][12] |
| Przewiduje, z którego miejsca w organizmie mógł pochodzić sygnał [3] | W badaniu PATHFINDER 2 mediana czasu do zakończenia diagnostyki po dodatnim wyniku wynosiła 48 dni [9] |
| 53,0% pierwszych nowych nowotworów wykrytych dzięki testowi w badaniu PATHFINDER 2 było w stadium I lub II [9] | Wynik ujemny może być błędny, co grozi fałszywym poczuciem bezpieczeństwa [4] |
Oto krótki zestaw zasad:
| ✓ Rób | ✗ Nie rób |
|---|---|
| Korzystaj z niego jako uzupełnienia badań przesiewowych zalecanych przez lekarza | Nie rezygnuj z jego powodu z mammografii ani badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego lub szyjki macicy |
| Omów każdy wynik z lekarzem | Nie traktuj wyniku „Nie wykryto sygnału nowotworu” jako gwarancji |
| Zapytaj, kto organizuje dalszą diagnostykę i za nią płaci | Nie podejmuj decyzji o leczeniu wyłącznie na podstawie wyniku badania przesiewowego |
| Zapytaj, czy należysz do grupy, dla której przeznaczony jest test | Nie zakładaj, że więcej badań zawsze oznacza lepsze zdrowie |
Jak test Galleri wypada na tle standardowych badań przesiewowych w kierunku nowotworów
Pomyśl o Galleri i standardowych badaniach przesiewowych jako o narzędziach pełniących różne funkcje, a nie konkurujących o to samo zadanie.
Zorganizowane badania przesiewowe w UE opierają się na badaniach ukierunkowanych na pojedynczy nowotwór: mammografii u kobiet w wieku 50–69 lat, testach HPV u kobiet w wieku 30–65 lat oraz teście FIT z próbki kału u osób w wieku 50–74 lat [10]. Według Rady dowody wskazują na skuteczność badań przesiewowych w kierunku raka piersi, jelita grubego i szyjki macicy, a w ograniczonym zakresie także raka płuca i prostaty [10]. Mają one wąski zakres, ale dużą dokładność.
Galleri działa odwrotnie: stawia na szeroki zakres, a nie dużą dokładność. Poszukuje sygnałów ponad 50 typów nowotworów, z których wiele nie jest objętych krajowymi programami badań przesiewowych [1]. Jego czułość jest niższa w przypadku nowotworów we wczesnym stadium [3]. Nadal nie wiadomo też, czy poprawia wyniki leczenia onkologicznego, dlatego badacz cytowany w komunikacie prasowym dotyczącym NHS-Galleri podkreśla kluczowe znaczenie dłuższej obserwacji [5].
Rozsądnie jest przede wszystkim regularnie wykonywać zalecane badania przesiewowe, a Galleri rozważać co najwyżej jako uzupełnienie, nie zamiennik [2]. Jeśli nie masz pewności, jakie badania przesiewowe są dla Ciebie odpowiednie, nasz poradnik o tym, jakie badania przesiewowe w kierunku nowotworów wykonywać w zależności od wieku, płci i ryzyka, przedstawia najczęstsze zalecenia.

Czy warto wykonać test Galleri? Pytania do lekarza
Nie powiemy Ci „tak” ani „nie”. To decyzja, którą podejmujesz wspólnie z lekarzem znającym Twoją historię medyczną. Możemy natomiast podsunąć pytania, które pomogą zamienić ofertę sprzedażową w świadomy wybór. Zabierz je na wizytę:
- Czy rzeczywiście należę do grupy, dla której przeznaczony jest ten test?
- Czy mam aktualne badania przesiewowe zalecane dla mojego wieku i poziomu ryzyka?
- Czy przy mojej osobistej i rodzinnej historii chorób wynik zmieniłby nasze postępowanie?
- Jeśli wynik będzie brzmiał „Wykryto sygnał nowotworu”, jaki będzie plan dalszej diagnostyki i kto ją zorganizuje oraz za nią zapłaci?
- Czy ujemny wynik może skłonić mnie do rezygnacji z badań przesiewowych, których nie należy pomijać?
- Czy za te pieniądze warto najpierw podjąć inne działanie o lepiej udowodnionej skuteczności?
- Jakie dopuszczenia i kontrole jakości obowiązują w odniesieniu do tego testu w moim kraju?
Masz prawo zadać każde z tych pytań, a po wizycie wszystkie odpowiedzi powinny być dla Ciebie zrozumiałe.
Podsumowanie
Test Galleri może sygnalizować obecność niektórych nowotworów, dla których nie istnieje krajowy program badań przesiewowych [1]. W badaniu NHS-Galleri nowotwory w stadium IV występowały rzadziej wśród osób, którym zaoferowano test [5]. Badanie nie osiągnęło jednak głównego celu, a wpływ testu na wyniki leczenia onkologicznego nadal nie jest jasny [5]. W badaniu walidacyjnym test wykrył jedynie 16,8% nowotworów w stadium I i 40,4% w stadium II [3]. Amerykańska cena katalogowa GRAIL po przeliczeniu wynosi około 860 €, do czego dochodzą koszty dalszej diagnostyki, a według stanu na maj 2026 r. test nie jest częścią żadnego krajowego programu badań przesiewowych [6][7][8]. Może też zapoczątkować serię dalszych badań, które zakończą się rozpoznaniem nowotworu albo stwierdzeniem, że go nie wykryto [2][9].
Dlatego działaj w tej kolejności: regularnie wykonuj już zalecane Ci badania przesiewowe, spisz rodzinną historię chorób i własne czynniki ryzyka, a następnie umów rozmowę z lekarzem, korzystając z powyższych pytań. Więcej materiałów znajdziesz w naszej bibliotece zasobów. A jeśli jesteś młodą osobą z doświadczeniem choroby nowotworowej, nasza bezpłatna, moderowana społeczność pozwoli Ci nawiązać kontakt z rówieśnikami z całej Europy.
Test jest narzędziem. Warto bez pośpiechu ustalić, czy jest to właściwe narzędzie dla Ciebie.
Piśmiennictwo
[1] NHS-Galleri Trial. (2026, 30 maja). O badaniu krwi. Dostęp 15 listopada 2026, z https://www.nhs-galleri.org/about-the-trial/galleri-test
[2] GRAIL, Inc. (b.d.). Najczęściej zadawane pytania (FAQ) dla pacjentów. Galleri. Dostęp 15 listopada 2026, z https://www.galleri.com/patient/faqs
[3] Klein, E. A., Richards, D., Cohn, A., Tummala, M., Lapham, R., Cosgrove, D., Chung, G., Clement, J., Gao, J., Hunkapiller, N., Jamshidi, A., Kurtzman, K. N., Seiden, M. V., Swanton, C., & Liu, M. C. (2021). Walidacja kliniczna testu do wczesnego wykrywania wielu nowotworów opartego na ukierunkowanej analizie metylacji z wykorzystaniem niezależnego zbioru walidacyjnego. Annals of Oncology, 32(9), 1167-1177. https://doi.org/10.1016/j.annonc.2021.05.806
[4] Cancer Research UK. (2025, 29 maja). Badanie krwi Galleri. Dostęp 15 listopada 2026, z https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/tests-and-scans/blood-tests/galleri-blood-test
[5] Queen Mary University of London. (2026, 23 września). Duże badanie NHS dostarcza nowych dowodów dotyczących badania krwi wykrywającego wiele nowotworów [Komunikat prasowy]. https://www.qmul.ac.uk/news/latest-news/2026/medicine-and-dentistry/fmd/major-nhs-trial-provides-new-evidence-on-multi-cancer-blood-test.html
[6] GRAIL, Inc. (b.d.). Ile kosztuje test Galleri do badań przesiewowych w kierunku nowotworów? Galleri. Dostęp 15 listopada 2026, z https://www.galleri.com/patient/the-galleri-test/cost
[7] Europejski Bank Centralny. (b.d.). Referencyjne kursy wymiany euro. Dostęp 15 listopada 2026, z https://www.ecb.europa.eu/stats/policy_and_exchange_rates/euro_reference_exchange_rates/html/index.en.html
[8] Batson, S., Taylor-Phillips, S., Mackie, A., Given-Wilson, R., Halligan, S., Hackshaw, A., Callender, T., Hyde, C., Payne, K., Visintin, C., Thompson, D., Evans, D. G., Richards, M., & Shinkins, B. (2026). Stanowisko brytyjskiego Krajowego Komitetu ds. Badań Przesiewowych dotyczące dowodów wymaganych dla testów wykrywających wiele nowotworów. The BMJ, 393, artykuł e089868. https://doi.org/10.1136/bmj-2026-089868
[9] Nabavizadeh, N., McDonnell, C., Kurbegov, D., Matrana, M., Gadgeel, S., Kim, R. H., Stipec, G., Oeffinger, K. C., Demeure, M. J., Lillard, J. W., Jr., Kaltman, R., Tran, J., Roth, A., Tahhan, S., Poklepovic, A., Richards, D., Lopatin, M., Marquez, C., McCusker, M., & Giridhar, K. V. (2026). Skuteczność i bezpieczeństwo testu do wczesnego wykrywania wielu nowotworów: badanie PATHFINDER 2. Nature Medicine. https://doi.org/10.1038/s41591-026-04618-w
[10] Rada Unii Europejskiej. (2022). Zalecenie Rady z dnia 9 grudnia 2022 r. w sprawie wzmocnienia profilaktyki poprzez wczesne wykrywanie: nowe podejście UE do badań przesiewowych w kierunku raka zastępujące zalecenie Rady 2003/878/WE (2022/C 473/01). Urząd Publikacji Unii Europejskiej. https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/58fa4c44-7a89-11ed-9887-01aa75ed71a1/language-en
[11] GRAIL, Inc. (b.d.). Badanie krwi wykrywające obecność sygnału nowotworowego. Galleri. Dostęp 15 listopada 2026, z https://www.galleri.com/what-is-galleri/types-of-cancer-detected
[12] The Health Suite. (2026, 18 sierpnia). The Health Suite jako jedna z pierwszych placówek w Wielkiej Brytanii oferuje badanie krwi umożliwiające badania przesiewowe w kierunku ponad 50 nowotworów [Komunikat prasowy]. News-Medical.Net. https://www.news-medical.net/news/20260818/The-Health-Suite-among-first-in-UK-to-offer-blood-test-that-screens-for-more-than-50-cancers.aspx
[13] Cancer Research UK. (2018, 20 czerwca). Wiek: najważniejszy czynnik ryzyka nowotworów. Cancer Research UK News. https://news.cancerresearchuk.org/2018/06/20/age-the-biggest-cancer-risk-factor/
Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. W sprawach dotyczących Twojej sytuacji zawsze konsultuj się z lekarzem lub innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia.

Ta treść powstała w ramach projektu YARN, współfinansowanego z programu EU4Health w latach 2025-2028 (umowa o udzielenie dotacji nr 101219053).




