Έλεγχος επιλεξιμότητας για προσυμπτωματικό έλεγχο καρκίνου

Τι είναι ο οργανωμένος προσυμπτωματικός έλεγχος και τι δεν είναι

Ο οργανωμένος προσυμπτωματικός έλεγχος σημαίνει ότι ένα δημόσιο πρόγραμμα καλεί όλα τα άτομα μιας ηλικιακής ομάδας για μια συγκεκριμένη εξέταση σε καθορισμένο μεσοδιάστημα, καταγράφει τα αποτελέσματα και παρακολουθεί τα παθολογικά ευρήματα. Διαφέρει από μια εξέταση που ζητά ο γιατρός σας λόγω συμπτωμάτων και από έναν ιδιωτικό προληπτικό έλεγχο. Η ΕΕ συνιστά οργανωμένα προγράμματα για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου και, από το 2022, ζητά επίσης από τα κράτη μέλη να διερευνήσουν τον προσυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο του πνεύμονα, του προστάτη και του στομάχου.

Ο προσυμπτωματικός έλεγχος εντοπίζει καρκίνους πριν προκαλέσουν συμπτώματα, όταν η θεραπεία είναι απλούστερη και συχνότερα ιάσιμη· εντοπίζει επίσης προκαρκινικές αλλοιώσεις, στον τράχηλο της μήτρας και στο έντερο, που μπορούν να αφαιρεθούν πριν εξελιχθούν σε καρκίνο. Κάθε πρόγραμμα έχει επίσης ένα κόστος: ψευδείς συναγερμούς, πρόσθετες εξετάσεις και, περιστασιακά, θεραπεία ενός καρκίνου που δεν θα είχε ποτέ προκαλέσει βλάβη. Τα ηλικιακά εύρη και τα μεσοδιαστήματα σε αυτό το εργαλείο είναι εκεί όπου κάθε χώρα έχει θέσει αυτή την ισορροπία.

Πώς η σύσταση της ΕΕ του 2022 άλλαξε την εικόνα

Τον Δεκέμβριο του 2022 το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντικατέστησε τη σύστασή του του 2003 για τον προσυμπτωματικό έλεγχο καρκίνου. Το νέο κείμενο διατηρεί τον έλεγχο για καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου, διευρύνει το προτεινόμενο ηλικιακό εύρος για τον μαστό προς τις ηλικίες 45 έως 74, καθιστά την εξέταση HPV την προτιμώμενη εξέταση για τον τράχηλο της μήτρας και ζητά από τα κράτη μέλη να διερευνήσουν τον έλεγχο για καρκίνο του πνεύμονα σε βαρείς καπνιστές, για καρκίνο του προστάτη με PSA και MRI και για καρκίνο του στομάχου όπου είναι συχνός.

Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν με τον δικό τους ρυθμό, γι’ αυτό και η ίδια ηλικία μπορεί να σημαίνει πρόσκληση σε μια χώρα και τίποτα στην επόμενη. Η Επιτροπή υποβάλλει εκθέσεις προόδου κάθε λίγα χρόνια· αυτό το εργαλείο δείχνει τη θέση που είχε δημοσιεύσει κάθε εθνικό πρόγραμμα κατά την ημερομηνία που εμφανίζεται κάτω από κάθε αποτέλεσμα.

Αν δεν έχετε λάβει πρόσκληση

• Ελέγξτε ότι το πρόγραμμα έχει την τρέχουσα διεύθυνσή σας και, όπου είναι σχετικό, την καταχώρισή σας σε γενικό γιατρό ή ασφαλιστικό φορέα· οι προσκλήσεις αποστέλλονται στην καταχωρισμένη διεύθυνση.
• Τα άτομα που έχουν μετακινηθεί πρόσφατα σε άλλη χώρα συχνά μένουν εκτός για έναν πλήρη κύκλο. Επικοινωνήστε απευθείας με το πρόγραμμα· τα περισσότερα δέχονται αυτοπαραπομπή εντός του ηλικιακού εύρους.
• Αν είστε πάνω από το ανώτατο ηλικιακό όριο, ρωτήστε τον γενικό σας γιατρό. Αρκετές χώρες συνεχίζουν τον έλεγχο κατόπιν αιτήματος και ένα άτομο σε καλή κατάσταση στα εβδομήντα του μπορεί ακόμη να ωφεληθεί.
• Αν είστε κάτω από την ηλικία έναρξης αλλά έχετε ισχυρό οικογενειακό ιστορικό ή γνωστή γονιδιακή μεταβολή, βρίσκεστε εκτός πληθυσμιακού προσυμπτωματικού ελέγχου και θα πρέπει αντ’ αυτού να ενταχθείτε σε διαδρομή υψηλού κινδύνου· ο έλεγχος οικογενειακού ιστορικού σε αυτόν τον ιστότοπο σας δείχνει αν πληροίτε τα κριτήρια παραπομπής.

Τι περιλαμβάνει κάθε εξέταση

• Μαστογραφία: ακτινογραφία κάθε μαστού, λίγα λεπτά, μερικές φορές άβολη· τα αποτελέσματα έρχονται με επιστολή μέσα σε εβδομάδες. Περίπου 3 έως 5 γυναίκες στις 100 καλούνται πίσω για περισσότερες απεικονίσεις και οι περισσότερες από αυτές δεν έχουν τίποτα ανησυχητικό.
• Τεστ HPV ή τεστ Παπανικολάου: δείγμα από τον τράχηλο της μήτρας που λαμβάνεται από νοσηλευτή ή γιατρό ή, σε ορισμένες χώρες, κιτ αυτοδειγματοληψίας που αποστέλλεται στο σπίτι σας. Ένα θετικό τεστ HPV σημαίνει επακόλουθο τεστ Παπανικολάου ή κολποσκόπηση, όχι διάγνωση καρκίνου.
• Εξέταση κοπράνων (FIT): ένα κιτ που σας αποστέλλεται ταχυδρομικά· συλλέγετε ένα μικρό δείγμα στο σπίτι και το επιστρέφετε. Ένα θετικό αποτέλεσμα οδηγεί σε κολονοσκόπηση, η οποία βρίσκει καρκίνο σε μειοψηφία περιπτώσεων και αφαιρέσιμους πολύποδες σε πολλές.
• Αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης για καρκίνο του πνεύμονα: γρήγορη σάρωση χωρίς σκιαγραφικό για άτομα με βαρύ ιστορικό καπνίσματος· τα μικρά οζίδια είναι συχνά και παρακολουθούνται αντί να θεραπεύονται.
• PSA με MRI: εξέταση αίματος και μαγνητική τομογραφία πριν από οποιαδήποτε βιοψία, κάτι που μειώνει στο μισό τον αριθμό των περιττών βιοψιών σε σύγκριση με παλαιότερες προσεγγίσεις.

Προσυμπτωματικός έλεγχος πέρα από τα σύνορα

Τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου είναι εθνικά ή περιφερειακά και καλούν άτομα που είναι ασφαλισμένα ή διαμένουν σε εκείνη τη χώρα. Αν ζείτε σε ένα κράτος μέλος και είστε ασφαλισμένοι σε άλλο ή μετακινείστε μεταξύ τους, μπορεί να βρεθείτε ανάμεσα στα προγράμματα· η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθενείας δεν καλύπτει τον προσυμπτωματικό έλεγχο και η οδηγία για τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη απαιτεί προηγούμενη έγκριση για προγραμματισμένη φροντίδα. Η πρακτική λύση είναι να εγγραφείτε στο πρόγραμμα της χώρας όπου είστε ασφαλισμένοι και, αν λείπετε για μεγάλο διάστημα, να ζητήσετε από τον γενικό σας γιατρό ισοδύναμη εξέταση στον τόπο όπου ζείτε.

Οι Αντικαρκινικοί Σύνδεσμοι και οι οργανώσεις ασθενών σε κάθε χώρα διαθέτουν γραμμές βοήθειας που γνωρίζουν καλά το τοπικό πρόγραμμα· οι εταίροι μας στο δίκτυο European Cancer Leagues μπορούν να σας κατευθύνουν στον κατάλληλο φορέα.

Ερωτήσεις που μπορείτε να κάνετε

Πάρτε μαζί σας το αποτέλεσμα και ρωτήστε:

• Είμαι καταχωρισμένος/η στο πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου και είναι ενημερωμένη η διεύθυνσή μου;
• Δεδομένου του οικογενειακού μου ιστορικού ή άλλων παραγόντων κινδύνου, θα έπρεπε να ελέγχομαι νωρίτερα, συχνότερα ή με διαφορετική εξέταση;
• Είμαι πάνω από την ηλικία του προγράμματος: μπορώ να συνεχίσω και θα το συστήνατε;
• Τι συμβαίνει μετά από ένα παθολογικό αποτέλεσμα και πόσο γρήγορα;
• Υπάρχει πιλοτικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για καρκίνο του πνεύμονα ή του προστάτη στην περιφέρειά μου για το οποίο πληρώ τις προϋποθέσεις;