Słownik Onkologiczny

CA 125, czyli antygen nowotworowy 125, to białko, którego poziom jest często podwyższony we krwi kobiet z rakiem jajnika. Jest ono wykorzystywane jako biomarker w testach medycznych do monitorowania odpowiedzi na leczenie lub wykrywania nawrotów u pacjentek z tym typem raka. Jest również wykorzystywany jako narzędzie diagnostyczne, choć nie jest specyficzny, ponieważ inne choroby mogą również podnosić poziom CA 125.

CA 19-9, czyli antygen węglowodanowy 19-9, to marker nowotworowy stosowany głównie do monitorowania odpowiedzi na leczenie i nawrotów choroby u pacjentów z rakiem trzustki. Może być również podwyższony w innych nowotworach przewodu pokarmowego i stanach, takich jak marskość wątroby i zapalenie trzustki. Nie jest zalecany do badań przesiewowych w kierunku raka u osób bezobjawowych ze względu na niespecyficzne wyniki.

"CAYAs" to akronim odnoszący się do "dzieci, młodzieży i młodych dorosłych", szczególnie w badaniach medycznych koncentrujących się na pacjentach z rakiem w wieku poniżej 39 lat.

Całkowita remisja to termin używany w medycynie do opisania braku wszelkich oznak raka w odpowiedzi na leczenie. Chociaż choroba jest niewykrywalna, niekoniecznie oznacza to, że rak został wyleczony, ponieważ nadal może być obecny na poziomie mikroskopowym.

Choroba resztkowa odnosi się do niewielkiej ilości komórek nowotworowych, które mogą pozostać w organizmie po leczeniu, co może prowadzić do nawrotu, jeśli nie zostanie skutecznie opanowane.

Ciała apoptotyczne to małe, związane z błoną pęcherzyki, które tworzą się, gdy komórka przechodzi apoptozę, która jest rodzajem zaprogramowanej śmierci komórki. Podczas tego procesu składniki komórki są rozkładane i pakowane do tych ciał, które są następnie zazwyczaj pochłaniane i trawione przez pobliskie komórki.

"Cribriform" to termin używany w anatomii i histologii, odnoszący się do struktury, która wygląda na perforowaną lub przypominającą sito. Termin ten jest często używany do opisania wzoru strukturalnego charakteryzującego się licznymi okrągłymi, małymi otworami - przypominającymi sito. Termin ten jest często używany w odniesieniu do blaszki sitowej kości sitowej w czaszce lub w procesach patologicznych, takich jak rak sitowy.

Cykl komórkowy to sekwencja zdarzeń, przez które przechodzi komórka, obejmująca okres od jej powstania do podziału na dwie komórki potomne. Obejmuje on takie etapy jak faza wzrostu (G1), synteza DNA (faza S), druga faza wzrostu (G2) i mitoza (faza M). Proces ten zapewnia zarówno wzrost, jak i naprawę tkanek w organizmach wielokomórkowych.

Cytokiny to małe białka uwalniane przez komórki, które mają określony wpływ na interakcje, komunikację lub zachowanie komórek. Cytokiny odgrywają kluczową rolę w zdrowiu i chorobie, szczególnie w odpowiedzi immunologicznej. Cytokiny wspomagają komunikację między komórkami w odpowiedzi immunologicznej i stymulują ruch komórek w kierunku miejsc zapalenia, infekcji i urazów.

Czynnik rakotwórczy odnosi się do każdej substancji, radionuklidu lub promieniowania, które sprzyjają kancerogenezie, czyli powstawaniu raka. Ich działanie polega na zmianie metabolizmu komórkowego lub bezpośrednim uszkodzeniu DNA w komórkach, co z kolei może indukować rozwój nowotworów. Dlatego narażenie na czynniki rakotwórcze zwiększa ryzyko zachorowania na raka. Przykłady obejmują dym tytoniowy, azbest i niektóre chemikalia.

Czynnik wzrostu to naturalnie występująca substancja, często białko, która odgrywa kluczową rolę w stymulowaniu wzrostu, proliferacji i różnicowania komórek. Są one niezbędne do regulacji różnych procesów komórkowych oraz utrzymania zdrowia i witalności organizmu. Czynniki wzrostu działają w szczególności poprzez wiązanie się z receptorami na powierzchni komórek, wyzwalając zmiany komórkowe.

Czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGF) to białko, które stymuluje wzrost naczyń krwionośnych. Mówiąc dokładniej, promuje angiogenezę (tworzenie nowych naczyń krwionośnych z już istniejących), przepuszczalność naczyń krwionośnych i wzrost komórek śródbłonka. Odgrywa znaczącą rolę w różnych procesach biologicznych, takich jak rozwój embrionalny i gojenie się ran, ale jest również powiązany z chorobami takimi jak rak.

Czynniki prognostyczne to specyficzne cechy, które pomagają przewidzieć prawdopodobny wynik lub przebieg choroby u pacjenta. Czynniki te mogą obejmować wiek, stadium choroby i określone markery biologiczne i pomagają pracownikom służby zdrowia w określeniu najlepszego podejścia do leczenia.

Częściowa odpowiedź odnosi się do sytuacji, w której pacjent doświadcza regresji choroby lub jej objawów, ale nie w stopniu całkowitego wyeliminowania. Jest ona powszechnie stosowana w opiece zdrowotnej, zwłaszcza w leczeniu raka, gdzie wskazuje na znaczne zmniejszenie rozmiaru guza lub markerów choroby, ale nie na ich całkowite zniknięcie.