Kankerwoordenboek

Adjuvante chemotherapie is een behandelingsaanpak waarbij medicijnen worden gebruikt om kankercellen te doden die in het lichaam achterblijven na primaire behandelingen, zoals chirurgie of bestraling. Deze methode wordt meestal gebruikt om het risico op terugkeer van de kanker te verlagen en de algehele overlevingskans van de patiënt te verbeteren.

Adjuvante endocriene therapie is een behandeling die wordt gebruikt om het risico te verkleinen dat kanker terugkomt na een primaire behandeling zoals een operatie. Hierbij worden hormoonremmende medicijnen gebruikt om te voorkomen dat kankercellen groeien, vooral bij hormoongevoelige kankers zoals borstkanker.

Adjuvante therapie is een behandeling die wordt gegeven naast de primaire (hoofd)behandeling en die vaak wordt gebruikt in de kankerzorg om verborgen of potentiële kankercellen te doden en het risico op terugkeer van de kanker te verkleinen. Het kan gaan om chemotherapie, bestralingstherapie, hormoontherapie, doelgerichte therapie of biologische therapie.

Een allogene beenmergtransplantatie is een medische procedure waarbij een patiënt gezonde bloedvormende stamcellen krijgt van een genetisch gelijkaardige, maar niet identieke donor om hun beschadigde of zieke beenmerg te vervangen.

Een allogene stamceltransplantatie is een medische procedure waarbij een patiënt bloedvormende stamcellen ontvangt van een genetisch vergelijkbare, maar niet identieke donor. Deze behandeling wordt vaak gebruikt voor aandoeningen die het beenmerg of bloed aantasten, zoals leukemie en lymfoom.

Androgeendeprivatietherapie (ADT) is een behandelingsmethode die voornamelijk wordt gebruikt voor prostaatkanker. Het werkt door het verminderen of blokkeren van de productie of werking van androgenen, mannelijke geslachtshormonen zoals testosteron, die de groei van kankercellen kunnen bevorderen. ADT kan worden toegediend via chirurgie, medicijnen of hormoontherapie en is effectief in het vertragen of stoppen van de voortgang van kanker.

Anti-emeticum verwijst naar een type medicatie dat voornamelijk gebruikt wordt om misselijkheid en braken te voorkomen of te behandelen, symptomen die vaak gepaard gaan met reisziekte, chemotherapie, bestraling en chirurgie. Zulke medicijnen werken door neurotransmitters te blokkeren die deze onaangename gewaarwordingen opwekken. Daarom zijn ze van cruciaal belang bij de behandeling van postoperatieve misselijkheid en braken als gevolg van chemotherapie.

Anti-oestrogeen verwijst naar een stof die de productie of het gebruik van oestrogenen blokkeert of de effecten ervan remt. Ze worden vaak gebruikt in behandelingen voor hormonale onevenwichtigheden, zoals die gerelateerd zijn aan de menopauze, of voor bepaalde soorten hormoonreceptor-positieve borstkanker.

Antilichaam-drugconjugaten (ADC's) zijn gerichte kankertherapieën die een antilichaam dat specifiek is voor een tumorgeassocieerd antigeen combineren met een cytotoxisch geneesmiddel dat is ontworpen om kankercellen te doden. Ze maken een nauwkeurige toediening van medicijnen mogelijk, waardoor schade aan gezonde weefsels wordt beperkt en de effectiviteit van de behandeling mogelijk wordt verbeterd en bijwerkingen worden verminderd.

Antilichaamafhankelijke cellulaire cytotoxiciteit (ADCC) is een proces waarbij immuuncellen zich richten op cellen die zijn gemarkeerd door antilichamen en deze vernietigen. Dit mechanisme is cruciaal voor het elimineren van geïnfecteerde of kankercellen in het lichaam.

Antimetabolieten zijn een klasse geneesmiddelen die de functie van natuurlijke metabolieten, vitale stoffen voor cellulaire processen, remmen, wat leidt tot celvernietiging. Deze medicijnen, die vaak worden gebruikt bij chemotherapie, richten zich op snel delende kankercellen en vertragen of stoppen hun groei. Ze bootsen natuurlijke stoffen na en verstoren de DNA-synthese, waardoor de replicatie van cellen wordt belemmerd.

Apoptoseremmers zijn stoffen die het apoptoseproces voorkomen of vertragen, de geprogrammeerde celdood die essentieel is voor het behoud van een gezonde celomloop en ontwikkeling in het lichaam. Deze remmers kunnen worden gebruikt in medische behandelingen om cellen te beschermen tegen vroegtijdige dood, vooral bij ziekten waarbij de overleving van cellen in gevaar is.

Een "aromataseremmer" is een klasse geneesmiddelen die wordt gebruikt bij de behandeling van borstkanker en eierstokkanker bij postmenopauzale vrouwen. Deze medicijnen werken door het blokkeren van het enzym aromatase, dat het lichaam gebruikt om oestrogeen te produceren, een hormoon dat de groei van bepaalde soorten kankercellen kan stimuleren. Daarom kunnen deze remmers, door het oestrogeenniveau te verlagen, de groei van kankers vertragen of stoppen.