Belangrijkste punten
- Zwangerschapsgerelateerde kanker is zeldzaam: ongeveer 1 op de 1.000 zwangerschappen wordt ermee geconfronteerd als je diagnoses tijdens de zwangerschap en in het jaar na de geboorte meetelt [1].
- Veel vrouwen kunnen tijdens de zwangerschap worden behandeld, en hun kinderen hebben zich in de vroege kinderjaren niet anders ontwikkeld dan kinderen van moeders zonder kanker [2][3].
- Chemotherapie wordt vermeden in het eerste trimester, wanneer de organen van de baby worden gevormd, maar vanaf ongeveer 12 tot 14 weken worden de meeste chemotherapiemiddelen als relatief veilig beschouwd [4].
- Als je later misschien kinderen wilt, vraag dan naar behoud van vruchtbaarheid voordat de behandeling begint. Volgens Europese richtlijnen moet iedereen met kanker in de vruchtbare leeftijd zo vroeg mogelijk voorlichting en begeleiding over vruchtbaarheid krijgen [5].
- Kankerbehandeling kan de vruchtbaarheid van zowel vrouwen als mannen beïnvloeden [5]. Zaadbalkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij jonge mannen van Europese afkomst, waardoor deze vraag al vroeg in het leven kan spelen [6].
- Tegelijkertijd met kanker en vruchtbaarheidsvragen worden geconfronteerd is zwaar. Europese richtlijnen stellen dat naast vruchtbaarheidszorg ook psychosociale ondersteuning moet worden aangeboden [5].
- Een gezin na kanker is nog steeds mogelijk. Volgens Europese richtlijnen mag een zwangerschap na kanker niet om veiligheidsredenen worden afgeraden, zelfs niet na hormoonreceptorpositieve borstkanker. Ze adviseren om na het afronden van chemotherapie minstens een jaar te wachten [5].
Voor wie deze gids bedoeld is en waarom dit belangrijk is
Als je dit leest, bevind je je waarschijnlijk in een van de moeilijkste situaties die iemand kan meemaken. Misschien kreeg je de diagnose kanker terwijl je al zwanger was. Misschien sta je op het punt met chemotherapie te beginnen en heeft iemand uit je behandelteam (bijna terloops) gezegd dat dit je vruchtbaarheid kan beïnvloeden. Of misschien heb je kanker overleefd en vraag je je al jaren af of je ooit kinderen zult kunnen krijgen.
Kanker en zwangerschap raken elkaar op drie verschillende, maar samenhangende manieren: een diagnose tijdens een bestaande zwangerschap, de noodzaak om toekomstige vruchtbaarheid te beschermen voordat de behandeling begint, en de vraag hoe je een gezin kunt vormen als de kanker achter je ligt. Deze gids behandelt alle drie eerlijk, met de medische details die je verdient en met erkenning voor hoe uitzonderlijk beangstigend dit is.
Kanker tijdens de zwangerschap: wat er gebeurt als de diagnose op het slechtst denkbare moment komt
Een kankerdiagnose tijdens de zwangerschap komt niet vaak voor. Bevolkingsonderzoeken schatten zwangerschapsgerelateerde kanker (kanker die tijdens de zwangerschap of in het jaar na de geboorte wordt ontdekt) op ongeveer 1 op de 1.000 zwangerschappen. Slechts ongeveer een kwart van die gevallen wordt vastgesteld terwijl de persoon nog zwanger is [1]. Registeronderzoeken in Zweden en Italië laten zien dat deze vormen van kanker in de loop van de tijd vaker voorkomen [7][8]. In Zweden verklaarde de stijgende leeftijd van moeders een deel van die toename [7].
Het belangrijkste om vanaf het begin te weten: een kankerdiagnose betekent niet automatisch dat je moet kiezen tussen behandeling en je baby. In een internationaal register van 1.170 vrouwen die tijdens de zwangerschap de diagnose kanker kregen, ondergingen twee op de drie tijdens de zwangerschap een kankerbehandeling [2]. Geen enkel onderzoek heeft aangetoond dat het beëindigen van een zwangerschap de overleving van de moeder verbetert [4]. Daarvoor is een behandelteam nodig dat beide levens serieus neemt, en moet je voor jezelf opkomen zodra iets niet goed voelt.
Waarom kanker tijdens de zwangerschap zo moeilijk te ontdekken is
Dit is de wrange ironie van kanker tijdens de zwangerschap: sommige waarschuwingssignalen van kanker, zoals vermoeidheid, een opgeblazen gevoel of kortademigheid, worden gemakkelijk aan de zwangerschap toegeschreven en kunnen daardoor over het hoofd worden gezien [9][10].
In een Zweeds onderzoek naar borstkanker tijdens of kort na de zwangerschap leek de vertraging te ontstaan voordat vrouwen voor het eerst met hun klachten naar een arts gingen; zodra ze waren gezien, liepen de diagnose en behandeling geen vertraging op [9]. Dus als iets anders voelt dan bij jouw gebruikelijke zwangerschapsklachten (een nieuw knobbeltje, pijn die aanhoudt, bloedverlies dat niet in het patroon past), vertel dit dan meteen aan je arts of verloskundige. Wacht niet af of het vanzelf overgaat.
De Ierse gezondheidsdienst noemt de onderstaande signalen als klachten die een huisarts moet beoordelen en benadrukt dat zo'n klacht niet betekent dat je kanker hebt [10]. Zwangerschap is geen reden om die controle over te slaan.
| Wat je opmerkt | Laat het controleren als |
|---|---|
| Een knobbeltje in je borst, onder je arm of in je lies | Het nieuw is, of van grootte of uiterlijk verandert |
| Onverklaarbaar bloedverlies, ook uit je anus | Het zich voordoet, ongeacht wanneer |
| Vermoeidheid | Je voortdurend moe bent, meer dan voor jou normaal is |
| Een opgeblazen gevoel | Het niet overgaat |
| Een moedervlek, sproet of huidplekje | Het nieuw is of van vorm, grootte of kleur verandert, of jeukt, korstjes vormt of bloedt |
De meest voorkomende vormen van kanker die tijdens de zwangerschap worden vastgesteld
In een internationaal register van 1.170 vrouwen bij wie tijdens de zwangerschap kanker werd vastgesteld, was borstkanker de meest voorkomende diagnose (39%), gevolgd door baarmoederhalskanker (13%), lymfoom (10%), eierstoktumoren (7%) en leukemie (6%). Melanoom en kanker van het spijsverteringsstelsel waren elk goed voor 4% [2]. In bevolkingsonderzoeken die ook het jaar na de geboorte meetellen, staan borstkanker, schildklierkanker en melanoom bovenaan de lijst [1].
Melanoom verdient speciale aandacht: het is een van de weinige vormen van kanker waarvan is vastgesteld dat die kan uitzaaien naar de placenta of de baby [4]. Dat is nog een reden om een veranderende moedervlek tijdens de zwangerschap te laten controleren.

Veilige diagnostiek: beeldvorming en onderzoek tijdens de zwangerschap
Om kanker tijdens de zwangerschap te bevestigen en het stadium vast te stellen, zijn meestal scans nodig. Sommige belasten de baby minder dan andere. Beeldvormingsteams volgen het ALARA-principe: ze houden de stralingsdosis zo laag als redelijkerwijs haalbaar [11]. De grens die ze nooit willen overschrijden is een totale dosis voor de baby van 100 mGy (milligray). Elke momenteel gebruikte beeldvormingstechniek met straling stelt de baby bloot aan minder dan de helft daarvan [11].
Echografie en MRI zijn de onderzoeken van eerste keuze [11]. Als een scan met straling medisch noodzakelijk is, adviseren beeldvormingsspecialisten om die niet uitsluitend vanwege de zwangerschap achterwege te laten [11]. Het nauwkeurig vaststellen van het stadium van kanker is essentieel voor een effectieve behandeling. Je behandelteam neemt alle redelijke voorzorgsmaatregelen om je baby te beschermen en tegelijk de benodigde informatie te verkrijgen.
De geschatte stralingsdoses voor de baby in deze tabel komen uit een overzichtsartikel uit 2021 over beeldvorming bij zwangere kankerpatiënten [11].
| Beeldvormend onderzoek | Gebruik tijdens de zwangerschap | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Echografie | Ja, een onderzoek van eerste keuze | Geen straling. Wordt bij correct gebruik beschouwd als een onderzoek zonder risico voor de baby. |
| MRI | Ja, in elk trimester (tot 3 tesla) | Contrastmiddel (gadolinium) passeert de placenta, daarom hebben scans zonder contrast de voorkeur. |
| Mammografie | Ja, indien nodig | Dosis voor de baby lager dan 0,01 mGy. |
| Röntgenfoto van de borstkas | Ja, indien nodig | Dosis voor de baby lager dan 0,01 mGy, al draagt dit onderzoek weinig bij aan de stadiëring van kanker tijdens de zwangerschap. |
| CT-scan | Wanneer het voordeel opweegt tegen het risico | Een CT-scan van de borstkas geeft de baby een dosis van 0,001 tot 0,66 mGy. Een CT-scan van de buik of het bekken geeft 8 tot 25 mGy, dus voordelen en risico's worden zorgvuldig afgewogen. |
| PET/CT | Geen onderzoek van eerste keuze tijdens de zwangerschap | De tracer passeert de placenta en de dosis voor de baby bedraagt 10 tot 50 mGy. Een MRI van het hele lichaam kan een stralingsvrij alternatief zijn. |
Kanker behandelen tijdens de zwangerschap: wat is veilig en wanneer
Bij behandelbeslissingen tijdens de zwangerschap moet een multidisciplinair team met aantoonbare expertise betrokken zijn: je oncoloog, perinatologen (gynaecologen die gespecialiseerd zijn in hoogrisicozwangerschappen) en neonatologen [4]. Idealiter maakt ook iemand die je psychisch kan ondersteunen deel uit van dat team. Het doel is om je behandeling zo veel mogelijk te laten aansluiten bij die van iemand die niet zwanger is en hetzelfde type kanker in hetzelfde stadium heeft, terwijl je baby tegen schade wordt beschermd [4].
Chirurgie
Een operatie kan in elke fase van de zwangerschap worden uitgevoerd als dat nodig is [4]. Als het tijdstip kan worden gekozen, vinden operaties bij voorkeur vroeg in het tweede trimester plaats, om het risico op een miskraam zo laag mogelijk te houden [4]. Zwangerschap verandert hoe je lichaam op anesthesie reageert. Daarom wordt de anesthesie aangepast en hoort je team te bespreken hoe de hartslag van je baby tijdens de operatie wordt bewaakt [4].
Chemotherapie tijdens de zwangerschap: een overzicht per trimester
Chemotherapie wordt vermeden in het eerste trimester, de periode van organogenese waarin het hart, de hersenen, de ledematen en andere organen van je baby worden gevormd [4]. Blootstelling in deze weken hangt samen met een percentage aangeboren afwijkingen van ongeveer 10 tot 20% [4].
Vanaf ongeveer 12 tot 14 weken kunnen de meeste chemotherapeutische middelen worden toegediend en worden ze als relatief veilig beschouwd [4]. De belangrijkste risico's voor de baby zijn dan een tragere groei dan verwacht (in sommige onderzoeken gemeld bij maximaal 21% van de zwangerschappen) en vroeggeboorte [4]. Je team zal ook geen chemotherapie geven in de drie weken voor de bevalling (een kortere tussenperiode bij wekelijkse of tweewekelijkse schema's), zodat de geneesmiddelen via de placenta kunnen worden afgevoerd en de bloedwaarden van jou en je baby kunnen herstellen [4].
De tijdstippen in deze tabel zijn afkomstig uit een klinisch overzicht uit 2021 over zwangerschapszorg voor vrouwen met kanker [4].
| Fase van de zwangerschap | Chemotherapie | Waarom |
|---|---|---|
| Eerste trimester (tot ongeveer 12 tot 14 weken) | Wordt vermeden | De organen van de baby worden gevormd en blootstelling hangt samen met een percentage aangeboren afwijkingen van ongeveer 10 tot 20% |
| Vanaf ongeveer 12 tot 14 weken | De meeste middelen worden als relatief veilig beschouwd | De belangrijkste risico's verschuiven naar tragere groei en vroeggeboorte |
| Drie weken voor de geplande bevalling | Wordt niet gegeven (een kortere tussenperiode bij wekelijkse of tweewekelijkse schema's) | De geneesmiddelen kunnen via de placenta worden afgevoerd en de bloedwaarden van jou en je baby kunnen herstellen |
Misselijkheid kan worden behandeld
- Geneesmiddelen tegen misselijkheid kunnen tijdens de zwangerschap worden gebruikt, waaronder metoclopramide en serotoninereceptorantagonisten [4].
- Vertel je team tijdig als de misselijkheid je uitput. Je hoeft je er niet doorheen te bijten.
Radiotherapie
Het bekken mag tijdens de zwangerschap nooit bewust worden bestraald [4]. Bij kanker buiten het bekken blijft radiotherapie beperkt tot het eerste trimester en moet een klinisch fysicus berekenen welke dosis je baby zou ontvangen [4]. Radiotherapie tijdens de zwangerschap komt weinig voor: in het internationale register kreeg 2% van de vrouwen deze behandeling tijdens de zwangerschap [2].
Doelgerichte therapie en immunotherapie: een belangrijke kanttekening
Het gebruik van de meeste gangbare doelgerichte kankermedicijnen tijdens de zwangerschap wordt niet ondersteund [4]. HER2-gerichte middelen zoals trastuzumab houden verband met een ernstige afname van het vruchtwater en ademhalingsproblemen bij de pasgeborene. Middelen die de groei van bloedvaten remmen (anti-VEGF-middelen) zijn gecontra-indiceerd, en laagmoleculaire geneesmiddelen die tyrosinekinaseremmers worden genoemd, kunnen in elke fase van de zwangerschap de placenta passeren [4]. Immuuncheckpointremmers (een vorm van immunotherapie) verhoogden het percentage miskramen in dieronderzoek, en over gebruik bij zwangere vrouwen bestaan slechts enkele casusbeschrijvingen [4].
Als een van deze middelen deel uitmaakt van je standaardbehandeling, moet je met je oncoloog een expliciet gesprek voeren over alternatieven of de timing, dat ook wordt vastgelegd. Ga er niet van uit dat een middel tijdens de zwangerschap is getest omdat het heel vernieuwend is.
De bevalling plannen: timing, wijze van bevallen en de laatste fase
Waar mogelijk wordt de bevalling na 37 weken gepland [4]. Te vroeg geboren baby's kunnen langdurige gezondheidsproblemen krijgen. Daarom raden specialisten af om een vroege bevalling te plannen uitsluitend om die op de kankerbehandeling af te stemmen [4]. Tenzij er een verloskundige reden is voor een keizersnede, heeft een vaginale bevalling de voorkeur, met minder complicaties voor jou en je baby [4].
Na de geboorte wordt een volledig bloedbeeld bij je baby sterk aangeraden, om te controleren of de behandeling het aantal bloedcellen heeft verlaagd [4]. Bij kinderen van wie de moeder tijdens de zwangerschap kanker had, al dan niet behandeld, zijn in de vroege kinderjaren geen nadelige effecten op de cognitieve vaardigheden, het hart of de algemene ontwikkeling gevonden ten opzichte van kinderen van vrouwen zonder kanker [3]. Gegevens over hoe het later in de kinderjaren met hen gaat, zijn nog schaars [4]. Vraag of je ziekenhuis vervolgcontroles aanbiedt terwijl je kind opgroeit.
Vruchtbaarheidsbehoud vóór de kankerbehandeling: waarom snel handelen belangrijk is
Als er één onderdeel van deze gids is waarvoor je dringend actie moet ondernemen, is het dit. Als je na kanker de mogelijkheid wilt hebben om biologische kinderen te krijgen, moet vruchtbaarheidsbehoud plaatsvinden voordat de behandeling begint. Sommige schade kan niet ongedaan worden gemaakt: bepaalde chemotherapeutische middelen (vooral alkylerende middelen) en radiotherapie kunnen eicellen, de follikelvoorraad in de eierstokken en de zaadcelproductie beschadigen, soms blijvend [5]. De tijd om te handelen is vaak korter dan je denkt.
Volgens de Europese richtlijnen van ESMO moet iedereen met kanker in de vruchtbare leeftijd zo vroeg mogelijk tijdens de behandelplanning uitgebreide voorlichting en begeleiding over vruchtbaarheid krijgen [5]. Dat betekent aan het begin, niet pas als de behandeling al loopt. Als je oncoloog dit niet heeft besproken, breng het dan zelf ter sprake tijdens je eerstvolgende afspraak.
Mogelijkheden voor vruchtbaarheidsbehoud in het kort
- Voor vrouwen: embryo's invriezen (een beproefde techniek waarvoor sperma van een partner of donor nodig is), eicellen invriezen of eierstokweefsel invriezen [5].
- Voor het invriezen van eicellen of embryo's is ongeveer twee weken hormoonstimulatie nodig. Die kan op elk moment in je menstruatiecyclus beginnen om het uitstel te beperken [5]. Of dat uitstel voor jou veilig is, hangt af van je kanker. Vraag dit dus aan je oncoloog.
- Voor mannen: sperma laten invriezen vóór chemotherapie, radiotherapie of een operatie is standaardzorg [5].
- Als er ook maar een kans is dat je ooit kinderen wilt, vraag er dan naar vóór je eerste behandeling.
Zaadbalkanker en vruchtbaarheid: wat jonge mannen moeten weten
Zaadbalkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij jonge mannen van Europese afkomst [6]. Dat betekent dat je ermee te maken kunt krijgen net wanneer je serieus over kinderen begint na te denken, of wanneer die vraag nog ver weg lijkt. Het verwijderen van één zaadbal (orchidectomie) heeft meestal geen invloed op de vruchtbaarheid [12]. Maar sommige behandelingen, zoals chemotherapie, kunnen die wel beïnvloeden. Voor sommige mannen betekent dit dat ze mogelijk geen kinderen meer kunnen krijgen [12].
De zaadcelproductie kan na de behandeling herstellen, maar dat gebeurt niet altijd en sommige schade is blijvend [5]. De oplossing is eenvoudig en moet vóór het begin van elke behandeling plaatsvinden: laat je sperma invriezen. In het Verenigd Koninkrijk krijgen mannen de mogelijkheid aangeboden om sperma te laten invriezen voordat de behandeling van zaadbalkanker begint [12]. Europese richtlijnen noemen dit standaardzorg vóór chemotherapie, radiotherapie of een operatie [5]. Het bewaarde sperma kan later worden gebruikt bij een vruchtbaarheidsbehandeling [12].
Als je nu de diagnose zaadbalkanker krijgt, vraag dan vóór je eerste behandeling om een verwijzing naar een fertiliteitsspecialist. Wil je weten wat het proces inhoudt? Onze stapsgewijze gids voor vruchtbaarheidsbehoud bij mannen met kanker neemt je erin mee.
Hoe jong kun je prostaatkanker krijgen? Vruchtbaarheid en jongere mannen
Prostaatkanker treft vooral mannen boven de 50. Een diagnose als veertiger of op jongere leeftijd is dus ongebruikelijk [13]. Je risico is hoger als prostaatkanker in je familie voorkomt of als je een afwijkend BRCA2-gen hebt geërfd [13]. Voor een jongere man brengt de diagnose prostaatkanker ook vragen over vruchtbaarheid met zich mee, die zelden zo rechtstreeks worden besproken als nodig is.
De belangrijkste behandelingen beïnvloeden de vruchtbaarheid op verschillende manieren. Het verwijderen van de prostaat (radicale prostatectomie) betekent dat je bij een zaadlozing geen sperma meer uitstoot [14]. Hormoontherapie (androgeendeprivatietherapie) onderdrukt de zaadcelproductie, en hoe goed die daarna herstelt, verschilt per persoon [14].
Als je als jongere man een van deze behandelingen moet ondergaan, moet je vóór de start de mogelijkheid krijgen om sperma te laten invriezen [14]. Een uroloog met expertise in voortplanting of een uroloog-oncoloog hoort deel uit te maken van je behandelteam, niet pas achteraf te worden betrokken.

Gezinsplanning na kanker: kun je nog kinderen krijgen?
Het antwoord kan ja zijn. Europese richtlijnen stellen dat zwangerschap na kanker niet om veiligheidsredenen moet worden afgeraden, zelfs niet na hormoonreceptorpositieve borstkanker, en dat het wetenschappelijke bewijs de veiligheid ondersteunt van zwanger worden nadat de behandeling en nacontroles voor borstkanker zijn afgerond [5]. Baby's van ouders die een kankerbehandeling hebben ondergaan, lijken het even goed te doen als andere pasgeborenen [5].
Wat de timing betreft, adviseren Europese richtlijnen om na afronding van chemotherapie minstens een jaar te wachten. Voor sommige geneesmiddelen geldt daarnaast een eigen uitwasperiode voordat je probeert zwanger te worden [5]. Vrouwen die kanker hebben gehad, lopen een hoger risico op bepaalde complicaties tijdens de zwangerschap en bevalling, vooral wanneer de zwangerschap kort na de behandeling ontstaat. Daarom moeten deze zwangerschappen nauwlettend worden gevolgd [5].
Voor sommige mensen die kanker hebben overleefd, met name na bestraling van het bekken of alkylerende chemotherapie, is op natuurlijke wijze zwanger worden mogelijk niet meer haalbaar [5]. Mogelijkheden zijn dan een vruchtbaarheidsbehandeling met eicellen of embryo's die vóór de behandeling zijn ingevroren, donoreicellen of donorsperma, draagmoederschap of adoptie. Geen van deze wegen is minderwaardig. Het zijn allemaal manieren om een gezin te vormen.
Als het je helpt om ervaringen te lezen van mensen die dit zelf hebben meegemaakt, vind je in ons artikel Verhalen van mensen die kanker hebben overleefd: echte mensen, echte hoop eerlijke verhalen over vruchtbaarheid, toekomstplannen en het leven dat mensen voor ogen hadden.
De emotionele werkelijkheid: wanneer kanker en vruchtbaarheid botsen
We willen iets benoemen wat de medische onderdelen niet volledig kunnen omvatten: het verdriet. Als je tijdens je zwangerschap de diagnose kanker kreeg, is de zwangerschap die een van de gelukkigste periodes van je leven had moeten zijn, iets heel anders geworden: de angst om je baby, het schuldgevoel bij elke behandelbeslissing, de manier waarop mensen naar de baby vragen zonder te vragen hoe het met jou gaat.
Als kanker je vruchtbaarheid bedreigt voordat je de kans hebt gehad om ouder te worden, is het verlies echt, ook als er lichamelijk nog niets verloren is gegaan. Deze ervaringen zijn geen overdreven reacties. Het zijn passende reacties op werkelijk verschrikkelijke omstandigheden. Om beter te begrijpen hoe deze gevoelens zich vaak ontwikkelen, kan deze gids over Emotionele fasen na een kankerdiagnose: wat kun je verwachten? helpen om woorden te geven aan wat veel mensen ervaren.
Psychosociale ondersteuning hoort bij goede kankerzorg en moet volgens de Europese richtlijnen voor vruchtbaarheid worden aangeboden [5]. Die ondersteuning kan komen van een therapeut gespecialiseerd in oncologie, een lotgenotengroep of een goed doel zoals Mummy's Star. Maak er alsjeblieft gebruik van. Ook partners moeten ondersteuning krijgen [4]. Kinderen thuis hebben mogelijk uitleg en zorg nodig die op hen zijn afgestemd.
Je partner steunen bij beslissingen over vruchtbaarheid
Als je de partner bent van iemand die te maken krijgt met kanker en beslissingen over vruchtbaarheid, is je rol belangrijker dan je misschien beseft, en moeilijker dan de meeste mensen erkennen. Je kunt je op de achtergrond voelen staan in gesprekken die in wezen over jullie gezamenlijke toekomst gaan. Misschien weet je niet wat je moet zeggen, wanneer je iets moet zeggen of wanneer je gewoon stil aanwezig moet zijn.
Ga mee naar afspraken als je daarvoor wordt uitgenodigd en luister zonder meteen oplossingen aan te dragen. Besef dat verdriet om mogelijk verlies van vruchtbaarheid echt is, ook als de kanker behandelbaar is. Zoek daarnaast je eigen ondersteuning. De angst van je partner opvangen zonder zelf een uitlaatklep te hebben, is niet vol te houden, en jouw welzijn is geen bijzaak.
Financiële hulp bij vruchtbaarheidsbehoud: waar kun je naar vragen?
Wie vruchtbaarheidsbehoud en de opslag betaalt, hangt af van waar je woont. Dat kan zelfs binnen één land verschillen: een Brits onderzoek vond ongelijke toegang voor kinderen en jongeren met kanker, die verband hield met een gebrek aan structurele overheidsfinanciering [15]. Vraag je behandelteam wat je zorgstelsel vergoedt, of een goed doel in jouw land financiële steun biedt en of de vruchtbaarheidskliniek lagere tarieven hanteert voor mensen met kanker.
Het allerbelangrijkste om te weten: er is weinig tijd om te handelen. Vruchtbaarheidsbehoud moet plaatsvinden voordat de behandeling begint, dus gesprekken over de kosten moeten snel worden gevoerd. Vraag de maatschappelijk werker of patiëntbegeleider van je kankercentrum om lokale financieringsmogelijkheden in kaart te brengen. Daar zijn zij precies voor.
Vragen aan je oncoloog en gynaecoloog
- Is vruchtbaarheidsbehoud mogelijk voordat mijn behandeling begint, en hoeveel tijd hebben we?
- Welke invloed heeft deze specifieke behandeling op mijn mogelijkheid om later zwanger te worden?
- Als ik nu zwanger ben, welke behandelingen zijn dan veilig in mijn huidige trimester?
- Wat is de aanbevolen wachttijd na afloop van de behandeling voordat ik probeer zwanger te worden?
- Heeft mijn kanker of de behandeling ervan invloed op de veiligheid van een toekomstige zwangerschap?
- Wie in mijn zorgteam is gespecialiseerd in reproductieve oncologie of vruchtbaarheidsbehoud?
- Naar welke ondersteuningsorganisaties of programma's voor financiële hulp kun je mij doorverwijzen?
Ondersteuningsorganisaties en informatiebronnen
Een zorgvuldig geselecteerd startpunt. Vraag het team maatschappelijk werk van je kankercentrum naar relevante aanvullingen in jouw regio.
Contact met anderen kan een wezenlijk verschil maken. Deze gids over Lotgenotengroepen bij kanker: hoe ze helpen en hoe je er een vindt legt uit hoe je lotgenotenondersteuning vindt die bij jouw situatie past. Als je op zoek bent naar een plek waar je direct met anderen kunt praten, kun je ook lid worden van de BeatCancer-community op Discord om in contact te komen met mensen die begrijpen wat je doormaakt.
| Organisatie | Wat ze bieden |
|---|---|
| Mummy's Star | Goed doel in het Verenigd Koninkrijk en Ierland voor vrouwen en andere mensen die zwanger zijn of bevallen en tijdens of rond de zwangerschap kanker hebben, en voor hun partners en gezinnen |
| ESHRE-patiënteninformatie | Van de European Society of Human Reproduction and Embryology, met onder meer een brochure over vruchtbaarheidsbehoud voor vrouwen waarin het invriezen van eicellen, embryo's en eierstokweefsel wordt besproken |
| INCIP | Het International Network on Cancer, Infertility and Pregnancy, dat onderzoek naar kanker tijdens de zwangerschap bevordert en een internationaal register beheert |
| Het team maatschappelijk werk van je kankercentrum | Vraag specifiek naar lokale financiering voor vruchtbaarheidszorg en programma's voor patiëntbegeleiding |
Je hoeft niet te kiezen tussen kanker bestrijden en je toekomst
We willen afsluiten met eerlijkheid, niet met valse geruststelling. Dit is een van de moeilijkste situaties waarmee een mens te maken kan krijgen. Kanker en zwangerschap (of kanker en vruchtbaarheid) horen niet in dezelfde zin thuis, en toch zit je nu in die werkelijkheid. Er zijn geen eenvoudige antwoorden. Sommige wegen worden afgesloten. Sommige toekomstbeelden krijgen een andere vorm dan je had gepland.
Maar veel vrouwen met kanker worden tijdens de zwangerschap behandeld, en hun kinderen hebben zich in de vroege kinderjaren niet anders ontwikkeld dan kinderen van wie de moeder geen kanker had [2][3]. Een gezin na kanker, biologisch of op een andere manier, is nog steeds mogelijk, ook als je je dat vandaag niet kunt voorstellen.
Onderneem vroeg actie voor vruchtbaarheidsbehoud. Stel een team samen met expertise in zowel oncologie als voortplanting. Vraag om psychosociale ondersteuning als vast onderdeel van je zorg. En weet dat opkomen voor je toekomst naast je gezondheid niet egoïstisch is. Het betekent dat je helder hebt wat belangrijk voor je is. Die helderheid is het waard om voor te vechten.
Bronnen
[1] Dalmartello, M., Negri, E., La Vecchia, C., Scarfone, G., Buonomo, B., Peccatori, F. A., & Parazzini, F. (2020). Frequentie van zwangerschapsgerelateerde kanker: Een systematische review van populatieonderzoeken. Cancers, 12(6), Artikel 1356. https://doi.org/10.3390/cancers12061356
[2] de Haan, J., Verheecke, M., Van Calsteren, K., Van Calster, B., Shmakov, R. G., Mhallem Gziri, M., Halaska, M. J., Fruscio, R., Lok, C. A. R., Boere, I. A., Zola, P., Ottevanger, P. B., de Groot, C. J. M., Peccatori, F. A., Dahl Steffensen, K., Cardonick, E. H., Polushkina, E., Rob, L., Ceppi, L., . . . Amant, F. (2018). Oncologisch beleid en obstetrische en neonatale uitkomsten bij vrouwen bij wie tijdens de zwangerschap kanker is vastgesteld: Een internationaal cohortonderzoek over 20 jaar onder 1170 patiënten. The Lancet Oncology, 19(3), 337-346. https://doi.org/10.1016/S1470-2045(18)30059-7
[3] Amant, F., Vandenbroucke, T., Verheecke, M., Fumagalli, M., Halaska, M. J., Boere, I., Han, S., Mhallem Gziri, M., Peccatori, F., Rob, L., Lok, C., Witteveen, P., Voigt, J.-U., Naulaers, G., Vallaeys, L., Van den Heuvel, F., Lagae, L., Mertens, L., Claes, L., & Van Calsteren, K. (2015). Pediatrische uitkomsten na een kankerdiagnose bij de moeder tijdens de zwangerschap. New England Journal of Medicine, 373(19), 1824-1834. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1508913
[4] Wolters, V., Heimovaara, J., Maggen, C., Cardonick, E., Boere, I., Lenaerts, L., & Amant, F. (2021). Begeleiding van de zwangerschap bij vrouwen met kanker. International Journal of Gynecological Cancer, 31(3), 314-322. https://doi.org/10.1136/ijgc-2020-001776
[5] Lambertini, M., Peccatori, F. A., Demeestere, I., Amant, F., Wyns, C., Stukenborg, J.-B., Paluch-Shimon, S., Halaska, M. J., Uzan, C., Meissner, J., von Wolff, M., Anderson, R. A., Jordan, K., & ESMO Guidelines Committee. (2020). Fertiliteitspreservatie en zwangerschappen na de behandeling bij postpuberale kankerpatiënten: ESMO-richtlijnen voor de klinische praktijk. Annals of Oncology, 31(12), 1664-1678. https://doi.org/10.1016/j.annonc.2020.09.006
[6] Znaor, A., Skakkebæk, N. E., Rajpert-De Meyts, E., Laversanne, M., Kuliš, T., Gurney, J., Sarfati, D., McGlynn, K. A., & Bray, F. (2020). Voorspellingen van de incidentie van zaadbalkanker in Europa 2010-2035: Een toenemende ziektelast ondanks vergrijzing van de bevolking. International Journal of Cancer, 147(3), 820-828. https://doi.org/10.1002/ijc.32810
[7] Lundberg, F. E., Stensheim, H., Ullenhag, G. J., Sahlgren, H. M., Lindemann, K., Fredriksson, I., & Johansson, A. L. V. (2024). Risicofactoren voor de toenemende incidentie van zwangerschapsgerelateerde kanker in Zweden: Een populatieonderzoek. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica, 103(4), 669-683. https://doi.org/10.1111/aogs.14677
[8] Pierannunzio, D., Maraschini, A., Lopez, T., Donati, S., Amodio, R., Bianconi, F., Bruni, R., Castaing, M., Cirilli, C., Fantaci, G., Guarda, L., Iacovacci, S., Mangone, L., Mazzoleni, G., Mazzucco, W., Melcarne, A., Merlo, E., Parazzini, F., Peccatori, F. A., . . . Francisci, S. (2023). Kanker en zwangerschap: Schattingen voor Italië op basis van gegevenskoppeling tussen kankerregistraties en de database met ziekenhuisontslaggegevens. Cancers, 15(17), Artikel 4305. https://doi.org/10.3390/cancers15174305
[9] Johansson, A. L. V., Weibull, C. E., Fredriksson, I., & Lambe, M. (2019). Diagnostische trajecten en behandelbeleid bij vrouwen met zwangerschapsgerelateerde borstkanker (PABC): Geen aanwijzingen voor vertraging van de behandeling na een eerste contact met de gezondheidszorg. Breast Cancer Research and Treatment, 174(2), 489-503. https://doi.org/10.1007/s10549-018-05083-x
[10] Health Service Executive. (2025, 1 februari). Tekenen en symptomen van kanker. HSE.ie. https://www.hse.ie/conditions/cancer/signs-and-symptoms/
[11] Vandecaveye, V., Amant, F., Lecouvet, F., Van Calsteren, K., & Dresen, R. C. (2021). Beeldvormende technieken bij zwangere kankerpatiënten. International Journal of Gynecological Cancer, 31(3), 423-431. https://doi.org/10.1136/ijgc-2020-001779
[12] NHS. (2024, 2 april). Behandeling van zaadbalkanker. https://www.nhs.uk/conditions/testicular-cancer/treatment/
[13] NHS. (2025, 31 juli). Oorzaken van prostaatkanker. https://www.nhs.uk/conditions/prostate-cancer/causes/
[14] Kaltsas, A., Razos, N., Kratiras, Z., Deligiannis, D., Stavropoulos, M., Adamos, K., Zachariou, A., Dimitriadis, F., Sofikitis, N., & Chrisofos, M. (2025). Behandelingen van prostaatkanker en hun effecten op de mannelijke vruchtbaarheid: Mechanismen en strategieën om deze effecten te beperken. Journal of Personalized Medicine, 15(8), Artikel 360. https://doi.org/10.3390/jpm15080360
[15] Newton, H. L., Picton, H. M., Friend, A. J., Hayden, C. M., Brougham, M., Cox, R., Grandage, V., Kwok-Williams, M., Lane, S., Mitchell, R. T., Skinner, R., Wallace, W. H., Yeomanson, D., & Glaser, A. W. (2022). Inconsistenties in fertiliteitspreservatie bij jongeren met kanker in het Verenigd Koninkrijk. Archives of Disease in Childhood, 107(3), 265-270. https://doi.org/10.1136/archdischild-2021-321873
Medische disclaimer: Dit artikel is bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt geen persoonlijk medisch advies van een gekwalificeerd team voor oncologie of voortplantingsgeneeskunde. Behandelplannen en mogelijkheden voor vruchtbaarheidsbehoud variëren sterk afhankelijk van de individuele diagnose, het type kanker, het stadium, de leeftijd en de algehele gezondheid. Bespreek uw specifieke situatie altijd met uw oncoloog, gynaecoloog of fertiliteitsspecialist.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en is geen medisch advies. Raadpleeg altijd uw arts of een andere gekwalificeerde zorgverlener voor advies dat past bij uw situatie.

Deze inhoud is gemaakt tijdens het project YARN, medegefinancierd in het kader van het EU4Health-programma in 2025-2028 (subsidieovereenkomst nr. 101219053).




