Άμισχη οδοντωτή βλάβη (ένας τύπος επίπεδου πολύποδα του παχέος εντέρου): Τι σημαίνει για εσάς (Οδηγός ασθενούς)

Ιατρική αποποίηση ευθύνης: Το παρόν άρθρο προορίζεται μόνο για εκπαιδευτικούς σκοπούς και δεν αντικαθιστά εξατομικευμένες συμβουλές από ειδικευμένο γαστρεντερολόγο.

Βασικά σημεία Μια άμισχη οδοντωτή βλάβη (SSL) δεν είναι καρκίνος. Είναι μια επίπεδη, προκαρκινική ανάπτυξη στο παχύ έντερο που μπορεί να αφαιρεθεί πλήρως κατά την κολονοσκόπηση. Οι SSL παλαιότερα ονομάζονταν sessile serrated polyps (SSPs) ή sessile serrated adenomas (SSAs). Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας άλλαξε την ονομασία το 2019, αλλά και οι τρεις όροι περιγράφουν το ίδιο πράγμα. Οι περισσότερες SSL σχηματίζονται στη δεξιά πλευρά του παχέος εντέρου και μπορεί να είναι πιο δύσκολο να εντοπιστούν από τους συνήθεις πολύποδες επειδή είναι επίπεδες, ωχρές και συχνά κρύβονται κάτω από ένα λεπτό στρώμα βλέννης. Μόλις μια SSL αφαιρεθεί πλήρως, η συγκεκριμένη βλάβη δεν μπορεί να εξελιχθεί σε καρκίνο. Η αφαίρεση είναι θεραπευτική. Η επόμενη κολονοσκόπησή σας πιθανότατα θα προγραμματιστεί νωρίτερα από τα συνήθη 10 χρόνια, συνήθως στα 3 ή 5 χρόνια, ανάλογα με το μέγεθος, τον αριθμό των βλαβών και το αν βρέθηκε δυσπλασία. Περίπου το 15 έως 30 τοις εκατό των καρκίνων του παχέος εντέρου προκύπτουν μέσω της οδοντωτής οδού, γι’ αυτό και η έγκαιρη ανεύρεση και αφαίρεση των SSL έχει τόσο μεγάλη σημασία.

Αν διαβάζετε αυτό το κείμενο, το πιθανότερο είναι ότι εσείς (ή κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο) μόλις πήρατε πίσω μια ιστοπαθολογική έκθεση μετά από κολονοσκόπηση, και μέσα αναφερόταν η φράση "άμισχη οδοντωτή βλάβη". Πιθανότατα σας έπεσε το στομάχι. Ίσως πήγατε κατευθείαν στο Google. Ίσως κρατάτε ακόμη την έκθεση στο χέρι.

Πάρτε μια ανάσα. Μια άμισχη οδοντωτή βλάβη δεν είναι καρκίνος και, στις περισσότερες περιπτώσεις, η ανεύρεσή της είναι πραγματικά καλό νέο. Σημαίνει ότι ο έλεγχος λειτούργησε. Η ανάπτυξη εντοπίστηκε νωρίς, έχει αφαιρεθεί ή πρόκειται να αφαιρεθεί, και ο γιατρός σας έχει τώρα μια πιο καθαρή εικόνα για το πώς να σας προστατεύσει στο μέλλον.

Θα σας εξηγήσω ακριβώς τι είναι μια άμισχη οδοντωτή βλάβη, πώς διαφέρει από τους συνηθισμένους πολύποδες, τι συμβαίνει κατά την αφαίρεση και πώς θα είναι η παρακολούθησή σας. Στο τέλος, θα έχετε μια σαφή λίστα ερωτήσεων να φέρετε στον γαστρεντερολόγο σας ώστε να μη μείνετε με απορίες.

Τι είναι μια άμισχη οδοντωτή βλάβη;

Μια άμισχη οδοντωτή βλάβη είναι μια μη φυσιολογική επίπεδη ανάπτυξη στην εσωτερική επένδυση του παχέος εντέρου σας. Αποτελείται από κύτταρα που έχουν αρχίσει να αναπτύσσονται με ακανόνιστο, πριονωτό μοτίβο, το οποίο οι παθολογοανατόμοι μπορούν να δουν στο μικροσκόπιο.

Η φράση αναλύεται ως εξής. Το "άμισχη" σημαίνει επίπεδη ή με ευρεία βάση, σε αντίθεση με έναν πολύποδα που αναπτύσσεται πάνω σε μίσχο σαν μανιτάρι. Το "οδοντωτή" περιγράφει το πριονωτό μοτίβο των κυττάρων. Η "βλάβη" είναι ένας γενικός ιατρικός όρος για οποιαδήποτε μη φυσιολογική περιοχή ιστού. Ακούγεται πιο τρομακτικό απ’ όσο είναι. Σε αυτό το πλαίσιο, σημαίνει απλώς "ανάπτυξη".

Οι SSL θεωρούνται προκαρκινικές. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι καρκίνος, ούτε ότι θα εξελιχθούν οπωσδήποτε σε καρκίνο. Σημαίνει ότι, αν παραμείνουν στη θέση τους για πολλά χρόνια, ένα μικρό ποσοστό από αυτές θα μπορούσε τελικά να εξελιχθεί σε καρκίνο του παχέος εντέρου. Η αφαίρεσή τους είναι αυτό που το προλαμβάνει.

Γιατί το όνομα αλλάζει συνεχώς

Αυτό μπερδεύει σχεδόν όλους όσοι διαβάζουν την ιστοπαθολογική τους έκθεση. Μπορεί να δείτε οποιονδήποτε από αυτούς τους όρους:

• Sessile serrated polyp (SSP)
• Sessile serrated adenoma (SSA)
• Sessile serrated lesion (SSL)

Όλοι σημαίνουν το ίδιο πράγμα. Ο WHO ενημέρωσε επίσημα την ονομασία σε "sessile serrated lesion" το 2019 επειδή οι παθολογοανατόμοι αποφάσισαν ότι οι παλαιότεροι όροι προκαλούσαν σύγχυση [1].

Ορισμένες εκθέσεις θα προσθέτουν τη φράση "με δυσπλασία" ή "χωρίς δυσπλασία". Περισσότερα για το τι σημαίνει αυτό σε λίγο.

Πού σχηματίζονται οι SSL στο παχύ έντερο

Οι περισσότερες άμισχες οδοντωτές βλάβες εμφανίζονται στη δεξιά πλευρά του παχέος εντέρου σας, στην περιοχή που ονομάζεται εγγύς κόλον [2]. Αυτό περιλαμβάνει το τυφλό (εκεί όπου ενώνονται το λεπτό και το παχύ έντερο) και το ανιόν κόλον, το τμήμα που ανεβαίνει στη δεξιά πλευρά της κοιλιάς σας.

Αυτό έχει σημασία για δύο λόγους. Πρώτον, το δεξιό κόλον βρίσκεται πιο μακριά από τον πρωκτό, από όπου ξεκινά κάθε κολονοσκόπηση. Το ενδοσκόπιο πρέπει να διανύσει όλο το μήκος του παχέος εντέρου για να ελεγχθεί αυτή η περιοχή, επομένως η καλή προετοιμασία του εντέρου και ένας έμπειρος ενδοσκόπος κάνουν πραγματική διαφορά. Δεύτερον, οι δεξιόπλευροι πολύποδες ιστορικά χάνονταν συχνότερα από τους αριστερόπλευρους, και αυτός είναι ένας από τους λόγους που οι SSL είχαν υποτιμηθεί για τόσο καιρό.

Οι συνηθισμένοι πολύποδες (συμβατικά αδενώματα) μπορούν να σχηματιστούν οπουδήποτε, αλλά κατανέμονται πιο ομοιόμορφα σε όλο το παχύ έντερο. Οι υπερπλαστικοί πολύποδες, ένα αβλαβές «ξαδερφάκι» της SSL, εμφανίζονται κυρίως στην αριστερή πλευρά κοντά στο ορθό.

Είναι οι άμισχες οδοντωτές βλάβες καρκίνος;

Όχι. Μια άμισχη οδοντωτή βλάβη δεν είναι καρκίνος. Είναι προκαρκινική, πράγμα που σημαίνει ότι έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε καρκίνο με την πάροδο πολλών ετών αν μείνει χωρίς αντιμετώπιση. Η πλήρης αφαίρεση κατά την κολονοσκόπηση εξαλείφει αυτόν τον κίνδυνο για τη βλάβη που αφαιρέθηκε.

Αυτή είναι η σύντομη απάντηση. Ακολουθεί η πιο πλήρης εικόνα.

Η οδοντωτή οδός, απλοποιημένα

Οι περισσότεροι καρκίνοι του παχέος εντέρου ξεκινούν ως συμβατικό αδένωμα (ένας διαφορετικός τύπος πολύποδα) και ακολουθούν αυτό που οι παθολογοανατόμοι αποκαλούν οδό αδενώματος-καρκινώματος. Οι SSL ακολουθούν μια διαφορετική διαδρομή που ονομάζεται οδοντωτή οδός. Σκεφτείτε το σαν δύο ξεχωριστούς δρόμους που μπορούν να οδηγήσουν στον ίδιο προορισμό αν δεν παρέμβει κανείς.

Η οδοντωτή οδός καθοδηγείται από μια συγκεκριμένη γονιδιακή αλλαγή που ονομάζεται μετάλλαξη BRAF, μαζί με μια διαδικασία που ονομάζεται CpG island methylation [3]. Δεν χρειάζεται να απομνημονεύσετε τη γενετική. Το πρακτικό σημείο είναι ότι οι SSL είναι βιολογικά διακριτές από τους συνηθισμένους πολύποδες, μερικές φορές μπορούν να εξελιχθούν ταχύτερα σε καρκίνο μόλις αρχίσουν να προοδεύουν, και ευθύνονται για περίπου το 15 έως 30 τοις εκατό όλων των καρκίνων του παχέος εντέρου [3].

Τι σημαίνει το "με δυσπλασία" στην έκθεσή σας

Ορισμένες SSL παρουσιάζουν ένα εύρημα που ονομάζεται δυσπλασία, που στη γλώσσα της παθολογοανατομίας σημαίνει ότι "τα κύτταρα έχουν αρχίσει να φαίνονται μη φυσιολογικά στο μικροσκόπιο". Οι SSL με δυσπλασία βρίσκονται πιο μπροστά στον δρόμο προς τον καρκίνο από τις SSL χωρίς δυσπλασία.

Το να δείτε "δυσπλασία" στην έκθεσή σας δεν είναι διάγνωση καρκίνου. Σημαίνει ότι η βλάβη εντοπίστηκε σε ένα πιο προχωρημένο προκαρκινικό στάδιο από μια απλή SSL. Το διάστημα παρακολούθησής σας πιθανότατα θα είναι μικρότερο και ο γαστρεντερολόγος σας θα θελήσει να βεβαιωθεί ότι η βλάβη αφαιρέθηκε πλήρως. Το ενθαρρυντικό μέρος: ακόμη και οι SSL με δυσπλασία αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, δηλαδή με πλήρη αφαίρεση, και η πλήρης αφαίρεση εξακολουθεί να είναι θεραπευτική.

Πώς διαφέρουν οι SSL από τους συνηθισμένους πολύποδες

Δεν είναι κάθε πολύποδας ίδιος, και το να γνωρίζετε ποιον τύπο έχετε καθορίζει τι θα συμβεί στη συνέχεια. Δείτε πώς συγκρίνονται οι τρεις πιο συχνοί τύποι:

Οι υπερπλαστικοί πολύποδες είναι ουσιαστικά αβλαβείς και δεν απαιτούν την ίδια παρακολούθηση. Οι SSL και τα σωληνώδη αδενώματα είναι και τα δύο προκαρκινικά, αλλά ακολουθούν διαφορετικές βιολογικές οδούς. Αν η έκθεσή σας αναφέρει περισσότερους από έναν τύπους, το διάστημα παρακολούθησης συνήθως θα βασιστεί στο εύρημα υψηλότερου κινδύνου.

Τι προκαλεί τις άμισχες οδοντωτές βλάβες;

Η ειλικρινής απάντηση: οι ερευνητές δεν γνωρίζουν ακριβώς γιατί ορισμένοι άνθρωποι αναπτύσσουν SSL και άλλοι όχι. Αυτό που γνωρίζουν είναι ότι ένας συνδυασμός γενετικών και τρόπου ζωής παραγόντων αυξάνει τις πιθανότητες.

Πράγματα που δεν μπορείτε να αλλάξετε

Η ηλικία παίζει ρόλο. Οι SSL γίνονται συχνότερες όσο μεγαλώνουν οι άνθρωποι. Το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του παχέος εντέρου επίσης αυξάνει τον κίνδυνο [3]. Η κατανομή μεταξύ φύλων φαίνεται περίπου παρόμοια μεταξύ ανδρών και γυναικών στα συγκεντρωτικά δεδομένα, αν και τα ευρήματα διαφέρουν μεταξύ επιμέρους μελετών [2].

Πράγματα που μπορείτε να αλλάξετε

Το κάπνισμα είναι ο τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου που συνδέεται πιο έντονα με τους οδοντωτούς πολύποδες, με μια μετα-ανάλυση να εκτιμά περίπου 2,5 φορές υψηλότερο κίνδυνο στους καπνιστές [4]. Η βαριά κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται επίσης με υψηλότερα ποσοστά, όπως και η παχυσαρκία, μια διατροφή πλούσια σε κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας και ένα γενικά χαμηλό σε φυτικές ίνες διατροφικό πρότυπο [4].

Τίποτα από αυτά δεν είναι επίπληξη. Αν καπνίζετε ή πίνετε πολύ, δεν προκαλέσατε με βεβαιότητα την SSL σας. Αλλά αν κοιτάζετε την έκθεση και ρωτάτε "τι μπορώ να κάνω", αυτοί είναι οι μοχλοί που η έρευνα πράγματι υποστηρίζει. Η διακοπή του καπνίσματος και η μείωση του αλκοόλ είναι τα δύο με το μεγαλύτερο βάρος.

Προκαλούν συμπτώματα οι άμισχες οδοντωτές βλάβες;

Σχεδόν σε κάθε περίπτωση, όχι. Οι SSL είναι σιωπηλές. Οι περισσότεροι άνθρωποι που τις έχουν δεν αισθάνονται ποτέ απολύτως τίποτα, και αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που υπάρχει η κολονοσκόπηση προσυμπτωματικού ελέγχου. Ο στόχος είναι να εντοπίζονται αυτές οι αναπτύξεις πριν γίνουν αρκετά μεγάλες ώστε να δώσουν σημεία.

Στη σπάνια περίπτωση που μια SSL προκαλέσει συμπτώματα, συνήθως αυτό συμβαίνει επειδή έχει μεγαλώσει πολύ. Πιθανά σημεία περιλαμβάνουν:

• Αίμα στα κόπρανα (έντονα κόκκινο ή σκούρο και σαν πίσσα)
• Ανεξήγητες αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου που διαρκούν περισσότερο από λίγες εβδομάδες
• Σιδηροπενική αναιμία που εμφανίζεται σε εξετάσεις αίματος ρουτίνας
• Επίμονο κοιλιακό άλγος ή ενόχληση (όχι συχνό)

Αν έχετε οποιοδήποτε από αυτά τα συμπτώματα, μην περιμένετε μέχρι τον επόμενο έλεγχο. Καλέστε τον γιατρό σας. Και αν δεν έχετε κανένα από αυτά, μη το εκλάβετε ως σημάδι ότι μπορείτε να παραλείψετε τον έλεγχο. Όλο το νόημα της κολονοσκόπησης είναι ότι βρίσκει αυτό που δεν μπορείτε να αισθανθείτε.

Πώς εντοπίζονται και διαγιγνώσκονται οι SSL

Κατά τη διάρκεια της κολονοσκόπησης

Οι SSL είναι φημισμένα δύσκολο να φανούν. Είναι επίπεδες, συχνά έχουν το ίδιο χρώμα με τον γύρω ιστό και πολλές καλύπτονται από ένα λεπτό κάλυμμα βλέννης που κάνει τα όριά τους ασαφή. Ένας έμπειρος ενδοσκόπος μαθαίνει να αναζητά διακριτικές ενδείξεις: ένα τμήμα βλεννογόνου που είναι ελαφρώς πιο ωχρό, μια μικρή διαταραχή στο φυσιολογικό αγγειακό μοτίβο, ένα αχνό στεφάνι υπολειμμάτων ή φυσαλίδων που υποδηλώνει βλάβη καλυμμένη με βλέννη από κάτω.

Γι’ αυτό η ποιότητα της προετοιμασίας του εντέρου έχει τόσο μεγάλη σημασία. Αν το παχύ έντερό σας δεν έχει καθαριστεί σχολαστικά, μικρές ποσότητες υπολειπόμενων κοπράνων μπορούν να κρύψουν εντελώς μια επίπεδη SSL. Η καλή προετοιμασία δεν είναι μια ευγενική σύσταση. Συνδέεται άμεσα με το αν θα βρεθεί μια βλάβη.

Τα σύγχρονα εργαλεία βοηθούν. Οι κολονοσκόπιοι υψηλής ευκρίνειας και η narrow-band imaging (μια τεχνολογία φίλτρου φωτός που κάνει τα αγγεία και τα επιφανειακά μοτίβα πιο ορατά) βελτιώνουν τον εντοπισμό και τον χαρακτηρισμό των SSL [5]. Τα συστήματα ανίχνευσης με υποβοήθηση AI μελετώνται ενεργά και δείχνουν υποσχόμενα, αν και τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα ειδικά για την ανίχνευση SSL παραμένουν μικτά. Αν επιλέγετε κέντρο για την επόμενη κολονοσκόπησή σας, είναι λογικό να ρωτήσετε για το ποσοστό ανίχνευσης αδενωμάτων τους και αν χρησιμοποιούν αυτές τις τεχνολογίες.

Τι συμβαίνει με τον ιστό

Αφού ο γιατρός σας αφαιρέσει τη βλάβη, αυτή πηγαίνει σε παθολογοανατόμο, ο οποίος την εξετάζει στο μικροσκόπιο και θέτει την επίσημη διάγνωση. Αυτή η ιστοπαθολογική έκθεση είναι που σας λέει οριστικά αν είχατε SSL, υπερπλαστικό πολύποδα ή κάτι άλλο.

Η έκθεσή σας συνήθως περιλαμβάνει:

• Τον τύπο της βλάβης (άμισχη οδοντωτή βλάβη, υπερπλαστικός πολύποδας, σωληνώδες αδένωμα κ.λπ.)
• Το μέγεθος σε χιλιοστά
• Την εντόπιση (τυφλό, ανιόν κόλον, εγκάρσιο κ.λπ.)
• Αν υπάρχει δυσπλασία και, αν ναι, χαμηλόβαθμη ή υψηλόβαθμη
• Αν τα όρια ήταν ελεύθερα (δηλαδή ότι αφαιρέθηκε όλη η βλάβη με χείλος φυσιολογικού ιστού γύρω της)

Αν κάτι στην έκθεσή σας δεν βγάζει νόημα, ζητήστε μια μετάφραση σε απλή γλώσσα στο ραντεβού παρακολούθησης. Έχετε δικαίωμα να κατανοείτε τα δικά σας ιατρικά αρχεία.

Πώς αφαιρούνται οι άμισχες οδοντωτές βλάβες

Η διαδικασία αφαίρεσης έχει κλινική ονομασία, πολυπεκτομή, αλλά η εμπειρία συνήθως είναι χωρίς απρόοπτα. Οι περισσότερες SSL αφαιρούνται κατά την ίδια κολονοσκόπηση όπου εντοπίζονται, οπότε δεν χρειάζεστε δεύτερη διαδικασία. Ακολουθούν οι συνηθισμένες τεχνικές.

Cold snare polypectomy είναι το πρότυπο για τις περισσότερες SSL κάτω από 10 mm [5]. Ένας λεπτός συρμάτινος βρόχος περνά μέσα από το ενδοσκόπιο, τοποθετείται γύρω από τη βάση της βλάβης και σφίγγει ώστε να την αποκόψει καθαρά. Δεν χρησιμοποιείται ηλεκτρικό ρεύμα, κάτι που μειώνει τον κίνδυνο αιμορραγίας και βαθύτερης βλάβης των ιστών. Δεν θα το αισθανθείτε.

Endoscopic mucosal resection (EMR) χρησιμοποιείται για μεγαλύτερες ή πιο επίπεδες SSL, και η US Multi-Society Task Force συνιστά να εξετάζεται η EMR για οδοντωτές βλάβες στην κλίμακα των 10 έως 19 mm και τη συνιστά έντονα για βλάβες 20 mm ή μεγαλύτερες [5]. Ένα διάλυμα φυσιολογικού ορού (συχνά χρωματισμένο μπλε) εγχέεται κάτω από τη βλάβη για να την ανασηκώσει μακριά από το βαθύτερο μυϊκό στρώμα. Η ανασηκωμένη βλάβη στη συνέχεια αφαιρείται με βρόχο. Η έγχυση βοηθά επίσης τον ενδοσκόπο να δει πιο καθαρά τα όρια, κάτι που είναι σημαντικό για τις SSL επειδή οι άκρες τους είναι τόσο ασαφείς.

Endoscopic submucosal dissection (ESD) είναι μια πιο προχωρημένη τεχνική για ασυνήθιστα μεγάλες ή πολύπλοκες βλάβες. Είναι πιο συχνή στην Ιαπωνία και σε μέρη της Ευρώπης απ’ ό,τι στις US, αλλά η διαθεσιμότητά της αυξάνεται.

Γιατί η πλήρης αφαίρεση είναι τόσο σημαντική

Να κάτι που τα περισσότερα άρθρα για ασθενείς δεν αναφέρουν. Οι SSL ιστορικά είχαν υψηλότερα ποσοστά ατελούς αφαίρεσης από άλλους τύπους πολυπόδων. Η εμβληματική μελέτη CARE βρήκε ότι περίπου το 31 τοις εκατό των SSL είχαν υπολειμματικό ιστό μετά από τυπική πολυπεκτομή με βρόχο, σε σύγκριση με περίπου 7 τοις εκατό των συμβατικών αδενωμάτων [6].

Αυτό ακούγεται ανησυχητικό μέχρι να καταλάβετε τι γίνεται γι’ αυτό. Ένας καλός ενδοσκόπος συχνά εγχέει μπλε χρωστική για να οριοθετήσει τα όρια της βλάβης, χρησιμοποιεί EMR αντί για απλό βρόχο για μεγαλύτερες SSL και συστήνει συντομότερο διάστημα παρακολούθησης (μερικές φορές 6 μήνες) ειδικά για να ελεγχθεί το σημείο της εκτομής. Αν η SSL σας ήταν μεγάλη, αξίζει να ρωτήσετε τον γιατρό σας πόσο βέβαιος είναι ότι αφαιρέθηκε πλήρως και αν δικαιολογείται επανέλεγχος σε σύντομο διάστημα.

Τι να κάνετε και τι να μην κάνετε μετά την αφαίρεση

Η μικρή αιμορραγία τις πρώτες 24 έως 48 ώρες μετά την πολυπεκτομή είναι συχνή και συνήθως σταματά από μόνη της. Η έντονη αιμορραγία, ο επίμονος σοβαρός πόνος ή ο πυρετός θα πρέπει να οδηγήσουν σε επικοινωνία με τον γιατρό σας.

Το πρόγραμμα της κολονοσκόπησης παρακολούθησής σας

Μόλις εντοπιστεί και αφαιρεθεί μια SSL, περνάτε σε αυτό που ονομάζεται παρακολούθηση. Αυτό απλώς σημαίνει ότι οι μελλοντικές κολονοσκοπήσεις σας θα γίνονται σε πιο στενό χρονοδιάγραμμα από το συνηθισμένο μεσοδιάστημα ελέγχου των 10 ετών. Η λογική είναι απλή: οι άνθρωποι που αναπτύσσουν μία SSL έχουν στατιστικά περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν και άλλη, και το να εντοπιστεί η επόμενη νωρίς είναι όλο το παιχνίδι.

Οι τρέχουσες συστάσεις προέρχονται από την consensus update του 2020 της US Multi-Society Task Force on Colorectal Cancer [7]. Ο γαστρεντερολόγος σας θα προσαρμόσει το διάστημα στα δικά σας ευρήματα, αλλά αυτό είναι το γενικό πλαίσιο:

Αυτά τα διαστήματα υποθέτουν ότι η κολονοσκόπησή σας ήταν υψηλής ποιότητας και ότι η προετοιμασία του εντέρου σας ήταν επαρκής. Αν οποιοδήποτε από τα δύο ήταν υποoptimal, ο γιατρός σας μπορεί να συντομεύσει το διάστημα.

Μια πρακτική συμβουλή: ζητήστε από το ιατρείο του γαστρεντερολόγου σας να σας εντάξει στο σύστημα υπενθυμίσεών τους. Ένα καλό ιατρείο θα επικοινωνήσει αυτόματα μαζί σας όταν έρθει η ώρα. Μην βασίζεστε στη μνήμη σας για μια υπενθύμιση σε 3 χρόνια.

Σύνδρομο οδοντωτής πολυποδίασης: όταν έχει σημασία ότι υπάρχουν περισσότερες από μία SSL

Αν η έκθεσή σας δείχνει μία μόνο SSL, ή ακόμη και δύο ή τρεις, σχεδόν σίγουρα δεν έχετε σύνδρομο οδοντωτής πολυποδίασης. Αλλά αξίζει να γνωρίζετε τι είναι, γιατί ένας μικρός αριθμός αναγνωστών θα το έχει.

Το σύνδρομο οδοντωτής πολυποδίασης (SPS) είναι μια σπάνια κατάσταση κατά την οποία κάποιος αναπτύσσει πολλούς οδοντωτούς πολύποδες σε όλο το παχύ έντερο. Τα κριτήρια του WHO του 2019 για τη διάγνωση του SPS είναι [8]:

• Τουλάχιστον 5 οδοντωτές βλάβες πάνω από το ορθό, όλες 5 mm ή μεγαλύτερες, με τουλάχιστον 2 από αυτές 10 mm ή μεγαλύτερες, Ή
• Περισσότερες από 20 οδοντωτές βλάβες οποιουδήποτε μεγέθους κατανεμημένες σε όλο το παχύ έντερο, με τουλάχιστον 5 πάνω από το ορθό

Ο κίνδυνος καρκίνου του παχέος εντέρου κατά τη διάρκεια της ζωής σε SPS εκτιμήθηκε περίπου στο 20 τοις εκατό συνολικά από μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση του 2022, με σημαντική διακύμανση ανάλογα με τον υποτύπο WHO και την κατάσταση παρακολούθησης [8]. Γι’ αυτό οι άνθρωποι με SPS συνήθως ελέγχονται ετησίως και συχνά παραπέμπονται για γενετική συμβουλευτική. Οι συγγενείς πρώτου βαθμού ατόμων με SPS θα πρέπει επίσης να ξεκινούν τον έλεγχο νωρίτερα από τον γενικό πληθυσμό, συνήθως γύρω στην ηλικία των 40 ή 10 χρόνια πριν από την ηλικία στην οποία διαγνώστηκε το προσβεβλημένο μέλος της οικογένειας.

Αν ο γιατρός σας ανέφερε το SPS ή έθεσε το ενδεχόμενο, ρωτήστε για παραπομπή σε γενετιστή ή γενετικό σύμβουλο. Δεν είναι μια τρομακτική συζήτηση. Ένας γενετικός σύμβουλος μπορεί να σας βοηθήσει να καταλάβετε τι σημαίνει αυτό για εσάς και την οικογένειά σας και αν αξίζει να γίνει επιπλέον έλεγχος.

Μπορείτε να προλάβετε τις άμισχες οδοντωτές βλάβες;

Μπορείτε να μειώσετε τον κίνδυνο, αλλά δεν μπορείτε να εγγυηθείτε ότι δεν θα αναπτύξετε ποτέ μία. Τα ισχυρότερα τεκμηριωμένα μέτρα είναι αυτά που είδατε ήδη καταγεγραμμένα ως παράγοντες κινδύνου, διαβασμένα ανάποδα [4]:

• Σταματήστε το κάπνισμα. Από όλα όσα υπάρχουν σε αυτή τη λίστα, αυτό έχει την πιο σταθερή τεκμηρίωση.
• Περιορίστε το αλκοόλ. Η βαριά κατανάλωση συνδέεται με υψηλότερα ποσοστά οδοντωτών πολυπόδων.
• Διατηρήστε ένα λογικό σωματικό βάρος.
• Τρώτε λιγότερο κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας.
• Τρώτε περισσότερες φυτικές ίνες (φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια).

Υπάρχουν αναδυόμενα αλλά όχι ακόμη οριστικά δεδομένα για την τακτική χρήση ασπιρίνης, τη συμπληρωματική λήψη ασβεστίου και τη βιταμίνη D για την πρόληψη πολυπόδων [4]. Αν αναρωτιέστε αν κάποιο από αυτά είναι κατάλληλο για εσάς, κάντε τη συζήτηση με τον γιατρό σας αντί να ξεκινήσετε κάτι μόνοι σας. Ειδικά η ασπιρίνη έχει πραγματικούς κινδύνους αιμορραγίας που πρέπει να σταθμιστούν έναντι των πιθανών οφελών.

Το πιο αποτελεσματικό εργαλείο πρόληψης δεν είναι χάπι ούτε δίαιτα. Είναι ο προσυμπτωματικός έλεγχος. Η US Preventive Services Task Force μείωσε τη συνιστώμενη ηλικία έναρξης για τον συνήθη έλεγχο καρκίνου του παχέος εντέρου στα 45 το 2021 για ενήλικες μέσου κινδύνου [9]. Αν έχετε οικογενειακό ιστορικό ή άλλους παράγοντες κινδύνου, μπορεί να χρειαστεί να ξεκινήσετε νωρίτερα.

Είναι μια άμισχη οδοντωτή βλάβη καρκίνος;

Όχι. Μια SSL είναι προκαρκινική, όχι καρκινική. Μπορεί αργά να εξελιχθεί σε καρκίνο του παχέος εντέρου μέσα σε πολλά χρόνια αν μείνει στη θέση της, γι’ αυτό η αφαίρεση κατά την κολονοσκόπηση είναι η συνήθης θεραπεία. Μόλις αφαιρεθεί και τα όρια είναι ελεύθερα, η συγκεκριμένη βλάβη δεν μπορεί να γίνει καρκίνος.

Πρέπει να ανησυχώ για μια άμισχη οδοντωτή βλάβη;

Η ανησυχία δεν είναι ακριβώς το σωστό πλαίσιο. Η προσοχή είναι. Οι περισσότερες SSL εντοπίζονται νωρίς, αφαιρούνται πλήρως και δεν προκαλούν ποτέ προβλήματα. Το πιο προστατευτικό πράγμα που μπορείτε να κάνετε τώρα είναι να κλείσετε την επόμενη συνιστώμενη κολονοσκόπηση και να τηρήσετε το ραντεβού. Μερικοί αναγνώστες διαπιστώνουν ότι ένα προκαρκινικό εύρημα φέρνει το ίδιο κύμα σοκ, ανησυχίας και "τι σημαίνει πραγματικά αυτό" που περιγράφουν οι άνθρωποι μετά από μια πλήρη διάγνωση καρκίνου. Αν βρίσκεστε σε αυτό το σημείο αυτή τη στιγμή, ο οδηγός μας για τα συναισθηματικά στάδια μιας διάγνωσης καρκίνου εξηγεί αυτή την πορεία με ειλικρίνεια και προσφέρει πρακτικούς τρόπους να την διαχειριστείτε.

Μπορεί μια άμισχη οδοντωτή βλάβη να επανεμφανιστεί μετά την αφαίρεση;

Η συγκεκριμένη βλάβη που αφαιρέθηκε πλήρως δεν μπορεί να ξαναμεγαλώσει. Νέες SSL μπορούν να αναπτυχθούν αλλού στο παχύ έντερο με την πάροδο του χρόνου, γι’ αυτό έχει σημασία η παρακολούθηση. Αν μια μεγάλη SSL δεν αφαιρέθηκε εντελώς, ιστός μπορεί να ξανααναπτυχθεί σε εκείνο το σημείο, γι’ αυτό ο γιατρός σας μπορεί να συστήσει επανέλεγχο σε σύντομο διάστημα.

Πόσο γρήγορα μια SSL εξελίσσεται σε καρκίνο;

Η οδοντωτή οδός είναι συνήθως αργή, συνήθως εξελίσσεται σε πολλά χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες. Αυτό το σταδιακό χρονοδιάγραμμα είναι ο λόγος που ο τακτικός έλεγχος εντοπίζει τη συντριπτική πλειονότητα των SSL πολύ πριν προχωρήσουν.

Πρέπει να το πω στην οικογένειά μου για την SSL μου;

Ναι, ιδιαίτερα στους συγγενείς πρώτου βαθμού (γονείς, αδέλφια, ενήλικα παιδιά). Το οικογενειακό ιστορικό προκαρκινικών πολυπόδων μπορεί να επηρεάσει την ηλικία στην οποία θα πρέπει να αρχίσουν τον έλεγχο και πόσο συχνά θα τον χρειάζονται. Μια σύντομη συζήτηση τώρα θα μπορούσε πραγματικά να αλλάξει τη ζωή ενός μέλους της οικογένειας αργότερα.

Ερωτήσεις να κάνετε στον γαστρεντερολόγο σας

Εκτυπώστε αυτή τη λίστα, βγάλτε της screenshot ή πληκτρολογήστε την στο τηλέφωνό σας πριν από το επόμενο ραντεβού. Αν τις κάνετε, η συζήτηση θα είναι περίπου πέντε φορές πιο χρήσιμη.

• Αφαιρέθηκε πλήρως η άμισχη οδοντωτή βλάβη μου ή υπάρχει κάποια ανησυχία για υπολειμματικό ιστό;
• Έδειξε η ιστοπαθολογική μου έκθεση δυσπλασία; Αν ναι, ήταν χαμηλόβαθμη ή υψηλόβαθμη;
• Πόσες SSL βρέθηκαν, τι μέγεθος είχαν και σε ποια τμήματα του παχέος εντέρου μου;
• Με βάση τα σημερινά ευρήματα, πότε πρέπει να γίνει η επόμενη κολονοσκόπησή μου;
• Πρέπει τα αδέλφια, τα παιδιά ή οι γονείς μου να αρχίσουν τον έλεγχο νωρίτερα από τη συνήθη ηλικία;
• Υπάρχουν συγκεκριμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής που θα προτείνατε με βάση όσα είδατε;
• Πληρούν τα ευρήματά μου τα κριτήρια για σύνδρομο οδοντωτής πολυποδίασης ή πρέπει να δω γενετικό σύμβουλο;
• Ποια συμπτώματα θα πρέπει να με οδηγήσουν να καλέσω το ιατρείο πριν από το επόμενο προγραμματισμένο ραντεβού μου;
• Μπορώ να πάρω αντίγραφο της ιστοπαθολογικής μου έκθεσης και των εικόνων από την κολονοσκόπησή μου για το αρχείο μου;
• Αν αλλάξω γιατρό ή ασφάλιση, ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να μεταφερθούν αυτές οι πληροφορίες;

Ένα τελευταίο πράγμα

Η διάγνωση SSL ακούγεται τρομακτική την πρώτη φορά που διαβάζετε τις λέξεις. Βοηθά να επαναπλαισιώσετε τι πραγματικά συνέβη. Μια ανάπτυξη που είχε τη δυνατότητα, με τα χρόνια, να εξελιχθεί σε καρκίνο βρέθηκε πριν προλάβει ποτέ να το κάνει. Αφαιρέθηκε. Τώρα έχετε περισσότερες πληροφορίες για το παχύ έντερό σας απ’ όσες οι περισσότεροι άνθρωποι θα έχουν ποτέ για το δικό τους.

Η δουλειά από εδώ και πέρα είναι απλή. Βάλτε την ημερομηνία της επόμενης κολονοσκόπησής σας στο ημερολόγιο. Φέρτε τη λίστα ερωτήσεων παραπάνω στο ραντεβού παρακολούθησής σας. Ενημερώστε την οικογένειά σας. Αν καπνίζετε, αυτό είναι ένα λογικό έναυσμα για να το κόψετε.

Το προλάβατε. Το σύστημα λειτούργησε.

Παραπομπές

[1] Murakami, T., Sakamoto, N., & Nagahara, A. (2022). Sessile serrated lesions: Clinicopathological characteristics, endoscopic diagnosis, and management. Digestive Endoscopy, 34(7), 1096–1109. https://doi.org/10.1111/den.14273

[2] Meester, R. G. S., van Herk, M. M. A. G. C., Lansdorp-Vogelaar, I., & Ladabaum, U. (2020). Prevalence and clinical features of sessile serrated polyps: A systematic review. Gastroenterology, 159(1), 105–118.e25. https://doi.org/10.1053/j.gastro.2020.03.025

[3] Crockett, S. D., & Nagtegaal, I. D. (2019). Terminology, molecular features, epidemiology, and management of serrated colorectal neoplasia. Gastroenterology, 157(4), 949–966.e4. https://doi.org/10.1053/j.gastro.2019.06.041

[4] Bailie, L., Loughrey, M. B., & Coleman, H. G. (2017). Lifestyle risk factors for serrated colorectal polyps: A systematic review and meta-analysis. Gastroenterology, 152(1), 92–104. https://doi.org/10.1053/j.gastro.2016.09.003

[5] Kaltenbach, T., Anderson, J. C., Burke, C. A., Dominitz, J. A., Gupta, S., Lieberman, D., Robertson, D. J., Shaukat, A., Syngal, S., & Rex, D. K. (2020). Endoscopic removal of colorectal lesions—Recommendations by the US Multi-Society Task Force on Colorectal Cancer. Gastroenterology, 158(4), 1095–1129. https://doi.org/10.1053/j.gastro.2019.12.018

[6] Pohl, H., Srivastava, A., Bensen, S. P., Anderson, P., Rothstein, R. I., Gordon, S. R., Levy, L. C., Toor, A., Mackenzie, T. A., Rösch, T., & Robertson, D. J. (2013). Incomplete polyp resection during colonoscopy—Results of the complete adenoma resection (CARE) study. Gastroenterology, 144(1), 74–80.e1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23022496/

[7] Gupta, S., Lieberman, D., Anderson, J. C., Burke, C. A., Dominitz, J. A., Kaltenbach, T., Robertson, D. J., Shaukat, A., Syngal, S., & Rex, D. K. (2020). Recommendations for follow-up after colonoscopy and polypectomy: A consensus update by the US Multi-Society Task Force on Colorectal Cancer. Gastroenterology, 158(4), 1131–1153.e5. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32044092/

[8] Muller, C., Yamada, A., Ikegami, S., Haider, H., Komaki, Y., Komaki, F., Micic, D., & Sakuraba, A. (2022). Risk of colorectal cancer in serrated polyposis syndrome: A systematic review and meta-analysis. Clinical Gastroenterology and Hepatology, 20(3), 622–630.e7. https://doi.org/10.1016/j.cgh.2021.05.057

[9] US Preventive Services Task Force, Davidson, K. W., Barry, M. J., Mangione, C. M., Cabana, M., Caughey, A. B., Davis, E. M., Donahue, K. E., Doubeni, C. A., Krist, A. H., Kubik, M., Li, L., Ogedegbe, G., Owens, D. K., Pbert, L., Silverstein, M., Stevermer, J., Tseng, C. W., & Wong, J. B. (2021). Screening for colorectal cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA, 325(19), 1965–1977. https://doi.org/10.1001/jama.2021.6238